Category: عراق

به گزارش بقاع خبر، امروز ۱۵ ماه رجب سالروز رحلت جانسوز حضرت عقیله بنی هاشم زینب کبری سلام الله علیها است. یکی از بارزترین اوصاف انسان‌های کامل، صبر و بردباری در فراز و نشیب‌های روزگار و تلخی‌های دوران است. قرآن کریم در آیات متعددی به صابران بشارت داده است و پاداش‌های فراوان آن‌ها را یادآوری نموده است: وَلَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ ۗ وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ قطعاً همه شما را با چیزی از ترس، گرسنگی، و کاهش در مال‌ها و جانها و میوه‌ها، آزمایش می‌کنیم؛ و بشارت ده به استقامت‌کنندگان.حضرت زینب علیها السلام از این جهت در اوج کمال قرار دارد. در زیارتنامه آن حضرت می‌خوانیم: «عجبت من صبرک ملائکه السماء؛ ملائکه آسمان از صبر تو به شگفت آمدند.» مخصوصاً در ماجرای کربلا آن چنان صبر و رضا و تسلیم از خود نشان داد، که صبر از روی او خجل است.

حضرت زینب کبری (س) شخصیتی است که در طول تاریخ نویسندگان بی‌شماری از عظمت، فضیلت، علم و عقل، سیاستمداری، قدرت، صلابت و شجاعت ایشان نوشته‌اند. تمام توان و تلاش عقیله بنی هاشم (س) بر حمایت، همراهی و همدلی و تبعیت از امام جامعه اسلامی و ولایت امام حسین (ع) بود.

در واقعه کربلا و نهضت اباعبدالله الحسین (ع)، وقتی امام تصمیم گرفتند از مدینه به سمت مکه و بعد به سمت عراق حرکت کنند خواهر بزرگوارشان حضرت زینب (س) راهی این سفر شدند و برادرشان را در این سفر تنها نگذاشتند و لحظه به لحظه در مشکلات و گرفتاری‌ها همراه امام حسین (ع) بودند.این بانوی بزرگوار پس از تحمل رنج و سختی‌های فراوان و صبر بر مصیبت شهادت برادران، فرزندان و عزیزان خویش در واقعه غمبار عاشورا و انجام رسالت خویش در ابلاغ حقایق این حادثه و روشنگری برای مسلمانها و دوستداران اهل بیت (ع)، به مدینه بازگشتند، اما حدود یک سال و نیم بعد از واقعه جان‌سوز کربلا در سن ۵۷ سالگی از دنیا رفتند.

در روایت‌ها و منابع تاریخی ۴ نقل در خصوص حرم مطهر حضرت زینب سلام‌الله علیها وجود دارد. در این منابع مدینه، مصر، عراق و شام به عنوان مکان دفن پیکر مطهر ایشان معرفی شده‌اند که هرکدام دلیل خاص خود را دارد.

چهار مکان در عراق، مصر، مدینه و شام به عنوان مزار مطهر حضرت زینب سلام الله علیها معرفی شده‌اند.ما در میان این چهار نقل هیچ‌کدام را نه می‌توانیم به طور قطع بپذیریم و نه رد کنیم. هرچند که برخی از علما همین سوریه را بیشتر ترجیح داده و آن را پذیرفته‌اند. اما از آنجا که اصل ابراز ارادت است، حضرت زینب سلام الله علیها در هر جای کره زمین که دفن شده باشند، ان‌شاءالله عرض ارادت ما مورد قبول ایشان قرار خواهد گرفت. در عین حال چون مزار مطهر ایشان در سوریه بیشتر مورد تائید و تأکید قرار گرفته، ان‌شاءالله زیارت ما مورد تائید و مقبول خواهد بود.

آرامگاه منسوب به حضرت زینب (س) در شهر سنجار عراق

یکی از مکان‌هایی که به عنوان مزار مطهر حضرت زینب (س) نقل می‌شود، در شهر «سنجار» واقع است، شهری معروف در شمال عراق و جنوب منطقه «نصیبین» و بر سر راه شام. در این شهر مراقدی منسوب به اهل بیت (ع) قرار دارد. یکی از این مراقد شریف، منسوب به حضرت زینب کبری (س) دختر امام علی (ع) است. این قول سند تاریخی ندارد و مهم‌ترین دلیل آن، شهرت میان مردم عرب زبان به ویژه بومیان منطقه است که نوادگان ائمه را نیز فرزندان آن بزرگواران خطاب می‌کردند. بنابراین زینبی که در این محل مدفون است، از نوادگان حضرت امیرالمومنین (ع) است و در زبان و لسان مردم آن منطقه، زینب دختر حضرت امیر (ع) خطاب می‌شود.

