به گزارش بقاع خبر به نقل از فرانس پرس، «پاپ فرانسیس» رهبر کاتولیک‌ های جهان قرار است در سفری که در ماه میلادی مارس به عراق خواهد داشت؛ با آیت الله العظمی سیستانی مرجع عالیقدر تشیع، دیداری داشته باشد.

این دیدار به طور خصوصی و در شهر مقدس نجف برگزار خواهد شد و قرار است طی آن، دو چهره برجسته جهان اسلام و مسیحیت درباره چارچوبی که به محکومیت خشونت علیه جان بشریت منجر می‌شود؛ بحث و تبادل نظر داشته باشند.

این خبر از سوی «لوئیس ساکو» (Louis Sako) اسقف اعظم کلیسای کاتولیک کلدانی عراق اعلام شد و سفر پاپ که شامل شهرهای بغداد و موصل هم می‌شود؛ برای بازه زمانی ۵ تا ۸ مارس (۱۵ تا ۱۸ اسفند) تدارک دیده شده است.

پیشتر قرار بود این سفر اوایل سال میلادی ۲۰۲۰ انجام شود حال آنکه با اعلام شخص پاپ به تاخیر افتاد.

به گزارش بقاع خبر: دفتر مرجعیت دینی و علمی آیت الله عبدالله جوادی آملی در شرق تهران به مناسبت سالروز وفات حضرت ام‌البنین (س) و روز تکریم مادران و همسران شهید، در ویژه نامه‌ای به کوشش حجت الاسلام امیرمیثم سعیدی به بیان اهمیت تکریم خانواده شهدا و نقش حضرت ام‌البنین (س) در زنده نگاه داشتن یاد شهدا برگرفته از بیانات و سخنرانی‌های این مرجع عالیقدر تقلید پرداخت که در ادامه از نظرتان می‌گذرد:

شهید هرگز از بین نمی‌رود و هرگز فراموش نمی‌شود و هرگز ما را فراموش نمی‌کند؛ در مقابل وظیفه ما آن است که شهدا را فراموش نکنیم و این امر، هم با برگزاری بزرگداشت برای آنها و هم با طی کردن راه آنها مقدور است.

مادران و خانواده‌های شهدا سرمایه‌های کشور هستند و می‌توانند این کشور را از هر خطری مصون سازند، چرا که خدا مهمان دل‌های شکسته است و خانواده‌های شهدا از دلشکستگان هستند. لذا مادران و خانواده‌های شهدا سعی کنند مهماندار خدای سبحان باشند و از خدا برای این کشور رفع مشکلات را بخواهند.

هر گونه تجلیل و تکریم نسبت به شهدا، بازگشت این عرض ادب به خانواده‌های معزز آنها است و ما باید نسبت به این خاندان ادب داشته باشیم، اما واقعیت آن است کسی که مشکل ما را حل می‌کند، خود شهید است، چرا که شهدا با شهادت خود کشور ما را از آلودگی‌ها پاک کرده و می‌کنند.

احترام و تکریم شهدا و خانواده‌های شهدا گذشته از حق شناسی، وظیفه شناسی و ادب باعث برکت و سعادت جامعه می‌باشد. هر کار خیری امروز در مملکت انجام شود اول ثوابش را شهدا و جانبازان و ایثارگران می‌برند، این تکریم و احترام به ایشان تنها امر عاطفی نیست این با سعادت دنیوی و اخروی همراه است با تکریم ایشان ظرفیت ملت و برکت جامعه توسعه می‌یابد.

مرثیه خوانی ام‌البنین (س) بعد از شهادت فرزندانش

بعد از جریان عاشورا، وقتی خبر به مدینه رسید، اول کسی که امّ‌البنین (س) درباره او سوال کرد وجود مبارک سیدالشهداء (ع) بود، یعنی نام مبارک قمر بنی‌هاشم (ع) را نمی‌برد گفت، فرزندان من فدای حسین‌بن‌علی (ع).

بعدها که قدری فضای مدینه باز شد، ایشان می‌رفتند قبرستان بقیع، در بقیع به نام چهار پسرشان چهار تا قبر نمادین درست می‌کردند، زن‌های مدینه را در آنجا جمع می‌کردند، و امّ‌البنین مرثیه می‌خواند و می‌گفت: زن‌های مدینه از این به بعد مرا امّ‌البنین صدا نزنید، امّ‌البنین یعنی مادر پسران! روزی من امّ‌البنین بودم که فرزندان من زنده بودند، از این به بعد مرا امّ‌البنین نگویید «لا تدعونی ویک امّ البنین کانت بنون لی اُدعا بهم و الیوم أصبحت و لا من بنین».

حضرت امّ‌البنین در آن مرثیه‌هایی که می‌خواند می‌گفت: به من گفتند عباسِ تو مَشک به دندان گرفت! مشک را که به دندان نمی‌گیرند به دوش می‌کِشند! دست پسرم چه شد که مشک را به دندان گرفت!؟

«السلام علیکم یا أهل بیت النبوّه و یا معدن الرساله و یا مختلف الملائکه السلام علی أبدانکم و علی أرواحکم و علی أجسادکم و علی ظاهرکم و علی باطنکم و علی شاهدکم و علی غائبکم و علی أوّلکم و علی أفضلکم و رحمه الله و برکاته».

به گزارش بقاع خبر: دفتر مرجعیت دینی و علمی آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی در شرق تهران به‌مناسبت سالروز شهادت حضرت زهرا(س) در ویژه‌نامه‌ای به کوشش حجت الاسلام امیرمیثم سعیدی به تبیین اندیشه‌های فاطمی این مرجع عالیقدر تقلید برگرفته از کتاب ارزشمند «فاطمه اسوه بشر» پرداخت که مشروح آن در متن ذیل از نظر می‌گذرد.

وجود با برکت حضرت زهرا(س) همان‌گونه که در ابعاد مختلف زندگی به سان مشکاتی نورانی هدایت‌گر دل‌های مشتاقان به‌سوی کمال و رستگاری است، برای معرفی بهترین شیوه‌های تربیتی از منظر دین و بیان شیوه تعلیم و تربیت فرزندان و اطرافیان و نحوه پاسخگویی و آموزش مسائل دینی و دیگر ابعاد تربیتی و آیین همسرداری نیز همچون رسول خدا(ص) الگوی بی‌بدیلی است.

امروزه محققان علوم تربیتی می‌کوشند تا عوامل پیدا و پنهان ساختار شخصیت انسان و شاکله وجودی او را بررسی کنند و به همه زمینه‌ها، عوامل و موانع تربیت دست یابند و در جهت پیشرفت علوم تربیتی آن را به‌کار گیرند. اگر از این زاویه به مراحل تکوین، رشد و بالندگی دوران زندگی حضرت زهرا(س) نگاهی داشته باشیم، متوجه خواهیم شد که هر اندازه علوم تربیتی پیشرفت کند، شخصیت والای کوثر ولایت و مادر امامت بیشتر شناخته شده و انوار زهرای مرضیه(س) بهتر جلوه خواهد کرد و در این مسیر، نمونه‌ای بارزتر از آن حضرت یافت نخواهد شد.

مهمترین ابزار تربیتی حضرت زهرا(س)

حضرت فاطمه(س) در طول زندگی ۱۸ ساله‌اش، همه عوامل و زمینه‌های تربیتی را در راه رسیدن به کمال تجربه کرده و خود نیز در این زمینه بهترین بهره را برده است. یکی از مهمترین ابزارهای تربیتی آن حضرت، ایجاد انگیزه درونی و محبت و عشق به خوبی‌ها و کمالات در افراد است؛ محبتی که از درون خود او می‌جوشد و در رفتار و گفتارش به چشم می‌خورد.

علاقه‌مندی حضرت نسبت به سعادت‌آفرینی برای دیگران فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ منش حضرت به گونه‌ای است که هر مخاطبی را شیفته و دلداده عظمت وجودی خود کرده و از این طریق افراد را به‌سوی سعادت سوق می‌دهد؛ زیرا محبت و دلدادگی به خوبان، انسان را در رسیدن به کمال مطلق و سرچشمه رستگاری یاری می‌رساند؛ چراکه انسان بدون محبت هیچ‌گاه به مقصد دلخواه نخواهد رسید.

مزد رسالت؛ محبت و مودت نسبت به حضرت زهرا(س)

امام باقر(ع) فرمود: «هَلِ الدِّینُ إِلَّا الْحُبُّ؛ آیا دین غیر از محبت است؟» از این‌رو، خداوند متعال مزد رسالت را فقط مودت و محبت نسبت به حضرت زهرا(س) و اهل بیت(ع) قرار داده است: «قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّهَ فِی الْقُرْبی» زیرا بدون این محبت همه زحمات پیامبر(ص) در هدایت جامعه و اصلاح امت به هدر خواهد رفت.

