بقعه عون بن علی و زید بن علی
این بقعه بر فراز بلندترین قله ی کوه سرخاب واقع شده و دارای سه اتاق ، یک مقبره ی مسجدگونه ، یک ایوان، دومیل ( مناره ی توپر ) و پنج ستون سنگی بزرگ است . بنای مقبره از سنگ های سرخ کوه و ستون های ایوان از سنگ سخت کبود است. معماری بنا به شیوه ایلخانی است.
این بنا در حمله ی عثمانی تخریب و در زمان شاه عباس صفوی تجدید بنا شد . بار دیگر زلزله سال 1193 هجری بنا را ویران ساخت و اواخر قرن 13 توسط امین لشگر قهرمان میرزا تعمیر گردید. در سال های اخیر ، این مقبره به شکل مطلوبی مرمت شده است.
صاحب روضات الجنان می نویسد که دراویش نعمت الهی آنجارا مزار فرزندان حضرت علی ( ع) ” عون بن علی ” و ” زید بن علی ” می دانند.
امامزاده علی بن زید
زیارتگاه امامزاده علی به مجاهد بن زید در محله ی چهارمنار تبریز، انتهای مسجد جامع در بازار،رو به روی کوچه ملا احمد واقع است.
امامزاده شعیب
امامزاده شعیب در روستای دوزال جای دارد. این روستا در 20 کیلومتری شمال خروانق بر فراز کوهی قرار گرفته که مشرف بررود ارس و مرز جمهوری آذربایجان است . ظواهر امر نشان می دهد که بنای آرامگاه مربوط به اواخر قرن هفتم هجری یعنی دوره حکومت ایلخانی است.
بنای امامزاده شعیب برج هشت ضلعی آجری بلندی است که روی یک قاعده سنگی استوار شده و در هر ضلع آن ، طاق نمای بلندی با طاق جناغی به چشم می خورد . در قسمت بالای برج و دور تا دور بنا ، حاشیه ای از تزیینات معرق با کاشی های لاجوردی و فیروزه ای به عرض 110 سانتیمتر قرار دارد.
این برج دارای یک گنبد دو پوش است. قسمت غربی برج از طریق اتاقی به مسجد قدیمی دوزال متصل می شود . ازهمین اتاق می توان به زیرزمین و محل اصلی مقبره وارد شد.آرامگاه موسوم به امامزاده شعیب در سردابه این محل قرار دارد.
امامزاده شاهزاده قاسم
این امامزاده در روستای ” پیرلرشاه قاسم ” از توابع کلیبر واقع شده است و در بین مردم شهرستان های اهر ، کلیبر و حاشیه رود ارس از منزلت ویژه ای برخوردار است. از بنای اولیه بقعه تنها سر درآن باقی مانده که احتمالاَ مربوط به دوره صفویه است.
بقعه سید حمزه
بقعه سید حمزه در محله ی سرخاب درکنار مقبره الشعرا در خیابان ثقه الاسلام تبریز واقع شده است. نمونه های حجاری ظریف باقی مانده از این بقعه ، نشان دهنده ی عظمت بنای اولیه است. طاق مرمرین سر در صحن مدرسه که از چهار قطعه مرمر بزرگ تشکیل و در پیشانی آن آیه ای از سوره ی”الحجر” حک شده ، از این جمله است.
عرض طاق بقعه 183 و بلندی قسمت اصلی 120 سانتیمتر است. در بالای طاق سر در ، سنگ نبشته ی مرمرین دیگری به تاریخ 1279 هجری قمری نصب شده، که مربوط به زمان ناصرالدین شاه قاجار است. ازاره های مرمرین دیوار شرقی دهلیز در دو طرف در ورودی آن قرار گرفته و بر روی آنها نقوش زیبایی به شکل برجسته کنده شده که ظاهراً مربوط به دوره ی آق قویونلو و ترکمانان است. به این ترتیب مشخص می شود که بقعه ی سید حمزه در تمام ادوار تاریخ از ایلخانان وترکمانان، تا صفوی و قاجاریه مورد احترام بوده است. نمای طاق مرمرین در ورودی بقعه، از شاهکارهای حجاری دوره صفویه وآینه بندی های طاق بالای صندوق قبر امامزاده بسیار چشمگیر است.