زیارتگاه السیده زینب در پایتخت کشور مصر

محلی در شهر قاهره پایتخت مصر به نام «زینبیه» به حضرت زینب کبری (س) منسوب است که برای این احتمال دلایلی بیان شده و مهمترین آنها دلیل روایی است: نسابه عبیدلی در کتاب «اخبار الزینبات» روایاتی را نقل کرده است که بر اساس مضمون آن‌ها، باید حضرت زینب (س) در مصر دفن شده باشند، اما این روایات از نظر سند و محتوا قابل اعتماد نیست. محمد حسنین سابقی نویسنده کتاب «مرقد العقیله زینب علیها السلام» اشکالاتی را بر این احادیث وارد کرده و می‌گوید اکثر راویانی که عبیدلی این روایات را از آنان نقل کرده است، مجهول هستند و پس از بررسی و تتبع فراوان در کتب رجال و نسب هیچ اثری از آنان به دست نیامد. مفاد این روایات نیز خالی از تناقض و اشکال تاریخی نیست.

در بعضی از نقل‌ها هم این طور آمده چون حضرت زینب سلام الله علیها علیه دستگاه یزید افشاگری می‌کردند، یزید ملعون دستور داده بود که ایشان از مدینه خارج شوند و به مصر بروند. این افراد میگویند این بانوی گرامی در مصر از دنیا رفته‌اند. در عین حال راوی این مطلب زنی به اسم رقیه است که ظاهراً دختر فرمانروای معاویه و یزید در مصر بوده. او در نقل خود عنوان کرده با توجه به افشاگری‌هایی که حضرت زینب سلام الله علیها در مدینه داشتند، حاکم مدینه به یزید نامه نوشت که این خانم، مدینه را بر تو تباه می‌کند و او هم دستور داد آن بزرگوار را تبعید کنند و ایشان به مصر آمدند. رقیه؛ دختر حاکم مصر، نقل می‌کند که پدرش به استقبال حضرت زینب سلام الله علیها آمد و شهادت امام حسین علیه السلام را به ایشان تسلیت گفت و در مقام پاسخ سخنانی را به حضرت زینب سلام الله علیها نسبت می‌دهد. او می‌گوید کمی بعد از ورود حضرت زینب سلام الله علیها به مصر، آن حضرت از دنیا رفتند و پدر رقیه یعنی حاکم مصر بر پیکر ایشان نماز خواند و آن حضرت در آنجا دفن شدند.

آیا حضرت در بقیع دفن شده‌اند؟

سیدمحسن امین قبرستان بقیع در مدینه را محل دفن حضرت زینب (س) دانسته است. او برای این مطلب دلیل می‌آورد که بازگشت حضرت زینب (س) پس از فاجعه کربلا به مدینه، قطعی و مسلم است اما خروج مجدد او از این شهر ثابت نشده است، بنابراین باید گفت: در مدینه وفات یافته و در همانجا دفن شده است، گرچه تاریخ وفات و محل دفنش دقیقاً روشن نباشد. این دلیل در واقع نوعی استصحاب است که مرحوم امین به آن استناد کرده است.

در رد دیدگاه مدینه این سوال مطرح است که آن بانوی مشهور و جلیل‌القدر که مقامش با دیگر زنان مدینه قابل مقایسه نبود، چرا مانند دیگر بانوان بزرگ و سرشناس شهر مدینه، دارای قبر مشخصی نیست و هیچیک از مورخان و تراجم نویسان به وفات ایشان در مدینه و دفن شأن در بقیع اشاره نکرده‌اند؟ برخی از جمله مرحوم قریشی در کتاب «السیده زینب» در پاسخ گفته‌اند که این احتمال وجود دارد با آن همه ظلم و ستم که بر آن حضرت و دودمانش در کربلا و کوفه و شام، و عدم رضایت از مردم زمانه خویش، مانند مادرش فاطمه زهرا (س) وصیت کرده باشد که شبانه به خاکش سپارند تا کسی از مدفنش آگاه نباشد.