محبت در سیره این ذوات نورانی، در همه مراتبش در طول محبت خداوند قرار دارد؛ یعنی همه محبت‌های آن‌ها به عشق الهی ختم می‌شوند و به همین دلیل، دوست داشتن اهل بیت عصمت و طهارت(ع) انسان را به سوی خدا سوق می‌دهد. امام صادق(ع) فرمود: «اگر دوستی‌ها و دشمنی‌ها و بذل و بخشش‌های کسی برای خدا باشد، او به بالاترین درجات ایمان رسیده و ایمانش کامل شده است»؛ از این رهگذر، ابراز مهر و محبت، دل‌های مشتاق را صید، آتش کینه‌ها و اختلافات را خاموش، افسردگی‌ها را معالجه و سخت‌ترین شرایط زندگی را تحمل‌پذیر می‌کند.

حضرت فاطمه(س) افزون بر برخورداری از زمینه‌ها و عوامل رشد و تربیت، در آغوش موفق‌ترین مربی دنیای بشریت؛ حضرت خاتم‌الانبیا(ص) پرورش یافته است. آن حضرت مهربانی‌ها و گذشت‌ها و بردباری‌های مادر فداکار خویش را در سال‌های نخستین عمر خود شاهد بود و رفتارهای مهرآمیز پیامبر(ص) را نیز نسبت به همسر و فرزندانش به نظاره نشسته بود. پیامبر گرامی اسلام(ص) با بوسه زدن بر دستان فاطمه(س) و ابراز محبت ویژه به او در پیش چشمان دیگران، بنیان مهر و وفا و روابط عاطفی و آیین مهرورزی را در منطقه‌ای که به غیر از خشونت و بربریّت چیز دیگری حاکم نبود و زنده به گور کردن دختران در آن سنتی دیرین بود، استوار کرد و در این راستا خاندان رسالت را به‌عنوان الگویی الهی معرفی فرمود.

حضرت زهرا(س) در اوج بی‌مهری‌های انسان‌های جاهل به دخترانشان، بیشترین محبت را از پدر بزرگوارش احساس کرد و همه آن را در زندگی به دیگران بخشید.

آن حضرت را «حانیه» نامیدند؛ یعنی بانویی که با شوهر و فرزندانش بسیار مهربان و دلسوز بود و «حبیبه» گفتند؛ یعنی دوستدار و محبوب رسول خدا(ص) بود و «ام ابیها» لقب گرفت؛ چراکه برای پدر گرامی‌اش نه فقط یک دختر بلکه چون مادر بود.

یکی از ویژگی‌های حضرت زهرا (س) عنایت آن گرامی به امت اسلام به‌ویژه شیعیان امیرالمؤمنین علی(ع) است؛ به‌گونه‌ای که هرگاه  دعا می‌کرد، همچون پدرش دیگران را بر خود مقدم می‌داشت و برای مردان و زنان مؤمن دعا می‌کرد و  برای خودش دعا نمی‌کرد، از حضرت در این باره پرسیدند که فرمود: نخست همسایه وانگه اهل خانه.

مهریه حضرت زهرا(س)؛ شفاعت از گناهکاران امت

هنگام ازدواج حضرت فاطمه(س) وقتی مقدار مهریه معین شد و آن  بزرگوار از مبلغ مورد نظر آگاهی یافت، خطاب به پیامبر(ص) عرض کرد: یَا رَسُولَ اللهِ! اِنَّ بَنَاتَ النَّاسِ یَتَزَوَّجْنَ  بِالدَّرَاهِمِ فَمَا الْفَرْقُ بَیْنِی وَ بَیْنَهُنَّ؟ اَسْألُکَ تَردَّهَا وَ  تَدْعُوا اللهَ تعالی اَنْ یَجْعَلَ مَهْرِی الشَّفَاعَهَ فِی عُصَاهِ اُمَّتِکَ؛  ای رسول خدا، مهریه دختران مردم درهم‌هاست، پس چه فرقی بین من و آن‌ها خواهد بود؟ تقاضا دارم مهریه مرا بازگردانی و از خداوند متعال بخواهی که مهریه مرا شفاعتِ گناهکاران امت تو قرار دهد.

آن‌گاه حضرت جبرئیل نازل شد در حالی که در دستش پارچه‌ای لطیف ابریشمین قرار داشت و روی آن نوشته شده بود: جَعَلَ اللهُ مَهْرَ فَاطِمَهَ الزَّهْرَاء شَفَاعَهَ الْمُذْنبینَ مِنْ اُمَّهِ  اَبِیهَا؛ خداوند متعال مهریه فاطمه زهرا(س) را شفاعت از گناهکاران امت پدرش قرار داد.

احتضار و لحظات پایانی عمر حضرت

هنگامی که حضرت فاطمه(س) به حال احتضار  رسید، وصیت کرد که آن پارچه را روی سینه و زیر کفنش قرار دهند و فرمود: «روز قیامت که محشور شدم، این نوشته را با دستم بلند کرده و گناهکاران امت پدرم را شفاعت می‌کنم.»

اسماء بنت عمیس می‌گوید: «در آخرین لحظات زندگی حضرت فاطمه(س) حضور داشتم. آن بانوی بانوان عالم غسل کرد، لباسهایش را عوض کرد و در گوشه منزل به راز و نیاز مشغول شد. پیش رفتم تا از نجواهای آن بزرگوار با حضرت حق آگاه باشم. حضرت فاطمه(س) را دیدم که رو به قبله نشسته و دست‌ها را به‌سوی آسمان برده و با کمال خلوص زمزمه می‌کند: «إِلَهِی  وَ سَیِّدِی اَسْئَلُکَ بِالَّذینَ اصْطَفَیْتَهُمْ وَ بِبُکاءِ وَلَدَیَّ فی  مُفارِقَتی اَنْ تَغْفِرَ لِعُصاهِ شیعَتی وَ شِیعَهِ ذُرِّیَتِی؛ خداوندا، ای آقای من، از تو می‌خواهم به حق انسان‌هایی که برگزیده‌ای و به ناله‌های دو فرزندم(حسن و حسین) در فراق من، از گناه شیعیان من و پیروان فرزندانم درگذری.»

ورود حضرت در محشر و ندای منادی

جابر بن عبدالله انصاری از رسول خدا(ص) نقل می‌کند: «روز قیامت، دخترم فاطمه با جلال و شکوه و عزت و احترام در میان انبوه فرشتگان آسمان وارد محشر می‌شود، آن‌گاه منادی با صدای رسایی ندا می‌دهد: ای اهل محشر، چشمان خود را ببندید که فاطمه دختر محمد می‌خواهد عبور کند.

آن روز  پیامبران‌، اولیای الهی، صدیقان، شهیدان و همه مردمان چشمان خود را می‌بندند تا  دخترم فاطمه در میان هاله‌ای از نور از صفوف محشر رد می‌شود و به مقابل عرش الاهی می‌رسد و در آن جا عرض می‌کند: «إِلَهِی وَ سَیِّدِی ذُرِّیَّتِی وَ شِیعَتِی وَ  شِیعَهُ ذُرِّیَّتِی وَ مُحِبِّیَّ وَ مُحِبِّی ذُرِّیَّتِی؛ بارالها، ای آقای من، فرزندانم و شیعیانم و پیروان فرزندانم و دوستانم و دوستان فرزندانم را نجات بده. آن‌گاه خداوند فرمان می‌دهد: کجایند فرزندان، شیعیان و دوستان فاطمه و دوستان  فرزندان فاطمه؟ آنان به پیش می‌آیند در حالی که فرشتگان رحمت خدا گرداگردشان را  گرفته‌اند و فاطمه همه آنان را داخل بهشت می‌برد.»

به گزارش بقاع خبر: آیت الله العظمی سید محمد تقی مدرسی، از مراجع معظم تقلید کربلای معلی در سخنرانی هفتگی خود با اشاره به ایام فاطمیه گفت: جامعه سیره زندگی حضرت فاطمه (س) را الگوی خود قرار دهند که ثمره الگو گرفتن از ایشان رسیدن به شفاعت در آخرت و بهبود زندگی دنیا است.

