اقدام آیت الله بروجردی و شیخ محمود شلتوت در قاهره (1366 ق)
- شناسه خبر: 31917
- تاریخ و زمان ارسال: 14 آبان 1400 ساعت 03:22
- نویسنده: تحریریه بقاع خبر
به گزارش بقاع خبر ، در چنین روزی در سال 1366ه ق دار التقریب بین المذاهب الاسلامیه در قاهره مصر تاسیس شد . این موسسه در جهت تقریب و نزدیکی مذاهب اسلامی و به همت حضرت آیت الله بروجردی و شیخ محمد شلتوت گام به عرصه فعالیت نهاد .
تقریب مذاهب اسلامی
تقریب مذاهب اسلامی اشاره به اندیشهای که در پی نزدیک کردن و رفع اختلافات پیروان مذاهب اسلامی به ویژه شیعیان و اهل سنت است. صدور فتوای شلتوت در ۱۷ ربیعالاول ۱۳۷۸ق، مبنی بر جواز پیروی از مذهب شیعه امامیه همانند چهار مذهب فقهی اهل سنّت، بزرگترین اقدام عملی در راه تقریب مذاهب اسلامی بهشمار میآید. محمدتقی قمی در سال ۱۳۱۷ق از ایران به مصر مهاجرت کرد و در قاهره «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» را تشکیل داد. مهمترین دستاورد دارالتقریب پیریزی راههای عملی اتحاد مسلمانان بود و محل گردهمایی دانشمندان و روحانیان شیعه و سنّی شد.
مفهومشناسی
تاریخچه
تلاشهای خلفا و حاکمان
سیدجمال الدین اسدآبادی
نهادها و مراکز تقریبی
جمعیت تقریب بین ادیان
دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه
حمایت آیتالله بروجردی و فتوای شیخ محمود شلتوت
دستاوردها و اقدامات دارالتقریب
- صدور فتوای شیخ شلتوت، عضو هیئت کبار العلمای حنفی و عضو دارالتقریب، در هفدهم ربیعالاول ۱۳۷۸ق (۱۳۳۷ش)، مبنی بر جواز پیروی از مذهب شیعه امامیه همانند چهار مذهب فقهی اهل سنت، بزرگترین اقدام عملی در راه تقریب بهشمار میآید.[۲۵] با این حال چنین فتوایی ده سال پیشتر نیز از سوی شیخ عبدالمجید سلیم، از دیگر اعضای دارالتقریب که در دورهای ریاست دانشگاه الازهر را نیز بر عهده داشت، مطرح شده بود، اما به دلیل مخالفت برخی از عالمان الأزهر، صدور فتوا به تأخیر افتاد.[۲۶]
- نشر مقالات و کتب متعدد، برای تبیین نادرستی اتهاماتی که درباره شیعیان وجود داشت و نشان دادن چهرهای صحیح از مذهب شیعه، از دیگر اقدامات دارالتقریب بود که در مسائلی از جمله عصمت، بداء، مقامات ائمه، شفاعت، علم غیب امام، و نیز نسبت دادن اعتقاد به تحریف قرآن در میان شیعیان انجام گرفت.[۲۷]
- دارالتقریب، اقدام به چاپ و انتشار برخی از منابع مهم اسلامی و شیعی نیز نمود؛ از جمله کتابهای الحج علی المذاهب، المختصر النافع، تذکره الفقهاء، وسائل الشیعه و حدیث الثقلین. همچنین تفاسیری از جمله تفسیر مجمع البیان و تفسیر شلتوت، از سوی دارالتقریب به چاپ رسید.[۲۸]
- تدریس فقه شیعه در دانشگاه الازهر در کنار سایر مذاهب فقهی و نیز تغییر برخی قوانین مصر طبق مذهب شیعه (از جمله قوانین طلاق و خانواده)، در زمان ریاست شیخ شلتوت در الازهر، به عنوان مفتی اعظم اهل تسنن، صورت گرفت.[۲۹]
فعالیتهای تقریبی در دهه ۷۰
تاسیس مجمع تقریب بین مذاهب اسلامی
در ۱۳۶۹ ش، به ابتکار آیت اللّه سیدعلی خامنهای «مجمع تقریب بین مذاهب اسلامی» به وجود آمد. این مجمع عهدهدار تلاشهای تقریبی در جهان اسلام است و همه ساله با شرکت اندیشمندان اسلامی، در ایران یا دیگر کشورهای اسلامی همایشهای وحدت بر گزار میکند. مجله رساله التقریب (به زبان عربی، چاپ تهران)، ترجمان (ارگان) مجمع تقریب، از ۱۳۷۱ ش فعالیت خود را به منظور ایجاد روح وحدت اسلامی در میان ملل مسلمان آغاز و آثار اندیشمندان اسلامی را منتشر کردهاست.