در عین حال مسعودی در شرح حال امام حسن مجتبی (ع) می‌نویسد: حسن بن علی در کنار قبر مادرش فاطمه (س) به خاک سپرده شد و در این قبرستان (بقیع) تا این زمان سنگی است که روی آن چنین نوشته شده است: «الحمد لله مبید الامم و محیی الرمم، هذا قبر فاطمۀ بنت رسول الله، سیدۀ نساء العالمین والحسن بن علی بن ابی‌طالب، و علی بن الحسین بن علی، و محمد بن علی، و جعفر بن محمد، (رضوان الله علیهم اجمعین)»این نشان می‌دهد که قبر آن بزرگواران در قرن چهارم یعنی تا زمان مسعودی مشخص بوده است، و اگر قبر حضرت زینب علیها السلام در این قبرستان قرار داشت، نام او هم حداقل تا زمان مسعودی روی قبر نوشته می‌شد. چنانکه قبر همسرش عبدالله بن جعفر در همان قبرستان مشخص است، بنابراین چگونه ممکن است قبر حضرت زینب در بقیع باشد، اما هیچ نشانی از آن نباشد، و در هیچ تاریخی یاد نشده باشد؟ از طرف دیگر موضوعات تاریخی جای اعمال استصحاب نیست که بگوییم: بازگشت حضرت زینب علیها السلام به مدینه قطعی است، اما خروج او از این شهر ثابت نشده است، پس در همان شهر و همانجا به خاک سپرده شده است.

زینبیه سوریه

مرحوم حاج شیخ عباس قمی به نقل از استاد خودش مرحوم محدث نوری، و دیگران احتمال شام را تقویت کرده‌اند. وی با روشی عالمانه احتمال مصر را رد کرده و با قرائن و شواهدی اثبات کرده است که حضرت زینب کبری (س) در شام دفن شده است.

بر اساس روایات حاکم مدینه در پی اخراج و تبعید حضرت زینب بر آمد و سرانجام حضرت زینب به شام رفت، به نقل دیگری پرداختند و آن این است: موقعی که واقعه حرّه و غارت و کشتار مردم مدینه در سال ۶۲ هجری توسط یزیدیان رخ داد، عبدالله بن جعفر برای اینکه ناراحتی همسرش حضرت زینب (س) تجدید نشود و قدری غم و اندوه او کاسته شود، افزون بر این، مرض وبا و طاعون در مدینه شایع شده بود و برای در امان ماندن از آن، به همراه حضرت زینب به سوی مزرعه‌ای در شام رفتند و در آنجا اقامت گزیدند تا اینکه حضرت زینب مریض شد و در آن دیار از دنیا رفت.پس از بررسی ۴ احتمال در مورد محل دفن حضرت زینب کبری علیها السلام می‌توان چنین نتیجه گرفت که: احتمال سنجار، هیچ‌گونه سندیت تاریخی ندارد، احتمال مصر اشکالات فراوان دارد، احتمال مدینه بدون دلیل است، و احتمال شام به نظر استوارتر می‌آید.هرچند که برخی از علما همین سوریه را بیشتر ترجیح داده و آن را پذیرفته‌اند. اما از آنجا که اصل ابراز ارادت است، حضرت زینب سلام الله علیها در هر جای کره زمین که دفن شده باشند، انشاالله عرض ارادت ما مورد قبول ایشان قرار خواهد گرفت. در عین حال چون مزار مطهر ایشان در سوریه بیشتر مورد تائید و تأکید قرار گرفته، ان‌شاءالله زیارت ما مورد تائید و مقبول خواهد بود.

به گزارش بقاع خبر، سیدابراهیم غَمر، فرزند حسن مثنّی، فرزند امام حسن مجتبی(ع) است. مادر گرامی‏‌اش، فاطمه دختر امام حسین(ع) می‏‌باشد. او سیدی بزرگوار، جلیل‏‌القدر، شریف و بخشنده بود.کنیه‌‏های او، ابواسماعیل‏، ابوالحسن‏ و ابواسحاق‏ بود و از راویان حدیث، به شمار می‏‌آمد. می‏‌گویند که وی، در سال 145 یا 147 یا 149 ه. ق، در سن 67 سالگی، در زندان منصور به شهادت رسید که در این صورت، او در سال 78 یا 79 یا 81 ه. ق، به دنیا آمده است.

موقعیت مزار

مزار سید ابراهیم الغَمر حسنی‏ در شمال مرقد میثم تمار، کنار جاده‌‏ای که به طرف کوفه از نجف اشرف عبور می‏‌کند، در محله «کنده»، واقع شده است.

