به گزارش بقاع خبر، امامزاده یحیی از نوادگان حضرت امام موسی کاظم (ع) به حساب می آید و نام کامل او، ابوالفضل یحیی بن ابی هاشم محمد الجوانی بن طاهر بن علی بن محمد بن الحسن به عبیدالله بن الحسن به محمد الجوانی بن الحسن بن محمد بن عبیدالله الاعرج بن حسین الاصغر بن امام سجاد (ع) می باشد.
آستان پربرکت و با تقدس امامزاده یحیی شهریار در بخش مرکزی این شهرستان واقع شده و دارای گنبدی از خشت و گل و نیز ساختمانی بقعه ای شکل می باشد. این بنا از آجر تشکیل شده است. این بنای مقدس، محل دفن یکی از نوادگان امامان معصومی می باشد که از شهر آمل به ری نقل مکان کرده بود. این ساختمان مقدس، معماری زیبا و در عین حال ساده و شکیلی دارد که با حال و هوایی معنوی، آرامش دلنشین و منحصر به فردی را برای زیارت کنندگان به وجود می آورد. در اطراف این امامزاده که در روستای بکه شهریار قرار دارد، قبرستانی ساخته شده که به قبرهای مهاجرینی اختصاص دارد که به اینجا آمده بودند.
قدمت روستای بکه (بوکه) به سال ها پیش از اسلام باز می گردد و در آن آتشکده های فراوانی وجود داشت که همگی آن ها مدتی پس از ورود اسلام تخریب شدند و پس از ورود امامزاده یحیی به این روستا، حال و هوای اسلامی شیعه بر آن حاکم گردید. در اطراف آستان امامزاده یحیی، چند امامزاده دیگر وجود دارد که از جمله آن ها می شود به امامزاده افطس اشاره کرد که او نیز از نوادگان امام موسی کاظم (ع) بوده است. متاسفانه اطلاعات کافی در مورد زندگی نامه امامزاده یحیی و علت مهاجرت ایشان به شهریار وجود ندارد.
معماری ساختمان امامزاده یحیی شهریار
ساختمان امامزاده یحیی شهریار در یک محوطه وسیع واقع شده که 15 هزار هکتار مساحت دارد. در این محوطه، قبرستان بسیار وسیعی وجود دارد که دارای قدمت فراوان می باشد. پلان فعلی بنای امامزاده یحیی شهریار، مربعی شکل می باشد ولی به احتمال بسیار قوی در گذشته، هشت ضلعی بوده است. برخی از کارشناسان بر این باورند که علت تغییر شکل پلان آن، مرمت هایی بوده که در طول تاریخ بر روی این بنا انجام شده است. به هر حال مرمت هایی که در گذشته های دور بر روی اماکن مقدس، صورت می گرفت چندان منطبق با اصول علمی نبودند و به همین خاطر، پس از انجام مرمت، شکل اصلی بنا دچار تغییرات و تحولاتی می شده که حالتی بسیار متفاوت با ساختار اولیه اش داشت. گنبد این بنای تاریخی سبز رنگ است. در مورد معمار و سازنده این بنا هیچ کتیبه ای به دست نیامده است.
بنای امامزاده یحیی شهریار نیز از این قاعده استثناء نبوده و با تحولاتی اساسی پس از هر مرحله مرمت مواجه گردیده است. از آن جایی که در دستورات دینی، مرمت اماکن مقدس بسیار توصیه شده، مردمان هر عصری به محض آنکه نشانه های فرسودگی را در امامزاده مشاهده می کردند، بلافاصله برای تعمیرات اقدامات لازم را بوجود می آوردند. بنای امامزاده یحیی شهریار علاوه بر دارا بودن محبوبیت نزد مردم آن شهر، در بین اهالی شهرهای دیگر نیز، شناخته شده بود و افراد بسیار زیادی برای زیارت آستان این امامزاده به شهریار و روستای بکه می آمدند و دعاها و راز و نیازهای خود را در آنجا مطرح می کردند و منتظر می ماندند تا حاجتشان روا شود و برکت در زندگی هایشان بوجود بیاید. البته محبوبیت این امامزاده به حدی زیاد بود که افرادی که برای زیارت می آمدند، از آن دل نمی کندند و در آنجا ساکن می شدند.
پوشش سقف گنبدی شکل این مکان تاریخی مقدس، با کاهگل پوشیده شده و در آن خبری از کاشکاری هایی که در سایر بناهای تاریخی می بینیم نیست. تزئینات نماکاری این آستان مقدس، با استفاده از آجر انجام پذیرفته و در عین سادگی و خلوص، جلوه ای خاص به این بنا بخشیده که دل هر بیننده ای را می رباید. شاید یکی از اصلی ترین ویژگی های معماری ساختمان امامزاده یحیی شهریار را باید در سادگی توام با دلربایی آن دانست که حال و هوایی بسیار خاص و ویژه خلق نموده است. در حقیقت باید گفت که جذابیت این بنای تاریخی بیشتر از آنکه مدیون تزئینات خاص معماری باشد، متاثر از حال و هوای معنوی و روحانی حاکم بر آن است.