تاریخ بنای نخست بقعه 714 هجری قمری یعنی همان سال در گذشت صاحب مقبره است. وی سید جلیل القدری به نام “ابوالحسن حمزه بن حسن بن محمد ” بود که همزمان با سلطان محمود غازان خان و سلطان محمد خدابنده ( اولجایتو ) می زیست و از احترام بسیار برخوردار بود.
درویش حسین کربلایی ، از بقعه و منضمات آن شامل مسجد، مقبره و مدرسه یاد کرده و نوشته است که مصحفی بر روی قبر سید حمزه هست که می گویند به خط حضرت امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) می باشد.
بقعه سید ابراهیم
این بقعه متعلق به سید ابراهیم است . به استناد ” تاریخ اولاد الاطهار ” سید ابراهیم از فرزندان حضرت امام زین العابدین ( ع ) و به استناد برخی کتب علم رجال از فرزندان حضرت موسی بن جعفر ( ع ) است. این بقعه در وسط حیاطی قرار دارد که اخیراً از سوی سازمان میراث فرهنگی مرمت شده است .
در قسمت پایین دیوار جنوبی بقعه،کتیبه ی معروف به ” سنگ بسم الله ” تعبیه شده بود که اخیراً برای حفاظت بیشتر به موزه ی آذربایجان منتقل شده و به جای آن، نمونه کاملی ازآن سنگ بازسازی و نصب گردیده است.
امامزاده دال و ذال
در محله ی مهاد میهن ( میار میار ) در جوار مسجد دال و ذال ، دو قبر کوچک با پوششی از کاشی سبز رنگ وجود دارد که متعلق به دو امامزاده ی بزرگوار است . هرچند هویت این دو امامزاده معلوم نشده ، ولی در بسیاری از کتب معتبر به آنها اشاره شده است.
امامزاده بزرگ
بنای این امامزاده در بخش جنوب غربی سراب ، در کنار گورستان عمومی واقع شده و دارای ازاره های سنگی ، بدنه ، گنبد ، مناره های آجری و طاق نماهای مقرنس کاری گچی است. این بنا همچنین دارای دو مناره به ارتفاع 9 متر است که مأذنه آنها فرو ریخته است . شیوه معماری بنای امامزاده مربوط به قرن های هشتم و نهم ه . ق است.
امامزاده اسماعیل
در ضلع جنوبی مسجد جامع میانه ، بقعه ای وجود دارد که به مقبره کمال الدین نیز مشهور است. این بقعه متعلق به امامزاده اسماعیل و دارای گنبدی پوشیده از کاشی های فیروزه رنگ است . از بنای اولیه امامزاده تنها کتیبه ای بر بالای سر در بنای فعلی باقی مانده که تاریخ 1258 ه . ق و اسم بانی بنا، به نام ” مشهدی بایرامعلی بن عوض ” بر روی آن حک شده است . مناره ی بلندی به ارتفاع 13 متر در صحن بقعه وجود دارد که دارای دو کتیبه ی سنگی است.
امامزاده سید جمال
امامزاده جمال تبریز زیارتگاهی است که در مسجد حاجت ، در راسته کوچه واقع شده است. این زیارتگاه مرقد امامزاده موسی معروف به سید جمال از اولاد امام موسی بن جعفرعلیه السلام است.آرامگاه در زیر گنبد نسبتاً بزرگی واقع شده و پا طاق مقرنسی دارد که روی آن صندوق چوبی زیبایی نهاده اند .دو کتیبه مرمرین سنگ قبر نیز در این بقعه به چشم می خورد که یکی متعلق به قبرآخوند ملا احمد مدرس و دیگری مربوط به قبر شیخ عبدالغفار است.
