مهمانی خدا آغاز شد

به گزارش بقاع خبر: انسان ها به مراسم جشن عروسی ، جشن تولد،مراسم یادبود،همایش علمی،جلسه کاری و …دعوت می شوند . دعوت نامه به تناسب موضوع دارای ویژگی های خاص همی باشند .

مان مراسم است،مثلا دعوت نامه جلسه کاری معمولا ساده و خشک است،متن دعوت نامه عروسی ،بانشاط و شادی همراه است،برای مراسم یادبود از عبارات عبرت آموز و یادآوری آخرت و درخواست رحمت و مغفرت برای متوفی و آرزوی صبر برای بازماندگان استفاده می شود،و برای همایش های مختلف به تناسب اهمیت و موضوع همایش متن مناسب تهیه و ابلاغ می شود،درمتون دینی،یکی از آموزه های اخلاقی توجه به حرمت مهمان است،شیوه دعوت،نحوه پذیرایی و تکریم مهمان بسیار مورد تاکید قرارگرفته است،

مهمان نوازی نشانه کرامت و تکریم مهمان از ویژگی های اولیاء خدا و مردم با ایمان است. هرچه میزبان بزرگوارتر، توجهش به مهمان بیشتر است، تا آن جا که در مورد مهمان نوازی امام علی(ع) آورده اند که آن حضرت برای شستن دست مهمان،خودشان آب می ریختند.

• رمضان ؛ مهمانی خدا

از ماه مبارک رمضان ، در متون دینی، به”مهمانی خدا” تعبیر شده است، در میان روایات بسیاری که از معصومین( ع) در بیان شان و منزلت ماه مبارک رمضان نقل شده است برای خطبه ای که پیامبر اکرم (ص)آن را در آخرین جمعه ماه شعبان ، به مناسبت فرا رسیدن ماه  رمضان ایراد فرموده اند ، شانی به سزاست و شاید در باب بیان فضیلت این ماه و شرح وظایفی که مسلمانان در آن به عهده دارند ، متنی به جامعیت خطبه یاد شده نداشته باشیم ، نگارنده از این خطبه به “دعوت نامه” تعبیر می کنم، دعوت نامه ای که فرستاده میزبان با الهام از وحی الهی برای همه مهمانان “ضیافه الله”ابلاغ فرموده اند، دراین دعوت نامه، از ماه مبارک رمضان به “ماه ضیافت الهی”یاد شده است و طی آن برنامه های مراسم مهمانی الهی اعلام شده است، در این مطلب با ملاحظه متن “دعوت نامه” برنامه های مراسم “مهمانی خدا” را مرور می کنیم تا ان شالله از این فرصت و ظرفیت گران بها حداکثر بهره را ببریم، این خطبه به روایت حضرت امام رضا(ع) چنین است :

عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِیٍّ علیه السلام قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وآله خَطَبَنَا ذَاتَ یَوْمٍ فَقَالَ:

أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ قَدْ أَقْبَلَ إِلَیْکُمْ شَهْرُ اللَّهِ بِالْبَرَکَهِ وَ الرَّحْمَهِ وَ الْمَغْفِرَهِ شَهْرٌ هُوَ عِنْدَ اللَّهِ أَفْضَلُ الشُّهُورِ وَ أَیَّامُهُ أَفْضَلُ الْأَیَّامِ وَ لَیَالِیهِ أَفْضَلُ اللَّیَالِى وَ سَاعَاتُهُ أَفْضَلُ السَّاعَاتِ.

اى مردم! ماه خدا با برکت و رحمت و آمرزش به سوى شما رو کرده است.

ماهى که نزد خدا، بهترین ماههاست و روزهایش بهترین روزها و شبهایش بهترین شبها و ساعتهایش بهترین ساعتهاست.

هُوَ شَهْرٌ دُعِیتُمْ فِیهِ إِلَى ضِیَافَهِ اللَّهِ وَ جُعِلْتُمْ فِیهِ مِنْ أَهْلِ کَرَامَهِ اللَّهِ أَنْفَاسُکُمْ فِیهِ تَسْبِیحٌ وَ نَوْمُکُمْ فِیهِ عِبَادَهٌ وَ عَمَلُکُمْ فِیهِ مَقْبُولٌ وَ دُعَاؤُکُمْ فِیهِ مُسْتَجَابٌ فَاسْأَلُوا اللَّهَ رَبَّکُمْ بِنِیَّاتٍ صَادِقَهٍ وَ قُلُوبٍ طَاهِرَهٍ أَنْ یُوَفِّقَکُمْ لِصِیَامِهِ وَ تِلَاوَهِ کِتَابِهِ.

ماهى که در آن شما را به مهمانى خدا دعوت کرده اند و شما در آن از اهل کرامت خدا شده اید. نفس هاى شما در آن ثواب تسبیح و ذکر خدا دارد و خواب شما ثواب عبادت.

اعمال شما در آن پذیرفته است و دعاهاى شما مستجاب، پس، از پروردگار خویش با نیت هاى راستین و دل هاى پاک، بخواهید که توفیق روزه این ماه و تلاوت قرآن در آن را به شما عنایت فرماید.