به گزارش خبرنگار بقاع خبر ،  شهادت سپهبد شهید سرباز وطن حاج قاسم سلیمانی که پس از سال ها مجاهدت طی یک عملیات تروریستی و برخلاف قوانین بین المللی به شهادت رسید . نقطه آغازی براقدام حقوقی برعلیه پشتیبانان و حامیان صدام است .

رئیس پژوهشکده دفاع مقدس پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس شهید حاج قاسم سلیمانی در تشریح اهداف همایش بین‌المللی مطالبات حقوقی- بین‌المللی دفاع مقدس با بیان اینکه علاوه بر مسائل دوران دفاع مقدس، پیگیری حقوقی بین المللی ترور شهید سلیمانی توسط دولت آمریکا محور کلیدی همایش بین المللی مطالبات حقوقی-بین المللی دفاع مقدس است گفت : دولت ها و سازمان های حامی صدام شریک جرم او در جنگ علیه ایران به شمار می روند ؛ تاکید کرد: در همایش بین المللی مطالبات حقوقی بین المللی دفاع مقدس به دنبال ایجاد مدل برآورد خسارت در جنگ تحمیلی هستیم.

به گزارش سردار ابوالحسن کبیری رئیس پژوهشکده دفاع مقدس پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس شهید حاج قاسم سلیمانی با تأکید بر ضرورت تبیین نقش سازمان ها و دولت های حامی صدام در جنگ تحمیلی علیه ایران گفت: پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس شهید حاج قاسم سلیمانی در نظر دارد همایش بین المللی مطالبات حقوقی-بین المللی دفاع مقدس را در تاریخ چهارم و پنجم اسفندماه ۱۳۹۹ برگزار کند و در این همایش قصد داریم عملکرد سازمان ها و دولت های منطقه ای و بین المللی حامی رژیم بعث صدام و خسارت های ناشی از عملکرد آنها را تبیین کنیم و برای پیگیری در اختیار مراجع ذیصلاح قرار دهیم.

وی با تأکید بر ضرورت پاسخگویی دولت ها و سازمان های حامی رژیم بعث صدام در جنگ با ایران خاطرنشان کرد: بسیاری از سازمان های بین المللی و دولت‌ها، حامی رژیم بعث صدام بودند و برخی از دولت‌ها صدام را تشویق و ترغیب به آغاز جنگ کردند، از جنایات جنگی او علیه ملت ایران حمایت کردند و آن‌ها شریک جرم صدام در ارتکاب به جنایت جنگی علیه ملت ایران محسوب می‌شوند و باید پاسخگو باشند.

سردار کبیری در تشریح اهداف برگزاری همایش بین المللی مطالبات حقوقی-بین المللی دفاع مقدس گفت: یکی از اهداف اساسی ما از برگزاری این همایش بین‌المللی، جمع‌آوری و ثبت‌اسناد و مدارک دفاع مقدس برای نسل‌های بعد است. ما جلساتی با نمایندگان وزارتخانه‌ها، دستگاه‌های اجرایی و سازمان‌ها داشتیم و از آن‌ها خواستیم خسارت‌های جنگ تحمیلی را در ابعاد مختلف برآورد کنند.

دبیر کمیته اجرایی همایش بین المللی مطالبات حقوقی-بین المللی دفاع مقدس با تأکید بر ضرورت برآورد خسارت های دوران دفاع مقدس به صورت متقن و شفاف اظهار کرد: برخی از خسارت‌ها تاکنون کمتر موردتوجه قرارگرفته است، مثلاً خسارت سرمایه انسانی ما در دوران دفاع مقدس که سنگین بود. چند نسل زمان لازم است که افرادی مثل شهید بابایی، شهید لشکری، شهید زین‌الدین و شهید همت دوباره تربیت و تحویل جامعه شوند؟ ما در دوران دفاع مقدس چقدر جوان، چند نفر پزشک و مهندس و استاد دانشگاه از دست دادیم؟ در دوران دفاع مقدس، سرمایه‌های انسانی بزرگی را از دست دادیم که جایگزینی آن سالها طول خواهد کشید.

وی ادامه داد: یکی از ابعاد دیگری خسارت‌های زمان جنگ، بعد زیست‌محیطی است. چقدر از محیط‌زیست و منابع آبی و دریایی و زیست‌بوم‌ها و نخلستان‌های ما در جنگ آسیب دید؟ حملات شیمیایی ارتش بعث صدام اثرات جبران‌ناپذیری بر محیط‌زیست ایران برجای گذاشت.

دبیر کمیته اجرایی همایش بین المللی مطالبات حقوقی-بین المللی دفاع مقدس در تشریح خسارت های اقتصادی جنگ خاطرنشان کرد: خسارت‌های اقتصادی که در اثر جنگ به کشور ما تحمیل شد ما را دچار رکود و عقب‌ماندگی کرد. در هشت سال جنگ تحمیلی، صنایع نفتی، پالایشگاه‌ها، بندرها و اسکله‌های ما آسیب جدی دید و شاید یکی از دلایل مشکلات اقتصادی امروز کشور در برخی از بخش‌ها، پیامدهای جنگ تحمیلی باشد.

وی افزود: هزینه‌های هنگفتی که برای بازسازی شهرها و زیرساخت‌های کشور انجام شد باید برآورد و پیگیری شود. بسیاری از شهرهای ایران، مراکز آموزشی، درمانی، حمل‌ونقل، صنعت و … در بمباران و موشک‌باران عراق دچار خسارت‌های جدی شدند ما باید خسارت‌های جنگ تحمیلی را از ابعاد مختلف مستند کنیم و این همایش قصد دارد این حس و باور را در میان مسئولان و دستگاه‌ها ایجاد نماید؛ بنابراین مرحله اول این همایش تأکید بر مطالبات حقوقی بین‌المللی دفاع مقدس است.

رئیس پژوهشکده دفاع مقدس پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس شهید حاج قاسم سلیمانی دستیبابی به مدل برآورد خسارت را از دیگر اهداف برگزاری این همایش عنوان کرد و گفت: دومین هدف ما از برگزاری این همایش دستیابی به مدل برآورد خسارت است که قصد داریم با همفکری کارشناسان تهیه کنیم. این مدل برآورد خسارت هم برای ارائه خسارت‌های دفاع مقدس در کشور ما قابل بهره‌برداری خواهد بود و هم برای کشورهایی که توسط دولت‌های استکباری و متجاوز به حقوق ملت‌ها موردتهاجم و بمباران و جنگ واقع می‌شوند کاربرد دارد.

سردار کبیری با تأکید بر اینکه این مدل برآورد خسارت قابلیت بهره برداری از سوی مظلومان سراسر جهان را خواهد داشت افزود:
مثلاً مردم مظلوم یمن می‌توانند از همین مدل برای برآورد خسارت‌های تجاوز نظامی عربستان سعودی استفاده کنند.

وی پیگیری ثبت و ضبط پرونده‌های حقوقی در مجامع بین‌المللی را از دیگر اهداف این همایش عنوان و تصریح کرد: ما در این هشت سال واقعاً چند پرونده حقوقی و قضایی علیه حامیان صدام در مراجع حقوقی داخلی و بین‌المللی ثبت و ضبط کردیم؟ اگر حمایت حامیان صدام نبود ارتش بعث هرگز ابزار لازم را برای این حجم از بمباران شهرهای ایران پیدا نمی‌کرد؛ بنابراین گام بعدی ما ارائه راهکاری برای طرح دعاوی حقوقی در مجامع بین‌المللی است.

این استاد دانشگاه تأکید کرد: قدرت‌های استکباری باید بدانند اگر به‌واسطه جنگ یا بمباران، خسارتی را به کشوری تحمیل کنند باید عواقب و پیامدهای آن را هم بپذیرند.

وی با بیان اینکه هدف اساسی همایش طرح دعوای حقوقی و بین‌المللی علیه حامیان رژیم بعث صدام است که طی سالیان گذشته مغفول مانده است افزود: ما این را کرده‌ایم و کتابچه‌ای در کشور نداریم که در آن خسارت‌های جنگ تحمیلی در هرسال براثر بمباران، در اثر مهاجرت‌های اجباری و سایر ابعاد، مستند و ارزیابی‌شده باشد. در دوران جنگ خیلی از خانواده‌ها شغل و خانه خودشان را از دست دادند و به‌صورت اجباری به شهرهای دیگر مهاجرت کردند، وقتی پس از جنگ به شهرهای خودشان بازگشتند با ویرانه‌ای مواجه بودند. این‌ها برآورد خسارت نشده است و این خانواده‌ها نمی توانند این موضوع را پیگیری حقوقی کنند و ما به دنبال این هستیم که رویه‌ای را به‌صورت کارشناسی شده پیدا و ارائه کنیم.