در حوالی ساختمان امامزاده، سفالینه هایی یافت شده که بر طبق کاوش های باستان شناسی به سده های نخستین اسلامی تعلق دارد. دیوارهای امامزاده از آجر و گل ساخته شده اند. در پای دیوار سمت غربی امامزاده یحیی سنگ قبری یافته گردیده که قدمت آن طبق نوشته روی آن به 259 سال پیش بازمی گردد. بر روی دیوارهای ساختمان امامزاده یحیی، سطوح صافی ایجاد شده که هیچ عنصر تزئینی و یا نوشته ای بر روی آن دیده نمی شود. شکل، فرم و اندازه این سطوح صاف مستطیلی کاملا یکسان و مشابه هم می باشد. فرضیه ای وجود دارد که بر طبق آن، شاید زمانی روی آن دیوارها تزئیناتی موجود بوده که امروزه اثری از آن باقی نمانده ولی برای این فرضیه هیچ دلیل و یا سند قابل قبولی تاکنون ارائه نشده است. به هر حال این محوطه تاریخی ویژگی های جالب و درخور توجهی دارد که آن را شایسته این می گرداند که بیشتر مورد تحقق و پژوهش قرار بگیرد تا به حقایق بیشتری در خصوص آن دست یافت.
موقعیت جغرافیایی امامزاده یحیی
امامزاده یحیی شهریار در استان تهران و در روستای بکه از توابع شهریار واقع شده است. شهریار در سمت جنوب غربی استان تهران قرار دارد و از طرف جنوب با زرندیه و رباط کریم، از شمال و شمالغرب با کرج و از سمت شرق با تهران و اسلامشهر همسایه است. شهریار و به خصوص روستای بکه، که امامزاده یحیی در آن واقع شده، دارای آب و هوایی معتدل و بسیار دلنشین است. خاک این منطقه بسیار حاصلخیز می باشد و محصولات فراوانی هر ساله از آن به دست می آید. از گذشته های دور تا به امروز، این منطقه را به خاطر میوه های آبدار و خوش طعم آن می شناسند و خاطرات بسیار زیادی از سرسبزی و طراوت آن منطقه در خاطرشان نقش بسته است.
این منطقه، آب و هوایی ییلاقی دارد و در فصل زمستان به شدت سرد و سوزناک می شود. با این حال در طول قرون و اعصار متمادی مردمان این سرزمین، شهریار را به عنوان سکونتگاه زیستی خود برگزیده اند. این شهر در قرن های مختلف، چه پیش از ورود اسلام و چه پس از آن بین مردم محبوبیت داشته و همواره پر رونق بوده است. از این منطقه چه در اطراف بقعه امامزاده یحیی شهریار و چه در مناطق دورتر، آثار و بناهای تاریخی متعددی به دست آمده و در کتب تاریخی گوناگون از آن نام برده شده است. شهریار در حدود 1110 از سطح دریا ارتفاع دارد.
تاریخچه امامزاده
همانطور که اشاره شد امامزاده یحیی، از نوادگان امام موسی کاظم (ع) بوده و در جوانی از شهر آمل به ری مهاجرت کرد و تا پایان عمرش در آنجا زندگی کرد. در طول حیات امامزاده یحیی عده زیادی از مردم به سوی روستای بکه مهاجرت کردند و حتی پس از مرگ نیز در همان جا دفن شدند و برای این مهاجرین یک قبرستان وسیع در اطراف بقعه امامزاده ساخته شد که آثار آن بر جای مانده است. قدمت این قبرها بازه های زمانی متنوعی را شامل می شود و فرم و شکل سنگ های این مزارها گوناگون و جذاب است. اکثر افرادی که به زیارت امامزاده یحیی شهریار می روند از قبور اطراف آن نیز بازدید می کنند. امامزاده یحیی شهریار در روستایی به نام بوکه (بکه) قرار دارد. کلمه بکه از بتکده گرفته شده است. در گذشته چون در این روستا چندین آتشکده وجود داشت، مسلمانان به آن بتکده می گفتند.