تقریب بعد از انقلاب اسلامی ایران
- اعلان ۱۲ تا۱۷ ربیعالاول هر سال (ایام ولادت پیامبر اسلام) به عنوان هفته وحدت؛
- اهتمام وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در جلوگیری از نشر کتابهای تفرقه آمیز[۳۴]
- صدور فتوای امام خمینی مبنی بر لزوم نماز جماعت گزاردن شیعیان همراه با سایر مسلمانان در مراسم حج؛
- تأسیس دانشگاه مذاهب اسلامی در تهران، که در آن فقه جعفری، زیدی، حنفی، مالکی، شافعی، حنبلی و اِباضی تدریس میشود
تاسیس محفل علمی در استانبول
زمینههای تقریب در بین مسلمانان
پانویس
- ↑ فخلعی، آشنایی با تقریب مذاهب اسلامی، ۱۳۸۷ش، ص۱۷-۱۸.
- ↑ فخلعی، آشنایی با تقریب مذاهب اسلامی، ۱۳۸۷ش، ص۲۲.
- ↑ فخلعی، آشنایی با تقریب مذاهب اسلامی، ۱۳۸۷ش، ص۲۳.
- ↑ طبری، «المنتخب من کتاب المذیل…»، ص۶۵۹–۶۶۰.
- ↑ صعیدی، «سعی قدیم فی توحید المذاهب»، ص۳۷–۳۸.
- ↑ آتابای، «تلاش نادرشاه افشار برای رفع اختلافات مذهبی»، ص۷۱.
- ↑ محیط طباطبائی، سید جمالالدین اسدآبادی و بیداری مشرقزمین، ۱۳۷۰ش، ص۱۷۴؛ آتابای، «تلاش نادرشاه افشار برای رفع اختلافات مذهبی»، ص۷۱.
- ↑ محیط طباطبائی، سید جمالالدین اسدآبادی و بیداری مشرقزمین، ۱۳۷۰ش، ص۱۸۲، ۱۸۵، ۱۸۷.
- ↑ محیط طباطبائی، سید جمالالدین اسدآبادی و بیداری مشرقزمین، ۱۳۷۰ش، ص۱۸۲، ۱۸۵، ۱۸۷.
- ↑ محیط طباطبایی، «سید جمالالدین و وحدت اسلامی»، ص۱۷–۱۸.
- ↑ محیط طباطبایی، «سید جمالالدین و وحدت اسلامی»، ص۱۷–۱۸.
- ↑ محیط طباطبایی، «سید جمالالدین و وحدت اسلامی»، ص۱۷–۱۸.
- ↑ جماعه التقریب بین المذاهب الاسلامیه، «اساسنامه جمعیت تقریب بین مذاهب اسلامی»، ص۱۲۴، ۱۲۷.
- ↑ امیردهی، «علامه شیخ محمدتقی قمی: همزیست دارالتقریب»، ص۱۱۴.
- ↑ امیردهی، «علامه شیخ محمدتقی قمی: همزیست دارالتقریب»، ص۱۱۴.
- ↑ قمی، «رجال صدقوا»، ص۱۸۹–۱۹۰؛ واعظ، «نقش وحدت و تقریب مذاهب اسلامی…»، ص۲۹۹–۳۰۰.
- ↑ آذرشب، پیشینه تقریب، ۱۳۸۴ش، ص۱۹.
- ↑ آذرشب، پیشینه تقریب، ۱۳۸۴ش، ص۱۳۷–۱۶۴.
- ↑ جماعه التقریب بین المذاهب الاسلامیه، «اساسنامه جمعیت تقریب بین مذاهب اسلامی»، ص۱۲۷–۱۲۹.
- ↑ جماعه التقریب بین المذاهب الاسلامیه، «اساسنامه جمعیت تقریب بین مذاهب اسلامی»، ص۱۲۷–۱۲۹.
- ↑ واعظزاده خراسانی، «السید البروجردی والتقریب»، ص۸–۱۲؛ س. هدی، «دو سند تاریخی در راه تقریب بین مذاهب اسلامی»، ص۵۷–۶۰.
- ↑ بیآزار شیرازی، شیخ محمود شلتوت: طلایهدار تقریب، ۱۳۷۹ش، ص۲۰۱–۲۰۳؛ برای آگاهی از متن این فتوا رجوع کنید به «فتوای تاریخی شیخ شلتوت»، در مجله درسهایی از مکتب اسلام، ص۲–۳.
- ↑ برای نمونه رجوع کنید به جودکی، «گزارشی از یک گفتوگوی منتشرنشده در ایران: جماعت تقریب و دکتر مصدق»، ص۳۵۷–۳۵۹.
- ↑ بیآزار شیرازی، ۱۳۷۰ش، ص۴۹–۵۱.
- ↑ بیآزار شیرازی، همبستگی مذاهب اسلامی، ۱۳۷۷ش، ص۳۴۵–۳۴۶.
- ↑ آذرشب، پیشینه تقریب، ۱۳۸۴ش، ص۱۷۴–۱۷۷.