سردار کبیری با بیان اینکه هشت سال جنگ عراق علیه ایران تنها جنگی بود که در آن هر دو ابرقدرت جهان یعنی آمریکا و شوروی حامی یک‌طرف جنگ یعنی عراق بودند تصریح کرد: واقعاً ما با یک جنگ جهانی مواجه بودیم و صدام از کشورهای زیادی کمک دریافت می‌کرد. وقتی نیروهای ایران در جنگ تحمیلی عملیات‌های شبانه را آغاز کردند فرانسه به صدام رادارهای رازیت داد که حرکت نیروهای ما را در تاریکی مطلق به عراق اطلاع بدهد. آمریکا ۹ فروند هواپیمای آواکس را برای کمک به عراق در عربستان مستقر کرد.

وی افزود: ماهواره‌های استکباری روزانه تحرکات نیروهای ما را به عراق گزارش می‌کردند. همین امارات علاوه بر میلیاردها دلار کمکی که به صدام کرد، از ژاپن تویوتا می‌خرید و به عراق می‌داد. برخی از کشورها مثل سودان و اردن و مصر برای کمک به عراق نیروی رزمی اعزام کردند، شاید فقط یکی دو کشور وجود داشت که یا بی‌طرف بودند و یا از ایران حمایت می‌کردند اما در مقابل ایران، یک اجماع جهانی، ارتش بعث صدام را موردحمایت قرارداد.

این مدرس دانشگاه با اشاره به اعمال نفوذ دولت های حامی صدام بر عملکرد سازمان های بین المللی گفت: علاوه بر حمایت مستقیم بسیاری از کشورها، برخی از دولت‌ها در سازمان‌های بین‌المللی علیه ایران اعمال‌نفوذ می‌کردند و با دلارهای نفتی بر عملکرد سازمان‌هایی مانند جنبش غیرمتعهدها، سازمان کنفرانس اسلامی، شورای امنیت سازمان ملل، شورای همکاری خلیج‌فارس و … تأثیر می‌گذاشتند.

وی در مقایسه رفتار دوگانه شورای امنیت سازمان ملل در رابطه با جنگ عراق و ایران و جنگ عراق و کویت افزود: وقتی جنگ به ایران تحمیل شد یک هفته بعد از آغاز جنگ شورای امنیت سازمان ملل بیانیه‌ای صادر کرد و دو طرف را دعوت به خویشتن‌داری کرد و تا ۱۹ ماه بعد که ایران خرمشهر را آزاد کرد و قدرت خود را به‌ رخ دنیا کشیده شد، دومین قطعنامه را در حمایت از عراق و نه آزادسازی مناطق اشغالی ایران صادر کرد.

سردار کبیری ادامه داد: ما شاهد بودیم در هشت سال جنگ تحمیلی، ۱۰ قطعنامه آن‌هم بی‌خاصیت و صرفاً توصیه ای در خصوص جنگ عراق و ایران صادر شد ولی همین سازمان‌ها در عملکردی دوگانه در ماجرای حمله ارتش بعث صدام به کویت، طی چهار ماه، ۱۲ قطعنامه الزام‌آور صادر کردند.

وی با بیان اینکه هیچ ردّپایی از این دولت ها و سازمان های حامی عراق در جنگ تحمیلی در مجامع بین المللی ثبت و ضبط نشده است خاطرنشان کرد: هنوز هم وقتی از گشودن پرونده‌های حقوقی علیه حامیان صدام سخن می‌گوییم در داخل کشور با مقاومت‌هایی مواجه می‌شویم که علیه این کشورها اقدامی نکنیم که بر روابط فعلی ایران با این کشورها تأثیر منفی بگذارد. درحالی‌که اگر ملاحظه‌کاری و تسامح کنیم و نسل زمان جنگ و اسناد آن دوران از بین برود و جنایت‌ها و خسارت‌های دولت‌های حامی صدام ثبت نشود، شاید بعدها علیه ایران مدرک سازی کنند و حقیقت را وارونه جلوه دهند.

رئیس پژوهشکده دفاع مقدس پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس شهید حاج قاسم سلیمانی با بیان اینکه علاوه بر مسائل دوران دفاع مقدس، پیگیری حقوقی بین المللی ترور شهید سلیمانی توسط دولت آمریکا محور کلیدی همایش بین المللی مطالبات حقوقی-بین المللی دفاع مقدس است افزود: در ماجرای شهادت شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی دولت آمریکا به دلایل مختلف یک اقدام خلاف قانون و کاملاً تروریستی انجام داد. اولاً سردار سلیمانی به دعوت رسمی دولت عراق به این کشور سفرکرده بود و مصونیت دیپلماتیک داشت. نکته دوم این است که ارتش تروریستی آمریکا در کشوری ثالث و بدون اجازه و اطلاع کشور میزبان دست به یک اقدام تروریستی زد.

وی ادامه داد: نکته سوم این است که شخص رئیس‌جمهور آمریکا رسماً مسئولیت این اقدام تروریستی را پذیرفت که این عمل نیز صراحتاً با منشور حقوق بشر در تعارض است. این‌ها محور اصلی و کلیدی همایش است که به پیگیری حقوقی – بین‌المللی ترور شهید سلیمانی، شهید ابو مهدی المهندس و یاران و همراهانشان است، پرداخته خواهد شد.

سردار کبیری در پایان با دعوت از پژوهشگران، صاحب نظران، اساتید و محققان جنگ برای ارسال مقاله به همایش بین المللی مطالبات حقوقی-بین المللی دفاع مقدس اظهار کرد:مهلت ارسال چکیده مقالات تا نیمه مهرماه و مهلت ارسال اصل مقالات تا نیمه دی ماه ۱۳۹۹ است و این همایش در تاریخ پنجم و ششم اسفندماه ۱۳۹۹ در موزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس برگزار خواهد شد و پایگاه اینترنتی همایش به آدرس www.paydari.ir آماده دریافت مقالات است.

گذری بر خسارت های جنگ تحمیلی

درجنگ تحمیلی که به مدت هشت سال طول کشید، ۸۰ کشور تجهیز صدام در جنگ با ایران را با هدف  خاموشی صدای انقلاب اسلامی و کسب منافع مالی فروش تسلیحات نظامی برعهده داشتند که به چهار گروه تقسیم می شدند .

بخش اول : حامیان وپشتیبانان صدام

الف) حامیان غربی

• آمریکا ۸ روز پس از آغاز جنگ ۵ هواپیمای شناسایی آواکس تحویل دولت عربستان سعودی شد
• اعتبار۸۴۰ میلیون دلار برای واردات مواد غذایی
• وام یک میلیارد دلار برای خرید و به‌کارگیری توانایی ساخت سلاح
• برزیل، انگلیس و آرژانتین تسلیحات
• ایتالیا و بلژیک موشک‌های پیشرفته ضد زره و کمک در ساخت توپخانه دوربرد
• فرانسه ۷/۴ میلیارد دلار کمک مالی ، هواپیماهای سوپر اتاندارد و موشک‌های لیزری و بحث در هیأت دولت درباره امکان حمایت از دستیابی محدود عراق به سلاح هسته‌ای
• آلمان با ارسال مواد شیمیایی عراق را قادر ساخت تا ۶۰۰۰ تن بمب شیمیایی علیه ایران به کار گیرد.
• طی جنگ به طور متوسط هر سال ۴۰ خلبان نظامی عراقی در پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا، آموزش می‌دیدند

 ب) حامیان عربی

• دادن لقب «سردار و فاتح قادسیه»، «افتخار عرب» و «صلاح‌الدین ایوبی زمان» به صدام
• اردن  اصلی‌ترین حامی . اعطای وام‌های چند میلیون دلاری ، اعزام ۵ هزار نیرو ، در اختیار قرار دادن بندرعقبه ، چهل هزار سرباز مسلح اردنی در مرز اردن با عراق مستقر تا به جبهه‌های جنگ علیه ایران عزیمت کنند. ، تنها سیستم حمل و نقل به عراق از طریق اردن صورت می‌گرفت.
• کویت  ۱۴ میلیارد دلارپول نقد به عنوان وام بلاعوض ، صادرات نفت برای ،
• امارات عربی یک میلیارد دلار،
• قطر پانصد میلیون دلار،
• کویت و عربستان توافق عایدات صدور نفت از منطقه‌ بی‌طرف روزانه ‌٣٠٠ الی ‌٣۵٠ هزار بشکه به حساب عراق ریخته شود.
• مجموع کمک‌های مالی کشورهای حوزه‌ی‌ خلیج فارس هفتاد میلیارد دلاربیش از سی میلیارد دلار سهم عربستان بود.
• مصر  معادل ۵/۳ میلیارد دلار موشک و تسلیحات
• سودان اعزام صدها تن از سربازان و داوطلبانی که در جبهه شرقی رودخانه میسان در خط مقدم جبهه حضور داشتند .
• درپایتخت برخی شهرها ی سودان دفاتری جهت ثبت‌نام برای اعزام نیرو به جبهه‌های جنگ علیه ایران دائر شده بود.
• لیبی در ابتدای جنگ حامی ایران پس از مدتی با تغییر رویه، در جمع متحدان عراق قرار گرفت.
• دولت یمن تیپ پیاده العروبه را به عراق فرستاده بود
• به کشورهایی چون بحرین، عمان، مراکش، الجزایر و سومالی نیز به عنوان حامیان صدام اشاره کرد.