تأسیس و ساخت

در اواخر قرن دوازدهم هجری، هنگامی که عده‏‌ای برای کشف سنگ‌‏های باستانی کوفه، اطراف منطقه حی کنده را خاکبرداری می‌‏کردند، سنگ بزرگی یافتند که نام ابراهیم غمر، بر آن ثبت شده بود. گزارش، به مرحوم آیت‏‌الله سید محمدمهدی بحرالعلوم طباطبایی رسید. ایشان پس از تایید صحت انتساب قبر به ابراهیم غَمر، دستور ساخت بارگاهی بر قبر را داد.

پس از مدتی از ساخت آرامگاه، مرجع بزرگ و مجاهد، سیدمحسن طباطبایی حکیم، دستور داد تا صحن بزرگی را اطراف آرامگاه بسازند.همچنین در سال 1994 م، اداره‏ اوقاف نجف اشرف، به تعمیر بنا اقدام کرد.

ساختمان بقعه

ساختمان بقعه که بنایی مستطیل شکل است، دارای ایوانی با چهار ستون دوتایی، به ابعاد 2* 6 و به ارتفاع هشت متر دارد که سراسر آن، با کاشی‏‌های فیروزه‌‏ای، تزیین گشته است و آیات قرآن و زیارتنامه امامزاده ابراهیم و زندگی‏نامه آن را نیز در بردارد.

پس از عبور از این فضا، به شبستان اصلی می‏‌رسیم که در انتهای آن، مرقد امامزاده ابراهیم واقع شده است که ضریحی آهنی از مرقد حفاظت می‏‌کند. بر فراز بقعه، گنبدی به شکل کلاه‏خودی بزرگ، به قطر هشت متر و ارتفاع بیش از پانزده متر، قرار دارد که در ساقه آن، پنجره‌‏هایی برای نورگیری، طراحی شده است. نمای خارجی گنبد، با کاشی‏کاری‏‌های فیروزه‌‏ای، تزیین شده و نمای داخلی آن، گچ‌‏اندود است. صحن زیارتگاه، کاشی‏کاری و دورتادور آن حصار کشیده شده و با کاشی تزیین گشته است.

نحوه شهادت

درباره وفات یا شهادت ابراهیم، سه دیدگاه مطرح است:

الف) ابونصر بخاری، ابوالفرج اصفهانی و دیگران معتقدند که ابراهیم غَمر، در زندان‌ هاشمیه در ماه ربیع ‏الاول سال 145 ه. ق، به شهادت رسید و هنگام مرگ، 67 سال داشت که در این صورت، او در سال 78 ه. ق، به دنیا آمده است. او نخستین فرد از آل حسن بود که در زندان‌ هاشمیه، از دنیا رفت.زندانیان بر جنازه او نماز خواندند و گویا در همان‏جا نیز او را دفن کردند.

ب) ابن‏ خداع می‏‌نویسد که قبل از آنکه ابراهیم به زندان برسد، وفات یافته بود؛ زیرا لباس‌‏هایش را باز کرده و محمل شتر را برداشته بودند و در مسیر کوفه، گرما چنان شدید بود که بر اثر تابش آفتاب، گونه‌‏های صورتش از بین رفته بود و همان باعث شد که قبل از رسیدن به کوفه، وفات یابد.«مات قبل ان یصل الی الحبس، لانهم جردوه الثیاب وکشفوا المحامل علیه وهم فی الطریق، فسقط خدّه من حرّ الشمس، فمات قبل وصول الکوفه».

ابوالحسن عُمری، از قول خداع می‌‏نویسد: «مات قبل الکوفه بمرحله»؛ «قبل از رسیدن‏ به کوفه و به فاصله یک منزلی آن، وفات یافت». بر همین اساس، سیدعبدالحمید نسابه، معتقد است که قبر ابراهیم، در کوفه است.

ج) ابن‏ فوطی معتقد است که ابراهیم را زنده میان صندوقی اطراف کوفه، دفن کردند. وی می‌‏نویسد: «انه دفن حیاً فی صندوق بظاهر الکوفه بقریه الهاشمیه».