- ↑ مغنیه، «الغلاه فی نظر الشیعه الإمامیه»، ۱۳۷۴، ص۳۷۹–۳۸۱؛ علوی مدغری، التقریب بین الفرق الإسلامیه، ۱۹۹۲م، ص۳۶–۴۵.
- ↑ بیآزار شیرازی، همبستگی مذاهب اسلامی، ۱۳۷۷ش، ص۳۲۷–۳۳۲.
- ↑ شلتوت، «شیعه و دانشگاه الازهر»، ص۴۱۱–۴۱۴.
- ↑ دعوه التقریب من خلال رساله الاسلام، قاهره ۱۹۶۶.
- ↑ الوحده الاسلامیه اوالتقریب بین المذاهب السبعه، بیروت ۱۹۷۵ و آینه همبستگی، تهران ۱۳۵۵ش.
- ↑ دعوه التقریب: تاریخ و وثائق، قاهره ۱۹۹۱.
- ↑ نحو مجتمع الاسلامی الموحَّد: مسئله التقریب بین المذاهب الاسلامیه، اُسَس و منطقیات، بیروت ۱۹۹۴.
- ↑ بیآزار شیرازی، «فتاوی تفرقهانگیز وهابیان همسو با خشم امریکا و اسرائیل…» ۱۳۷۰ش، ص۵۷؛ نیز برای نمونه اقدامات رجوع کنید به مشکینی، المصباح المنیر، ۱۳۷۶ش، ص۱۳.
- ↑ حکیم، وحدت اسلامی از دیدگاه قرآن و سنت، ۱۳۷۷ش، ص۱۹۴–۱۹۹.
منابع
- آتابای، بدری، «تلاش نادرشاه افشار برای رفع اختلافات مذهبی»، در مجله میراث ایران، ش۲۲، تابستان ۱۳۸۰ش.
- آذرشب، محمدعلی، پیشینه تقریب، ترجمه رضا حمیدی، تهران، انتشارات مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، ۱۳۸۴ش.
- آل کاشف الغطاء، محمدحسین، «الإجتهاد فی الشریعه بین السنه والشیعه»، در مجله رساله الإسلام، سال اول، ش۳، رمضان ۱۳۶۸.
- امیردهی، ع. ر، «علامه شیخ محمدتقی قمی؛ همزیست دارالتقریب»، در مجله اندیشه تقریب، سال چهارم، ش۱۶، ۱۳۸۷ش.
- بیآزار شیرازی، عبدالکریم، «فتاوی تفرقهانگیز وهابیان همسو با خشم آمریکا و اسرائیل از تقریب بین مسلمانان»، در مجله مشکوه، ش۳۳، زمستان ۱۳۷۰ش.
- بیآزار شیرازی، عبدالکریم، «معرفی شیعه و انتشارات دارالتقریب»، در مجموعه مقالات همبستگی مذاهب اسلامی، ترجمه و نگارش عبدالکریم بیآزار شیرازی، تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، ۱۳۷۷ش.
- بیآزار شیرازی، عبدالکریم، شیخ محمود شلتوت: طلایهدار تقریب، تهران، ۱۳۷۹ش.
- جماعه التقریب بین المذاهب الاسلامیه، «اساسنامه جمعیت تقریب بین مذاهب اسلامی»، در مجموعه مقالات همبستگی مذاهب اسلامی، ترجمه و نگارش عبدالکریم بیآزار شیرازی، تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، ۱۳۷۷ش.
- جودکی، حجتالله، و صفاءالدین تبرائیان، «گزارشی از یک گفتوگوی منتشرنشده در ایران: جماعت تقریب و دکتر مصدق»، در مجله تاریخ معاصر ایران، سال اول، ش۴، زمستان ۱۳۷۶ش.
- حکیم، محمدباقر، وحدت اسلامی از دیدگاه قرآن و سنت، ترجمه عبدالهادی فقهیزاده، تهران، ۱۳۷۷ش.
- زمانی، محمدحسن، «علامه امینی پرچمدار نهضت تقریب علمی»، در مجله بصائر، سال چهارم، ش۲۶، مرداد و شهریور ۱۳۷۶ش.
- س. هدی، «دو سند تاریخی در راه تقریب بین مذاهب اسلامی»، درسهائی از مکتب اسلام، سال سوم، ش۴، خرداد ۱۳۴۰ش.
- شلتوت، محمود، «شیعه و دانشگاه الازهر»، در مجموعه مقالات همبستگی مذاهب اسلامی، ترجمه و نگارش عبدالکریم بیآزار شیرازی، تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، ۱۳۷۷ش.
- صدیقی، کلیم، نهضتهای اسلامی و انقلاب اسلامی ایران، ترجمه سید هادی خسروشاهی، تهران، ۱۳۷۵ش.
- صعیدی، عبدالمتعال، «سعی قدیم فی توحید المذاهب»، در مجله رساله الإسلام، سال هفتم، ش۱، جمادی الثانیه ۱۳۷۴ق.