ج : شوروی ؛ تامین کننده ۸۵ درصد تسلیحات عراق در جنگ با ایران

بخش‌هایی ازخرید تسلیحاتی عراق از روسیه

• موشک‌های ضد هوایی سام ۲، ۳، ۶، ۸
• ۴۰۰ دستگاه تانک تی-۵۵
• ۳۵۰ فروند موشک‌های زمین به زمین از نوع اسکاد بی
• ۱۰۰۰دستگاه تانک تی-۶۲
• ۵۰۰ تانک دستگاه پیشرفته تی-۷۲
• ۲۰۰ دستگاه تانک پی تی ۷۶ آبی ـ خاکی
• ۷۰ فروند میگ-۲۱
• ۷۰ فروند میگ-۲۳
• ۲۳ فروند میگ-۲۵
• ۲۵ فروند میگ-۲۹
• ۴ فروند هواپیمای سوخت‌رسان توپولف-۷۲
• ۷۳ فروند سوخو-۲۵
• ۵۰ فروند سوخو-۱۷فرماندهان
• ارتش شوروی با حضور در بغداد آموزش‌های لازم را به ارتش عراق ارائه می‌دادند
• حضورکارشناسان موشکی شوروی برای توسعه برنامه موشکی بالستیک عراق که به تکنولوژی ساخت موشک‌های بالستیک منجر نشد

د : دیگر کشورها

کشورهایی چون سوئیس، سوئد، لهستان، یوگسلاوی، چین، رومانی، ایتالیا، سنگاپور و … را نیز به حامیان صدام اضافه کرد.

ه : پشتیبانی همگانی از صدام به نقل از فرماندهان ایرانی و عراقی و آمار و ارقام

• یکی از فرماندهان جنگ در خصوص پشتیبانی همه جانبه از صدام می گوید: «در بسیاری از عملیات‌ها نظیر خیبر، والفجر ۸ ، کربلای ۵، حقیقتاً ماشین نظامی عراق از هم پاشیده شد؛ اما به چند ماه نمی‌کشید که با امکانات بیشتر و جدیدتر وارد می‌شد. این مسأله حاصل نمی‌شد جز با پول عرب‌های منطقه و حمایت‌های غرب و شرق».
• سرلشکر عراقی وفیق السامرایی در کتاب ” ویرانی دروازه شرقی ” در خصوص مطلع شدن از تصمیم صدام در حمله به کویت می نویسد.” ما با ایران جنگیدیم و اعراب کشورهای خلیج [فارس] با اموال و روابط و بنادرشان در کنار ما ایستادند؛ غرب نیز در کنار ما ایستاد. برخی از اعراب و کشورهای غربی در زمینه دستیابی ما به صنایع گسترده شیمیایی کمک کردند. نتیجه چنین جنگی، همان بود که دیدیم. حالا اگر بخواهیم با برادران عرب و هم‌پیمانان دیروزمان بجنگیم، چه سرنوشتی پیدا خواهیم کرد؟ به‌طورقطع هیچ‌کس به کمک ما نخواهد آمد. این اندیشه‌ها در آن لحظات از ذهن من گذشت. ” (ایسنا ، ۱۱ مرداد لایه‌های پنهان تصمیم صدام برای حمله به کویت ۱۳۹۹ )
• آمار تجهیزات و حامیان صدام در جنگ هم به خوبی بازگو کننده نابرابری در جنگ است. به عنوان مثال در آستانه بازپس‌گیری «فاو» در اردیبهشت ۱۳۶۷، ارتش عراق حدود ۵ هزار دستگاه تانک، ۴۵۰۰ نفربر زرهی، ۵۵۰۰ عراده توپ، ۴۲۰ فروند هلی‌کوپتر و ۷۲۰ فروند هواپیمای جنگنده و بمب‌افکن آماده برای عملیات ، حداقل ۳۰۰ فروند موشک زمین به زمین اسکاد بی‌ ، ساخت شوروی تجدید ساختار شده توسط آلمان‌ها و مقادیر زیادی مهمات شیمیایی صادراتی آمریکایی ـ اروپایی در اختیار داشت .
• صدام با کسب این جنگ‌افزار‌های مدرن متعارف و غیر متعارف ، توانست استعداد نیرو‌های زمینی ارتش خود را از ۲۷ لشگر در سال ۱۳۶۵، به ۵۰ لشکر در سال ۱۳۶۸، افزایش دهد.

سازمان های بین المللی نفوذ ابرقدرت ها و عدم برخورد قاطع عامل ناکارآمدی

جلوگیری از جنگ و گسترش آن از اهداف سازمان های بین المللی است که عملکرد آن ها در جنگ تحمیلی گویای آن است که گرچه تلاش هایی در جهت پایان دادن به جنگ مبذول داشته اند ولی به دلیل نفوذ و سیطره ابر قدرت ها و عدم برخورد قاطع با متجاوزان بعثی، این تلاش ها عملاً بی نتیجه بوده است.

۱- شورای امنیت

با هجوم عراق به ایران شورای امنیت با صدور بیانیه ای یک روز پس از شروع جنگ و صدور اولین قطعنامه در این خصوص به شماره ی ۴۷۹ چند روز بعد از حمله عراق و قطعنامه ی شماره ی ۵۱۴، ۵۲۲،۵۴۰،۵۸۲ و ۵۸۸ برخوردی عادلانه و ریشه ای با موضوع جنگ عراق با ایران نداشت .

پس از عملیات پیروزمند طریق القدس (آذرماه ۱۳۶۰)، فتح المبین (بهمن ماه۱۳۶۰) و بیت المقدس (اردیبهشت ماه۱۳۶۰)، که عملیات اخیر منجر به آزادی خرمشهر گردید، شورای امنیت به درخواست رژیم اردن و با حمایت آمریکا تشکیل جلسه داده و دومین قطعنامه خود را صادر و برای اولین بار موضوع برقراری آتش بس را مطرح و از نیروهای دو کشور خواسته شده به مرزهای شناخته شده ی بین المللی باز گردند.

اقدامات شورای امنیت عمدتاً مرتبط با وضعیت جبهه های جنگ بود. هرگاه پیشرفتی به نفع ایران در جبهه ها حاصل می شد، شورا قطعنامه ای صادر می کرد و به تعبیر خود از گسترش جنگ یا ادامه آن یا حملات اخیر ابراز نگرانی می نمود .

در خصوص نقض حقوق انسانی شورای امنیت ۴ بیانیه و ۲ قطعنامه در مورد کاربرد سلاحهای شیمیایی توسط عراق صادر کرد.

در امر جلوگیری از حمله به مناطق مسکونی نیز به رغم استقرار هیئت هایی در دو کشور موفقیتی نداشت.

در مورد حمله به کشتی های نفتکش و بازرگانی در خلیج فارس، صدور قطعنامه ۵۵۲ اقدام جانبدارانه ای از عراق و به زیان جمهوری اسلامی ایران بود .

اقدامات شورا را در قبال جنگ عراق علیه ایران با آخرین نمونه ی اقدامات شورا (موضع گیری در مورد تجاوز عراق به کویت) قابل مقایسه نیست .

شورای امنیت بالاخره تحت فشار افکار عمومی، عراق را به خاطر استفاده وسیع از سلاح های شیمیایی محکوم نمود ولی سازمان کنفرانس اسلامی در مقابل این همه جنایات عراق سکوت کرد.

۲- مجمع عمومی سازمان ملل متحد

برخلاف انتظار با صدور یک قطعنامه و نیز با انتخاب نماینده ی عراق به ریاست مجمع در سال ۱۹۸۱، جمهوری اسلامی ایران را از خود نا امیدکرد.

