بقعه جابر در درّه شهر

به گزارش بقاع خبر، بقعه جابر بین کوه‏هاى مله ریته و چالمى، در شمال غرب شهرستان درّه شهر و در 65 کیلومتری شرق شهرستان ایلام قرار دارد.

ساختمان قدیمی بقعه که از آثار قرن نهم هجری بود و دارای درِ ورودى رو به شمال و به کفش کن باز مى‏شد، به طول 15 و عرض نُه متر بود. این بنا هشت ستون داشت که نُه طاق شمالى ـ جنوبى و نُه طاق شرقى ـ غربى به ارتفاع دو متر روى آن‏ها زده شده بود.

کف مقبره، دو پلّه پایین‏تر از کف کفش کن است. در دیوار جنوبى، محرابى به بلندى 180 و عرض هفتاد سانتى‏متر قرار داشت. در قسمت پایین آن، کتیبه‏اى گچبرى شده دیده مى‏شود که در اطراف آن کلمات مقدّس و بر سطح میانى آن چند گل نقش شده بود. در گوشه بالاى کتیبه، کلمات «محمّد» و «لا اله إلا ‏اللَّه» بطور برجسته نقش شده بودند که متأسّفانه بنای قدیمی و ارزشمند آن که به شماره 16930 و در تاریخ 30/10/1358 به ثبت آثار ملّی و تاریخی رسیده بود به بهانه توسعه در سال 1369 به کلی تخریب شد و بجای آن بنایی مربع شکل که دارای گنبد و ایوان و رواق است، ساخته که جالب به نظر می‌رسد.

بقعه دیگری در کوهستان شیارکوه یا سایه کوه از توابع دهلران قرار دارد که به آرامگاه عارف بزرگ شهرامیر (شهرمیر)، یا جابر صغیر منسوب است اما اینک اطراف بقعه به جهت دور افتادگی از شهر و نیز صعب العبور بودن، خالی از سکنه است.

به اعتقاد آنان، شهر امیر، همان جابر صغیر بن شیخ عبدالله بن شیخ محمّد بن شیخ ابراهیم بن جابر بن عبدالله بن شیخ حسین بن جابر کبیر است که از نوادگان جابر بن عبدالله انصاری بن عمرو بن خرام بن کعب بن غنم بن کعب بن سلمه، صحابی بزرگوار رسول خدا (است.

در دزفول و بهبهان دو مزار دیگر به نام جابر قرار دارد که یکی متعلّق به جابرکبیر و آن دیگر به جابر صغیر مشهور است. خاندان انصاری دزفول نسب خود را به جابر بن عبدالله انصاری منتهی می‌دانند که مزار جدّشان در دزفول گویای این ادّعا است.

طبق اسنادی که در نزد طایفه جابری است آنان معتقدند که بقعه جابر انصاری در درّه شهر متعلّق به جابر کبیر بن عبدالله بن شیخ حسین بن جابر بن عبدالله بن سعد بن جابر بن عبدالله انصاری، صحابی رسول خدا (است و قبر نواده او جابر صغیر مشهور به شهرامیر در روستای سایه کوه از توابع دهلران می‌باشد.

تیره‌های طایفه جابری: طایفه جابری به دو تیره «شیخ» و «دره ولی» که هر کدام دارای متفرعاتی است، تقسیم می‌شوند که در روستاهای «اشگم گاو» بالا و پایین ساکن هستند.
تیره «شیخ» به متفرعات «بیت فارس» و «شهر امیر» منقسم می‌شود.

تیره «دره ولی» نیز شامل تیره‌های «سانیه وند»، «سیره بیره»، «سرخی» و «علی رحم» می‌باشد.

بزرگان قوم جابری اعتقاد دارند که طایفه جابری از نسل عارف بزرگ، «شهر امیر» می‌باشند که به واسطه انتساب و قداستی که آن عارف بزرگ داشته است، در کنار او مسکن گزیده و نشو و نما کرده‌اند.

برخی دیگر معتقدند که طایفه جابری از نژاد عرب به ویژه عرب‌های حجاز می‌باشند که در خدمت عارف بزرگ، شهر امیر بوده‌اند که در معیّت ایشان به منطقه دهلران آمده‌اند و چون شهر امیر در همان مکان، دارفانی را وداع گفته، یاران او که هم اکنون به طایفه جابری موسوم‌اند، در کنار آرامگاه او مسکن کرده و طایفه کنونی جابری را پدید آورده‌اند.

گروهی دیگر گویند که طایفه جابری از نژاد لک می‌باشند که به واسطه موقعیت مذهبی و عارفانه‌ای که دیار جابر داشته، در کنار او مسکن گزیده‌اند.

سرمنشأ وجودی تیره «سرخی» از طایفه «بیت دیره» و از طایفه «سگوند» لرستان می‌باشند که به دیار جابر آمده‌اند.

تیره «دره ولی» از عرب‌های سرخه هستند که در زمان‌های کهن به واسطه قداست مکان جابر به آن دیار کوچیده و سکونت نموده‌اند.

غلام جابری، بزرگ خاندان جابری درباره اصل و نسب طایفه جابری این گونه اظهار نظر می‌کند: «طایفه جابری به دو شاخه، منشعب می‌شود، یکی تیره شیخ‌ها که از نسل جابر بن عبدالله انصاری (از اصحاب پیامبر اسلام (می‌باشند و تیره دیگر که به «دره بلوط» موسوم‌اند و هر کدام، فامیل‌های جداگانه‌ای را در برمی‌گیرند.

تیره شیخ‌ها به چند فامیل منشعب می‌شود: تیره شریر، تیره قمر، تیره تاجدین، تیره رجب و تیره شریر که به دو شاخه تقسیم می‌شوند، یکی گنجه و دیگری پنجه و تیره قمر به دو فامیل، یکی «بارکه» و دیگری «یارکه».

طایفه جابری از نسل شیخ شمس الدّین می‌باشند که تبارنامه آنان، بدین قرار است: طایفه جابری فرزندان شیخ تاج الدین بن شیخ شمس الدین بن شیخ پیرحاجی بن شیخ عبدالکریم بن شیخ قاسم بن جابر صغیر بن شیخ معروف به «شهره امیر» بن جابر بن شیخ عبدالله بن شیخ محمد بن شیخ ابراهیم بن جابر بن عبدالله بن شیخ حسین بن جابر کبیر بن عبدالله بن (شیخ حسین بن جابر کبیر بن عبدالله بن شیخ حسین) بن جابر بن عبدالله بن سعد بن جابر بن عبدالله انصاری بن عمرو بن حزام بن کعب بن غنم بن کعب بن سلمه»