نسب این امامزاده با پنج واسطه به حضرت امام موسى بن جعفر (ع) منتهى میشود که از قرار ذیل است: ابوالحسن موسى بن جعفر الجمال بن محمد بن ابراهیم الیمانى بن محمد بن عبید الله الام موسى الکاظم(ع) سیدى جلیل القدر و ملقب به ابوالحسن اعزج بوده و به فضل و دانش مشهور و اهالى تبریز این امامزاده را امامزاده جمال،امامزاده موسى، امامزاده کهنه، امامزاده راسته کوچه و صاحب طوق نیز میگویند.
توضیحات :
بقعه متبرکه امامزاده ابوالحسن موسى الجمال(ع) در محله سنجران (راسته کوچه) و نزدیک مسجد جامع تبریز و در کنار یک مسجد کوچک بنام مسچد حاجت و گورستان کوچکى که اکنون به مدرسه تبدیل شده است قرار دارد. نادر میرزا در کتاب تاریخ و جغرافى دار السلطنه تبریز مینویسد : بقعه امامزاده سید جمال معروف به ( امامزاده کهنه) در غرب شهر به مسافت سه هزار قدم از سید حمزه واقع است. انطور که در کتب انساب ذکر گردیده است نسب این امامزاده با پنج واسطه به حضرت امام موسى بن جعفر (ع) منتهى میشود که از قرار ذیل است: ابوالحسن موسى بن جعفر الجمال بن محمد بن ابراهیم الیمانى بن محمد بن عبید الله الام موسى الکاظم(ع) سیدى جلیل القدر و ملقب به ابوالحسن اعزج بوده و به فضل و دانش مشهور و اهالى تبریز این امامزاده را امامزاده جمال،امامزاده موسى، امامزاده کهنه، امامزاده راسته کوچه و صاحب طوق نیز میگویند. او بر نواحى آذربایجان غلبه پیدا کرد و پس از مدتى اسیر شد و برگرن او زنجیر انداختند و در همان حال هفت سال در زندان محبوس بود از این رو او را صاحب طوق میگویند. او داراى سه پسر و یک دختر به اسامى : ابو جعفر محمد، على و عبدالله بود. برخى فرزند ذکور جهارمى به نام حسن را براى او افزوده اند و قائل به تداوم نسل او شده اند بطوریکه کنیه ابوالحسن را اشاره به این معنى میدانند و نام دختر او فاطمه بود و همسر ایشان از اولاد امام حسن مجتبی(ع) به شمار میرفت. پدرش از سادات جلیل القدر و مکه و مکنى به ابوالقاسم به جهت زیبایى زیاد صورت به جمال معروف بود . او محدثى عالیمقام و عالمى بزرگوار و دانشمندى از سلاله رسول خدا بود. ایشان تولیت سادات مکه را به عهده داشت و ملقب به احمر عینه (دو چشم قروز) بود. بخش مرکزی
آدرس : بقعه متبرکه امامزاده ابوالحسن موسى الجمال(ع) در محله سنجران (راسته کوچه) و نزدیک مسجد جامع تبریز و در کنار یک مسجد کوچک بنام مسچد حاجت و گورستان کوچکى که اکنون به مدرسه تبدیل شده است قرار دارد.