۳- دبیرکل سازمان ملل متحد 

وی با عملکرد توأم با حسن نیت خود کمتر فرصتی را برای خاتمه دادن منازعه از دست داد و از حمایت جمهوری اسلامی ایران برخوردار بود.

۴- جنبش عدم تعهد:

این جنبش نتوانست موضع عادلانه، صریح و قاطعانه ای در برابر عراق اتخاذ نماید. حتی عراق را به خاطر حمله به مناطق مسکونی و استفاده از سلاح های شیمیایی محکوم نکرد. با توجه به عدم عضویت ابر قدرت ها در این جنبش و عدم برتری و حق امتیاز برای برخی از اعضا، انتظار می رفت این جنبش با صراحت و قاطعیت بیشتری متجاوز و ناقض حقوق بین المللی را محکوم نماید.

۵- سازمان کنفرانس اسلامی:

برخلاف اصول پذیرفته شده اساسنامه خود، نه تنها در قبال تجاوز عراق به خاک ایران سکوت و از محکوم نمودن متجاوز خود داری نمود. بلکه در اکثر موضع گیری ها و برخی قطعنامه های جانبداری از رژیم عراق به وضوح دیده می شود .

سازمان مذکور از طرفین خواسته شده تا با اعلام آتش بس، نیروهای خود را به مرزهای شناخته شده بین المللی عقب بکشند.

سازمان حتی عراق را به خاطر استفاده وسیع از سلاح های شیمیایی محکونم نمود ودرمقابل این همه جنایات عراق سکوت کرد. (www.imam-khomeini.ir )

بخش سوم : میزان خسارت رسمی ایران در جنگ + اینفوگرافیک

برآورد خسارت از سوی سازمان ملل

بعد جنگ تحمیلی سازمان ملل در گزارشی خسارات مستقیم به ایران ۹۷ میلیارد دلار برآورد نمود که  یک ‌دهم خسارات ۱۰۰۰ میلیارد دلاری است که کارشناسان و مسئولان وقت کشورمان تخمین زده بودند.

شرح خسارات به اختصار

یک : در ۲۴ استان ایران، پنج استان صحنه نبرد بود و ۱۱ استان دیگر هدف حمله‌های هوایی و موشکی مکرر. این ۱۶ استان ، دوسوم جمعیت ۵۰ میلیونی کشور را در خود جای می‌داد

دو : تبین گزارش به اختصار؛

• کاهش چشم‌گیرسرمایه‌گذاری ها از ۵۷۵ میلیارد ریال در سال ۱۹۷۹ به ۲۹۴ میلیارد ریال در سال ۱۹۸
• آسیب هایی گسترده بر بخشهای صنعتی، کشاورزی، نفتی، ترابری، میراث فرهنگی و … ایران
• تأثیرات مخرب براقتصاد ملی ، زیست‌بوم و مردم ایران
• از بین رفتن بخش گسترده از سازه‌های نفتی ایران
• زیان تولید ناشی از آسیب به پالایشگاه آبادان در هشت سال، بیش از ۷۰۰ میلیون بشکه به ارزش تقریبی ۲۷ میلیارد دلار
• از بین رفتن بیش از ۷۵ درصد سازه‌های نفتی جزیره‌ی خارک
• بندر آبادان یکسره ویران شده
• بندر خرمشهرباید ازنو ساخته شود
• بندرامام خمینی نیز بارها حمله‌ی هوایی
• بزرگ‌ترین شبکه‌ی نیرو که در استان خوزستان جای دارد و برق ۲۱ استان ایران را فراهم می‌کند بارها مورد حمله قرار گرفته است.
• نیروگاه نکا که دیگر نیروگاه بزرگ ایران است چند بار حمله شده است.
• نیروگاه تبریز در شمال غرب ایران و نیروگاه بندر عباس در جنوب ایران، بارها مورد حمله قرار گرفته‌اند.
• دیگر نیروگاههای کوچک‌تر ایران نیز خسارات دیده‌اند.
• ۸۰۰ فروند کشتی کوچک و متوسط  و ۷۰ فروند کشتی بزرگ از دست رفته‌اند و غرق شده‌اند.
• در پنج استان مرزی ایران با عراق پنج بیمارستان و ۱۰۲ درمانگاه و ۱۰۷ مرکز درمانی شهری و روستایی آسیب‌دیده و ویران شده‌اند.
• شمار درختان خرمای از میان‌رفته در استان خوزستان بیش از هفت میلیون درخت بارور بوده که برابر ۱۵۵ هزار تن تولید خرما در سال است.

صدام از پرداخت غرامت سر باز زد و دولت های بعدی خواهان عدم پیگیری موضوع از سوی ایران هستند . ( ایسنا ، ۳۱ شهریور ۱۳۹۸ به نقل از مردم‌سالاری آنلاین )

خبرنگار: علی سامعی

 

یه گزارش بقاع خبر ، در سال ۹۲ هجری قمری موسی بن نصیر، کارگزار «ولید بن عبدالملک» خلیفه اموی، در «افریقیه»، سپاهی به فرماندهی «طارق بن زیاد» حاکم طنجه، را مأمور فتح آندلس کرد. مسلمانان پس از فتح مغرب در اندیشه تصرف آندلس بر آمدند. این فتح پس از گشایش جبل‌الطارق و توسط طارق بن زیاد در ۲۱ شوال ۹۲ قمری صورت گرفت و تا آخرین تصرفات آن ۴ سال طول کشید.

اندلس سرزمینی است در جنوب غربی اروپا که شامل کشورهای اسپانیا، پرتغال و منطقه‏ ی اشغالی (انگلیس) جبل الطارق می ‏باشد. اندلس از سوی سپاهیان اسلام به فرماندهی طارق بن زیاد در سال ۹۲ قمری فتح گردید و قسمت اعظم مردم این منطقه تا سال ۹۵ قمری با طیب خاطر، دین اسلام را پذیرفتند.

حکومت اسلامی تا سال ۴۲۲ قمری در این منطقه ادامه یافت ولیکن دراین تاریخ به خاطر بی‏ کفایتی حاکمان مسلمان و دسیسه ‏های مسیحیان و حکومت‏های استعماری اروپا، این کشور بزرگ به دست مسیحیان افتاد و میان ۲۳ پادشاه اروپایى تقسیم و تجزیه گردید.

مسلمانان این کشور از امیرالمسلمین مغرب (یوسف بن تاشفین مرابطی) یاری خواستند و در سال ۷۴۹ قمری در نبردی معروف به “زلاقه”، مسیحیان متحمل شکست شده و این کشور به مغرب، ضمیمه گشت. اما پس از مدتی حکومت مرابطین نیز به ضعف و سستی گرایید و مجدداً اندلس در تصرف مسیحیان درآمد و تجزیه گردید.

 

به گزارش بقاع خبر از اسلام تایمز ؛ تهاجم فرهنگی را نمی‌توان مختص زمان حال دانست، بلکه این پدیده در طول تاریخ بارها گریبان‌گیر تمدن‌های مختلف، از جمله کشورهای اسلامی شده است. این پدیده هرچند در هر دوره و زمانی با شیوه‌ خاصی بروز یافته است، اما در اصل و مبانی خود، به طور ثابت عمل می‌کند.

تهاجم فرهنگی نوع خاصی از تهاجم است که به طور پنهان و غیرمستقیم از جانب یک ملت نسبت به ملت دیگر در زمینه‌های فکری و فرهنگی صورت می‌گیرد. پدیده‌ «تهاجم فرهنگی» دارای مسائل و ابعاد پیچیده و گسترده‌ای است.

همان طور که آیت الله خامنه ای در دیدار خود با اعضای شورای انقلاب فرهنگی ایران فرمودند، «تهاجم فرهنگى، مثل خودِ کار فرهنگى، اقدامِ آرام و بى‌سروصدایى است. یکى از راه‌هاى تهاجم فرهنگى، این بوده است که سعى کنند جوانان مؤمن را از پایبندی‌هاى متعصبانه به ایمان، که همان عواملى است که یک تمدن را نگه مى‌دارد، منصرف کنند. همان کارى را که در اندلس، در قرن‌هاى گذشته کردند؛ یعنى جوانان را در عالم، به فساد و شهوت‌رانى و میگسارى و این چیزها مشغول کردند. این کار، حالا هم انجام مى‌گیرد.»(۲۱ مرداد ۱۳۷۱)

تهاجم فرهنگی را نمی‌توان مختص زمان حال دانست، بلکه این پدیده در طول تاریخ بارها گریبان‌گیر تمدن‌های مختلف، از جمله کشورهای اسلامی شده است.