اما اگر زندان‌ هاشمیه را محل وفات ابراهیم غَمر بدانیم، همان‏طور که اجماع مورخان، این‌مطلب را تایید می‏کند، باید قبر ابراهیم، در‌ هاشمیه باشد؛ نه حی کنده؛ چنان‏که در این صورت، نویسنده «الحدائق الوردیه» می‌‏نویسد: ابراهیم طباطبا بن اسماعیل دیباج بن ابراهیم غمر بن حسن مثنّی را مهدی عباسی محبوس ساخت تا خود جان داد. سپس در زندان موسی و‌ هارون ماند و می‏‌گویند که وی، در زندان‌ هارون جان سپرد. البته آشکارتر آن است که قبری که پشت سمت راست راه نجف می‏‌باشد، قبر ابراهیم طباطبا است و اینکه صاحب فلک النجاه، آن قبر را به ابراهیم ابن حسن مثنّی نسبت داده، اشتباه است؛ زیرا براساس آنچه پیش از این گفته شد، قبر او در‌ هاشمیه می‏‌باشد.«ذکر حمید الشهید الزیدی فی الحدائق الوردیه فی ترجمه محمد بن ابراهیم طباطبا، قال: فاما ابوه ابراهیم فکان یلقب طباطبا وکان قد حبسه خلیفه الملقب بالمهدی حتی توفی ثم اقام فی حبس موسی وهارون وقیل انه مات فی الحبس. قلت: والاظهر ان القبر الذی هو مما یلی یمین طریق النجف قبره وما نسبه فی فلک النجاه انه لابراهیم الحسن المثنی اشتباه لان قبره بالهاشمیه علی ما تقدّم ذکره».

سیدمهدی قزوینی، همین‌مطلب را در کتاب «المزار» بیان می‏‌کند و قبر کنونی در حی کنده را از آنِ ابراهیم طباطبا بن اسماعیل دیباج بن ابراهیم غَمر، نواده سید ابراهیم غَمر می‏‌داند.

انتهای پیام/ح

 

 

 

به گزارش بقاع نیوز از استان قم، حجت‌الاسلام والمسلمین عباس اسکندری با اشاره به فعالیت موکب آستان مقدس امامزاده شاه جمال علیه السلام به مناسبت اربعین حسینی در جوار این بقعه متبرکه اظهار کرد: این موکب با همکاری اداره کل حج و زیارت استان قم، از هجدهم مهر تا پایان ششمین روز آبان ماه در خدمت زائران حسینی از اقصی نقاط ایران و برخی از کشورهای خارجی بود.

مدیرکل اوقاف استان قم گفت: بیش از ۵۰ هزار نفر از خدمات اسکان در موکب شهدای منای آستان مقدس امامزاده جمال‌الدین علیه السلام بهره‌مند شدند.

وی افزود: اسکان شبانه و موقت، پذیرایی از زائران در وعده‌های غذایی مختلف و خدمات فرهنگی از جمله فعالیت‌های این موکب به شمار می‌روند.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان قم با اشاره به آمار اسکان در موکب شهدای منا شاه جمال علیه السلام خاطرنشان کرد: ۱۱ هزار و ۳ نفر طی این مدت از خدمات اسکان شبانه در این موکب بهره مند شدند همچنین ۳۹ هزار و ۶۹۷ نفر نیز به صورت موقت اسکان یافتند.

*توزیع ۵۲ هزار و ۹۸۱ وعده صبحانه، ناهار و شام در موکب امامزاده جمال الدین علیه السلام 

وی ادامه داد: ۵۲ هزار و ۹۸۱ وعده صبحانه، ناهار و شام در موکب شاه جمال(ع) در بین زائران توزیع شد؛ همچنین ۳۰ هزار و ۶۶۶ میان وعده صبح، ۳۲ هزار و ۹۷میان وعده ظهر و ۵۷ هزار و ۲۲۶ وعده چای و شربت در ایستگاه صلواتی موکب در اختیار زائران قرار گرفت.

اسکندری از انجام ۷۶۵ سرویس پایان کار ایستگاه تاکسی سرویس صلواتی در موکب شهدای منا شاه جمال خبر داد و تصریح کرد: برگزاری ۱۵ شب مجلس عزاداری، و ارائه خدمات پزشکی به بیش از ۲ هزار و ۷۸۷ نفر طی این مدت صورت گرفت.

مدیر کل اوقاف و امور خیریه استان قم افزود: طی مدت فعالیت موکب شهدای منا شاه جمال علیه السلام ۱۳۰ میلیون و هفتصد و چهل و پنج هزار ریال دارو برای توزیع در بین زائران خریداری شد.