ردیف نام مکان متبرکه شهرستان بخش دهستان
1 – صالحه خاتون(س) – آذرشهر
2 – میر محمود(ع) – آذرشهر – گوگان – تیمورلو – خاصلو
3 – پیر صالح(ع) – آذرشهر – گوگان – دستجرد – فیروزسالار
4 – بانو زینب خاتون (س) – ذرشهر – گوگان – دستجرد – دستجرد
5 – سوته خاتون(س) – آذرشهر – گوگان – گوگان
6 – علیا(ع) – آذرشهر – ممقان – ممقان
7 – سیدان (ع) – آذرشهر – حومه – شیرامین – کوخالو
8 – پی تا بریق(ع) – آذرشهر – حومه – شیرامین – الوانق
9 – سلام سوری(س) – آذرشهر – حومه – شیرامین – شیرامین
10 – اولیاء قاضی جهان(ع) – آذرشهر – حومه – قاضی جهان – قاضی جهان
11 – سید(ع) – آذرشهر – حومه – ینگجه – ینگجه
12 – گلستان خاتون(س) – اسکو – ایلخچی – شورکات جنوبی – بیگلو
13 – سلطان دیزج(اسامتبن زید)(ع) – اسکو – ایلخچی – شورکات جنوبی – سرین دیزج
14 – زیدبن حسن (ع) – اسکو – ایلخچی – جزیره – بوراچالو
15 – تیمور لو – اسکو – ایلخچی – جزیره – تیمورلو
16 – عباس آقا(ع) – اسکو – ایلخچی – جزیره – قپچاق
17 – پیراسنگ (ع) – اسکو – مرکزئ – سهند – اسفنجان
18 – احمد اسامت بن فرقد(ع) – اسکو – مرکزئ – سهند – کندوان
19 – اولیاء قندیلو(ع) – اسکو – مرکزئ – گنبر – قندیلو
20 – سید حسن بن عبدالغهار(ع) – اسکو – مرکزئ – اسکو
21 – قره صندوق (ع) – اسکو – ایلخچی – جزیره – تیمورلو
22 – ابریق – اهر – مرکزئ – آذغان – ابریق
23 – آقای میر اجاقی(ع) – اهر – مرکزئ – آذغان – رواسجان
24 – اولاد جعفر صادق(ع) – اهر – مرکزئ – آذغان – دغلیان بالا
25 – پیر لر(ع) – اهر – مرکزئ – آذغان – اقاکندی
26 – اجاق قره داش(ع) – اهر – مرکزئ – اوچ هاچا – سامبران
27 – اجاق مزرعه(ع) – اهر – مرکزئ – اوچ هاچا – مزرعه مزارع
28 – اجاق شامی(ع) – اهر – مرکزئ – بزکش – طویله شامی
29 – مرده کتان – اهر – مرکزئ – بزکش – مرده کتان
30 – سید لر – اهر – مرکزئ – قشلاق – سیدلی
31 – سید جلال الدین(ع) – اهر – مرکزئ – قشلاق – سیدلی
32 – زین الدین(ع) – اهر – مرکزئ – قشلاق – حصارسیدلر
33 – علی (ع)واحمد(ع) – اهر – مرکزئ – گویجه بل – خونیق
34 – چشمه وزان – اهر – مرکزئ – گویجه بل – چشمه وزان
35 – آراسته – اهر – مرکزئ – گویجه بل – دایلار
36 – اصحاب(ع) – اهر – مرکزئ – ورگهان – لیملو
37 – ترانچه – اهر – مرکزئ – ورگهان – ترانچه
38 – اجاق هولان(ع) – اهر – مرکزئ – ورگهان – داش بلاغ
39 – خان کندی – اهر – هوراند – چهاردانگه – خان کندی
40 – داود لو – اهر – هوراند – چهاردانگه – داودلو
41 – ارمکه – اهر – هوراند – چهاردانگه – ارمک
42 – آق براز – اهر – هوراند – چهاردانگه – اق براز
43 – بریجان(ع) – اهر – هوراند – دودانگه – چرمه داش
44 – ده رود – اهر – هوراند – دودانگه – ده رود
45 – یدی بلاغ – اهر – هوراند – دودانگه – یدی بلاغ
46 – اوالان – اهر – هوراند – دودانگه – اوالان
47 – توپ آقاچ (ع) – اهر – هوراند – دودانگه – بزینان
48 – گنیق اجاقی – اهر – هوراند – دودانگه – نیق
49 – سلطان پیر احمد(ع) – اهر – هوراند – دودانگه – قتانلو
50 – پیر(ع) – اهر – هوراند – دیکله – لروم
امام زاده احمد ابن موسی الکاظم (ع) شهرستان مرند از امام زادگان معروف ومتبرک استان آذربایجان شرقی است که همواره مورد توجه وزیارت محبان ودوستداران اهل بین عصمت وطهارت علیهم السلام بوده است