این پدیده هرچند در هر دوره و زمانی با شیوه‌ خاصی بروز یافته است، اما در اصل و مبانی خود، به طور ثابت عمل می‌کند. این مقاله در تلاش است تا با واکاوی واقعه‌ی اندلس، به تبیین نقش تهاجم فرهنگی در سقوط یک تمدن بر اساس بیانات مقام معظم رهبری بپردازد.

وضعیت فرهنگی شهر اندلس در زمان اسلام

فتح اندلس به دست مسلمانان سبب تحولی عظیم در زندگی عموم مردم و نظام اجتماعی و اقتصادی آن سرزمین شد و سرآغاز یک دوران تازه و ابتدای یک تحول و تکامل بسیار مهم بود. قبل از ورود اسلام به این سرزمین، اقلیتی ستمکار، که شامل شهریاران و اشراف و نجبای ممتاز می‌شدند، حق و حقوق یک ملت را در دست داشته و آنان را مورد ظلم و ستم و بهره‌کشی قرار می‌دادند و حتی آنان را در بردگی و بندگی خویش نگاه می‌داشتند.

با پیروزی مسلمانان و ورود اسلام به این سرزمین، در طی چند سال اندک، چهره‌ آن کشور تغییر کرد و دین اسلام، عدالت، آزادی و برابری را برای مردم آن منطقه به ارمغان آورد،ظلم و ستم را از بین برد و به سلطه‌ طبقاتی اشراف جامعه پایان داد و مسلمانان توانستند عناصر آشفتگی و نابسامانی را از میان بردارند و سازمانی اداری و مالی ایجاد کردند.

یکی از دستاوردهای تمدن اسلامی در آن زمان، شوق دستیابی به علوم و فنون جدید بود و به هر مکان و سرزمین که ورود پیدا می‌کردند، آموزشگاه‌ها، کتابخانه‌ها، و بنگاه‌ها و مجامع علمی و ادبی تأسیس می‌نمودند و به این ترتیب، کتب یونانی ترجمه گردید و تحصیل هندسه، هیئت، طبیعیات، شیمی و طب با نهایت موفقیت جریان داشت. تجارت و اقتصاد نیز در اوج شکوفایی و رونق بود و معادن، اسلحه، پارچه‌های حریر و سایر منسوجات، چرم‌های دباغی‌شده و شکر تماماً در آنجا فراهم می‌آمد. مسلمانان در زمینه‌ی کشاورزی و زراعت، بیش از علوم و صنایع استعداد خود را نشان دادند؛ چنان که در اندلس برای آبیاری اسباب و وسایلی بنا کردند که هنوز آثار آن موجود است. همچنین در اراضی اندلس، زراعت نیشکر، توت، پنبه، موز، برنج و غیره را رونق دادند.

مسلمانان در اندلس در تمامی زمینه‌های علوم و فنون، استعداد و لیاقت خود را نشان دادند. جاده‌ها، پل‌ها، کاروانسراها، مسافرخانه‌ها، بیمارستان‌ها و مساجد در اطراف شهر به کثرت ساخته شد. وضعیت دریانوردی هم با نظم خاصی انجام می‌شد و تجارت با اروپا و آسیا و آفریقا برقرار بود. در پزشکى نیز با ظهور افرادى چون على بن عباس، زهراوى، باهلى، ابن زهر و… مسلمانان بدان درجه از تخصص علمى رسیدند که جراحى ‏هاى دقیق چشم را انجام مى ‏دادند.

مسلمانان در طول چند قرن، کشور اندلس را نه تنها از نظر علمی و مادی به کلی منقلب کردند و بلکه در زمینه‌ی اخلاق و فرهنگ هم تأثیر شگرفی داشتند. مسیو سدیلو در این خصوص می‌نویسد:«از ممیزات مسلمانان نسبت به اقوام دیگر، که در واقع جزء مفاخر آن‌ها باید شمرد، یکی محترم شمردن نوع انسان بوده است… سلاطین مسیحی قسطیله و ناوار تا این درجه به حس وفاداری، خلاصه میهمان‌نوازی مسلمانان اعتماد داشتند که برای معالجه و مداوا، همیشه بدون هیچ بیمی، به پایتخت آن‌ها آمد و شد می‌کردند.»

حکام مسلمان رسم و سنت و قوانین آنان را به رسمیت شناختند و حتی برایشان حاکمانی از میان خودشان تعیین کردند که استان‌ها را اداره و مالیات‌ها را جمع‌آوری و قوانین و فرمان‌ها را اجرا می‌کردند و خود مسلمانان تنها وظیفه‌های عالی حکومتی را بر عهده داشتند و بر حسن اجرای قوانین نظارت می‌نمودند. بدین ترتیب، بسیاری از اوقات، والی، رئیس شهربانی، والی خراج، متصدی برید و اطلاع‌رسانی و قاضی از میان بومیان بودند.مسلمانان با اقلیت‌های دینی، به خصوص مسیحیان، با تسامح دینی رفتار می‌کردند و بهره‌مندی از جلوه‌های این تسامح دینی چنان گسترده بود که کنیزان و بردگان را هم شامل می‌شد.

در آن زمان و هنگامی که سراسر اروپا در جهل و بی‌خبری کامل بود، اندلس به تنهایی پرچم‌دار دانش و تمدن در غرب محسوب می‌شد و تمدنی که مسلمانان در این منطقه ساختند، خاستگاه بیداری و تحول علمی بود که به مثابه‌ی تمدن شرق از غنای چشمگیری برخوردار بوده و حاصل این تمدن اسلامی را می‌توان در ظهور اندیشمندان، علما، فلاسفه و آثار معماری و رشد اقتصادی در جنوب اروپا مشاهده کرد.

در واقع فرهنگ غنى اسلامی در تمدن شکوفاى اسپانیاى مسلمان چنان بالنده و رو به رشد و گستردگى بود که هر کسى هر چه می‌خواست بدان دست می‌یافت. می‌توان گفت همه‌ی شاخه‌هاى فرهنگ بشرى، از ادب و هنر، حقوق و سیاست، فلسفه، طب و جانورشناسى، گیاه‌شناسى و معدن‌شناسى، بارور و رو به گسترش بوده است و این غناى فرهنگى در اندلس توانست فرهنگ اسلامی را به اروپا انتقال دهد و مقدمات نهضت فکرى و بیدارى غرب را به وجود آورد.

با دیدن این همه قدرت و عظمت در اندلس، این سؤال پیش می‌آید که علل انحطاط تمدن باشکوه اسلامی اندلس چه بود؟ و دلایل آن را باید در چه عواملی جست‌وجو کرد؟ با جست‌وجو و تفحص در متون تاریخی می‌توان چند عامل را به عنوان آسیب‌های جدی و اساسی فرهنگ و تمدن اسلامی اندلس برشمرد. اما اکثر صاحب‌نظران بر تأثیر عوامل فرهنگی و فساد اخلاقی بیش از دیگر عوامل اتفاق نظر دارند. در ادامه‌ی این مقاله به بررسی علل فساد اخلاقی و انحطاط فرهنگی اندلس خواهیم پرداخت.

علل انحطاط فرهنگی و فکری در جامعه‌ی اسلامی اندلس

مسیحیان وقتی پیشرفت مسلمانان را در همه‌ زمینه‌ها دیدند و احساس کردند که این پیشرفت‌ها و قدرت و عظمت مسلمانان، خطر بزرگی برای منافع آن‌هاست، از راه‌های مختلف تلاش کردند تا در مقابل پیشرفت مسلمانان ایستادگی کنند و آرام‌آرم به فکر نابودی جامعه‌ی

با افزایش تجمل‌پرستی و فساد اخلاقی در جامعه‌ی اندلس، شور دینی در آنجا کاهش یافت و موجی از شکاکیت و تردید در عقیده‌ی مردم به وجود آمد و در کنار آن، فرقه‌ای پدید آمده بود که می‌گفت همه‌ی موضوعات مربوط به دین باطل است و احکام دین را از نماز و روزه و حج و زکات مسخره می‌کرد.

اسلامی اندلس افتادند و توانستند با تهاجم فرهنگی به نیات خود دست یابند.