جاذبه های گردشگری
شهریار، یکی از پر جاذبه ترین نقاط ایران است. کافی است به این شهر و دیار سفر کنید تا در هر قدم جاذبه ای دوست داشتنی بیابید که از گردش و تفریح در آن لذت ببرید. این منطقه هم از جاذبه های گردشگری تاریخی و باستانی برخوردار است و هم مناظر طبیعی بسیار جذاب و دلربایی دارد که چشم هر بیننده ای را به خود خیره می سازد. هر فردی که به این منطقه سفر کرده خاطره ای خوش و به یادماندنی از آن را با خود به یادگار برده است. از جمله جاذبه های گردشگری اطراف امامزاده یحیی شهریار می توان آتشکده تخت رستم، تخت کیکاووس، روستای قلعه دهشاد، باغات و مناظر دیدنی اطراف آن، تپه جوقین، قره تپه و … اشاره کرد که در ادامه این یادداشت به معرفی چند مورد از آن ها می پردازیم تا اگر روزی به آنجا سفر کردید از دیگر جاذبه های آن منطقه نیز بازدید به عمل آورید.
روستای قلعه دهشاد: این روستا نیز یکی از روستاهای اطراف شهریار می باشد که در مورد قدمت آن برخی معقدند که به دوران اشکانی بازمی گردد و برخی می پندارند که از دوران ساسانیان برجای مانده است. یکی از نکات بسیار جالب در خصوص قلعه بسیار وسیع این روستا آن است که هنوز هم عده ای مردم بومی این منطقه درون این قلعه به زندگی مشغول می باشند. از امامزاده یحیی شهریار تا روستای قلعه دهشاد حدود 31 کیلومتر فاصله وجود دارد که با 36 دقیقه رانندگی با سرعت مجاز و در مسیری بدون ترافیک می توانید به آن برسید. برای رسیدن با آنجا لازم است که وارد آزادراه تهران_ساوه شوید و به سوی جاده اکبرآباد برانید تا به روستای قلعه دهشاد برسید.
آتشکده تخت رستم: این آتشکده یکی از آثار برجای مانده از دوران ساسانیان می باشد که از سنگ های متعددی ساخته و در مکانی مرتفع و سرسبز واقع شده است. آتشکده تخت رستم در فاصله 16 کیلومتری امامزاده یحیی شهریار واقع شده است که با حدود نیم ساعت به راحتی می توانید به آنجا برسید. برای رسیدن به تخت رستم در ابتدا به سمت غرب در خیابان مشتری شرقی برانید تا به بلوار رسول اکرم برسید و سپس از آنجا به سوی خیابان گلبرگ برانید تا وارد جاده قشلاق شوید. سپس مسیر خود را در خیابان شهید عباس بیات ادامه دهید تا به بلوار زرین قبا و از آنجا به آتشکده تخت رستم برسید.
تخت کیکاووس: این بنا نیز از دوران ساسانیان برجای مانده و آتشکده ای است که اندکی پس از ورود اسلام به ایران، آتش آن همچنان روشن باقی ماند ولی به مرور زمان تبدیل به مکانی متروکه شد. از آن جایی که تخت کیکاووس بر روی تپه ای زیبا و خرم قرار دارد بازدید از آن هم برای علاقمندان به طبیعت جذاب است و هم برای دوستداران تاریخ و آثار باستانی. تخت کیکاووس در فاصله 20 کیلومتری، امامزاده یحیی شهریار واقع شده و با حدود سی دقیقه رانندگی در مسیری بدون ترافیک می توانید به آن جا برسید. در ابتدا باید از بلوار رسول اکرم به سوی خیابان امام رضا بروید و این مسیر را ادامه بدهید تا به تخت کیکاووس برسید.
آدرس امامزاده یحیی شهریار در روستای بوکه (بکه) کجاست و مسیر دسترسی به آن
اگر قصد دارید به زیارت امامزاده یحیی بروید و از این بنای تاریخی بازدید به عمل آورید و در روستای بوکه به گردش بپردازید لازم است که بدانید این روستا در فاصله 5 کیلومتری شهریار واقع شده و شما برای رسیدن به آن می توانید هم از خودروی شخصی استفاده کنید و هم از وسایل حمل و نقل عمومی بهره ببرید. اتوبوس هایی در شهریار وجود دارند که شما را به این روستا می رسانند. اما اگر قصد دارید که از طریق خودروی شخصی به آنجا بروید لازم است که ابتدا وارد بلوار شهید مدرس شده از آنجا به بلوار ولیعصر رفته و سپس مسیر خود را در خیابان مشتری شرقی در بوکه (بکه) ادامه دهید. برای زیارت این امامزاده نیاز به پرداخت هزینه ورودی نیست.
آدرس امامزاده یحیی شهریار در روستای بوکه (بکه): استان تهران، شهرستان شهریار، بخش مرکزی، دهستان جوقین، روستای بکه
منبع: سایت لوکس ویلا