آنان برای رسیدن به این هدف خود، ریشه‌ی جامعه اسلامی را هدف قرار دادند و با ترویج و تبلیغ اندیشه‌های مسیحیت و آزادی‌های وارداتی و غربی (اشاعه‌ی بی‌بندوباری) جوانان را به سمت فساد سوق دادند. مقام معظم رهبری معتقد است در تفکر اسلامی و مکاتب غربی، تفاوت‌های اصولی و اساسی در بیان مرزهای آزادی و تعیین چارچوب آن وجود دارد و اگر بخواهیم نسبتی بین تفاوت آزادی در غرب و اسلام ارائه دهیم، این نسبت عموم و خصوص من وجه خواهد بود: «در تفکر اسلامی و مکاتب غربی، تفاوت‌های اصولی و اساسی در بیان مرزهای آزادی و تعیین چارچوب آن وجود دارد… اسلام در برخی از زمینه‌ها دایره را از این محدودتر می‌کند و در بعضی از زمینه‌ها آن را گسترش می‌دهد و به اصطلاح طلبگی، بین نظر اسلام و نظر رایج در دنیای غرب در باب آزادی، عموم و خصوص من وجه است. در برخی از چیزها ما نظر غرب را بسیار محدود، تنگ‌بینانه و در بعضی از امور آن را بیش از حد وسعت‌یافته و نزدیک به بی‌بندوباری می‌دانیم.»

مسیحیان توانستند با تبلیغ و ترویج افکار و اندیشه‌های مسیحیت، با هدف ایجاد تزلزل در عقاید جوانان و سست نمودن آنان در پایبندی به احکام دینی و همچنین نفوذ در تعلیم و تربیت جوانان از طریق اخذ مجوز برای برپایی مدارس رایگان با هدف تعلیم مطالب انحرافی و ایجاد شبهات دینی و در کنار آن، توسعه‌ی روابط تجاری و اقتصادی با مسلمانان، زمینه‌ی ترویج فساد و بی‌بندوباری و همچنین تجمل‌پرستی را در بین مسلمانان اندلس فراهم آورند و آرام‌آرام مردم اندلس در مجامع عمومی، به صورت علنی به شراب‌خواری و عیاشی روی آوردند.

رهبر ایران در خصوص این نوع عملکرد می‌فرمایند: «تهاجم فرهنگى این است که یک مجموعه (سیاسى یا اقتصادى) براى مقاصد سیاسى خود و براى اسیر کردن یک ملت، به بنیان‌هاى فرهنگى آن ملت هجوم مى‌برد. چنین مجموعه‌اى هم چیزهاى تازه‌اى را وارد آن کشور و آن ملت مى‌کند، اما به زور، اما به قصد جایگزین کردن آن‌ها با فرهنگ و باورهاى ملى. این اسمش تهاجم است. در تبادل فرهنگى، هدف، بارور کردن فرهنگ ملى و کامل کردن آن است. اما در تهاجم فرهنگى، هدف، ریشه‌کن کردن فرهنگ ملى و از بین بردن آن است.»

تهاجم فرهنگی، سبب شد تا جامعه‌ی اسلامی، به ویژه جوانان، نسبت به مسائل دینی بی‌تفاوت شوند و به تدریج روح دین اسلام در جامعه‌ی اندلس کم‌رنگ شود. توجه به ادبیات اندلس نیز این موضوع را تأیید می‌کند. دست‌کم تا پایان دوره‌ی ملوک‌الطوایف، ادبیات مخصوصاً شعر، دارای صبغه‌ی غیردینی شد. محور اصلی شعر اندلسی، تجمل‌پرستی و لذت‌جویی بود. سایر اندیشه‌های معتبر ادب عربی، از قبیل تمثیلات، زهدیات و عرفانیات نیز سخنگویانی داشت، لکن اوج شعری نداشت. در عوض سخن از شب‌های عیش و نوش بر روی رودخانه یا سخن از دلبران غزال‌مانند و دختران باریک‌میان در میان است.

فراگیر شدن فساد در سطح حاکمیت و جامعه، مسلمان را از توجه به صلاح و سلامت و پیشرفت جامعه بازداشت و حمیت و غیرت دینی را در آن‌ها از بین برد و آنچه برای آن‌ها اهمیت داشت، قدرت‌طلبی و خوش‌گذرانی بود.در نتیجه‌ی این تهاجم فرهنگی، شهرهای اسلامی یکی پس از دیگری از تحت حکومت آن‌ها خارج گردید و به تصرف دشمن درآمد.

با افزایش تجمل‌پرستی و فساد اخلاقی در جامعه‌ی اندلس، شور دینی در آنجا کاهش یافت و موجی از شکاکیت و تردید در عقیده‌ی مردم به وجود آمد و در کنار آن، فرقه‌ای پدید آمده بود که می‌گفت همه‌ی موضوعات مربوط به دین باطل است و احکام دین را از نماز و روزه و حج و زکات مسخره می‌کرد.

به جز این فرقه، گروه دیگری نیز به وجود آمدند که خود را «پیرو دین جهانی» نام داده بودند. این گروه نیز با همه‌ی عقاید دینی مخالف بود و دینی را که فقط بر مبادی اخلاقی استوار باشد تبلیغ می‌کرد. یک فرقه‌ی لاادری نیز بود که می‌گفتند عقاید دینی ممکن است درست یا نادرست باشد و ما آن را نه تأیید و نه انکار می‌کنیم؛ هر چه هست ما از حقیقت آن بی‌خبریم و نمی‌توانیم عقایدی را که از اثبات صحت آن عاجزیم بپذیریم.

مسیحیان با اجرای همین طرح‌ها و برنامه‌های دقیق و هدفمند، به اهداف خود که انحراف جامعه‌ی اسلامی بود دست یافته و کشور اسلامی اندلس را به سمت سقوط و نابودی سوق دادند. در واقع فراگیر شدن فساد در سطح حاکمیت و جامعه، آنان را از توجه به صلاح و سلامت و پیشرفت جامعه بازداشت و حمیت و غیرت دینی را در آن‌ها از بین برد و آنچه برای آن‌ها اهمیت داشت قدرت‌طلبی و خوش‌گذرانی بود. در نتیجه‌ی این تهاجم فرهنگی، شهرهای اسلامی یکی پس از دیگری از تحت حکومت آن‌ها خارج گردید و به تصرف دشمن درآمد.

نتیجه‌گیری

ضعف و انحطاط جامعه‌ی اسلامی اندلس و در نهایت، اخراج مسلمانان از این سرزمین پس از هشت قرن (۹۲‌ـ‌۸۹۸ق)، جدا از تفرقه و ضعف حکومت، معلول تهاجم فرهنگی مسیحیان به صورت آهسته و پیوسته بوده است. فساد اخلاقی و عمل نکردن به دستورات دینی از عواقب همین تهاجم فرهنگی بود. عالمان دین نیز در قبال چنین وضعیتی تنها نظاره‌گر بودند و حتی گاه خود توجیه‌گر وضع موجود می‌شدند.

همان طور که بررسی کردیم، انحطاط فرهنگی و ترویج بی‌تفاوتی دینی در جامعه‌ی اسلامی، به خصوص در میان جوانان، از جامعه‌ی شکوهمند اسلامی، یک جامعه‌ی بیمار و ضعیف ساخت که توانایی هیچ گونه دفاعی از اعتقادات، باور و فرهنگ خود نداشت. بنابراین آن چیزی را که دشمن به عنوان فرهنگ مطلوب ارائه می‌داد به راحتی می‌پذیرفت و این همان مسئله‌ای است که مقام معظم رهبری به خوبی به آن اشاره کرده‌اند:

«در تهاجم فرهنگى، ملتى را که تحت تهاجم قرار گرفته است، باید به بیمارى که افتاده و خودش کارى نمى‌تواند بکند، تشبیه کنیم. آن وقت دشمن، آمپولى به او تزریق مى‌کند و معلوم است آمپولى که دشمن تزریق کند، چیست! این فرق دارد با آن دارو و درمانى که خود شما بروید و آن را با میل، انتخاب و وارد بدنتان کنید. این تهاجم فرهنگى است.»

در شرایط کنونی، دشمنان اسلام و انقلاب اسلامی، با استفاده از همین حربه‌ی قدیمی خود، یعنی تهاجم فرهنگی، در صدد هستند تا جامعه‌ی اسلامی را دچار ضعف کرده و بر آن دوباره مسلط شوند و امروزه با اشاعه‌ی فرهنگ غربی و ترویج و تبلیغ فرهنگ لیبرالیستی، سعی دارند تا جوانان را نسبت به مسائل دینی بی‌تفاوت کنند و با استفاده از همه‌ی ترفند‌ها، در پی ایجاد اندلسی دیگر هستند. همان طور که آیت الله خامنه ای در سال ۱۳۸۱ در جمع جوانان و دانشجویان سیستان و بلوچستان فرمودند، سیاست امروز، سیاست اندلسى کردن ایران است.