فَإِنَّ الشَّقِیَّ مَنْ حُرِمَ غُفْرَانَ اللَّهِ فِى هَذَا الشَّهْرِ الْعَظِیمِ وَ اذْکُرُوا بِجُوعِکُمْ وَ عَطَشِکُمْ فِیهِ جُوعَ یَوْمِ الْقِیَامَهِ وَ عَطَشَهُ وَ تَصَدَّقُوا عَلَى فُقَرَائِکُمْ وَ مَسَاکِینِکُمْ وَ وَقِّرُوا کِبَارَکُمْ وَارْحَمُواصِغَارَکُمْ وَ صِلُوا أَرْحَامَکُمْ.

پس شقى و بدبخت، آن کسى است که در این ماه بزرگ، از آمرزش خدا بى بهره شود. در این ماه با گرسنگى و تشنگى خود، گرسنگى و تشنگى روز قیامت را بیاد آورید. به فقیران و درماندگان کمک و یاری کنید.

به پیران و کهنسالان احترام و به کودکانتان ملاطفت و مهربانى کرده و با خویشاوندان رفت و آمد داشته باشید.

وَ احْفَظُوا أَلْسِنَتَکُمْ وَ غُضُّوا عَمَّا لَا یَحِلُّ النَّظَرُ إِلَیْهِ أَبْصَارَکُمْ وَ عَمَّا لَا یَحِلُّ الِاسْتِمَاعُ إِلَیْهِ أَسْمَاعَکُمْ وَ تَحَنَّنُوا عَلَى أَیْتَامِ النَّاسِ یُتَحَنَّنْ عَلَى أَیْتَامِکُمْ وَ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ مِنْ ذُنُوبِکُمْ.

زبان خود را از گفتار ناشایست نگاه دارید. دیدگان خود را از دیدن ناروا و حرام بپوشانید و گوشهاى خود را از شنیدن آنچه نادرست است، باز دارید. با یتیمان مردم مهربانى کنید تا بعد از شما با یتیمان شما مهربانى کنند. از گناهان خود به سوى خدا توبه و بازگشت کنید.

وَ ارْفَعُوا إِلَیْهِ أَیْدِیَکُمْ بِالدُّعَاءِ فِى أَوْقَاتِ صَلَاتِکُمْ‏فَإِنَّهَا أَفْضَلُ السَّاعَاتِ یَنْظُرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِیهَا بِالرَّحْمَهِ إِلَى عِبَادِهِ یُجِیبُهُمْ إِذَا نَاجَوْهُ وَ یُلَبِّیهِمْ إِذَا نَادَوْهُ وَ یُعْطِیهِمْ إِذَا سَأَلُوهُ وَ یَسْتَجِیبُ لَهُمْ إِذَا دَعَوْهُ.

در اوقات نماز، دستهاى خود را به دعا بردارید، زیرا که وقت نماز بهترین ساعت هاست و در این اوقات، حق تعالى با رحمت، به بندگانش مى نگرد و اگر با او مناجات کنند، پاسخشان دهد و چنانچه او را ندا کنند لبیکشان گوید و اگر از او بخواهند عطا کند و چون او را بخوانند مستجابشان گرداند.

أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّ أَنْفُسَکُمْ مَرْهُونَهٌ بِأَعْمَالِکُمْ فَفُکُّوهَا بِاسْتِغْفَارِکُمْ وَ ظُهُورَکُمْ ثَقِیلَهٌ مِنْ أَوْزَارِکُمْ فَخَفِّفُوا عَنْهَا بِطُولِ سُجُودِکُمْ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ أَقْسَمَ بِعِزَّتِهِ أَنْ لَا یُعَذِّبَ الْمُصَلِّینَ وَ السَّاجِدِینَ وَ أَنْ لَا یُرَوِّعَهُمْ بِالنَّارِ یَوْمَ یَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِینَ.

اى مردم! جانهایتان در گرو اعمال شماست. پس با طلب آمرزش از خدا، آنها را از گرو، خارج کنید. پشت شما از بار گناهان سنگین است، پس با طولانی کردن سجده ها، آن را سبک گردانید و بدانید که حق تعالى به عزت خود سوگند یاد کرده است که نمازگزاران و سجده کنندگان در این ماه را عذاب نکند و در روز قیامت آنها را از آتش دوزخ در امان دارد.

أَیُّهَا النَّاسُ مَنْ فَطَّرَ مِنْکُمْ صَائِماً مُؤْمِناً فِى هَذَا الشَّهْرِ کَانَ لَهُ بِذَلِکَ عِنْدَ اللَّهِ عِتْقُ نَسَمَهٍ وَ مَغْفِرَهٌ لِمَا مَضَى مِنْ ذُنُوبِهِ، قِیلَ یَا رَسُولَ اللَّهِ فَلَیْسَ کُلُّنَا یَقْدِرُ عَلَى ذَلِکَ فَقَالَ ص اتَّقُوا النَّارَ وَ لَوْ بِشِقِّ تَمْرَهٍ اتَّقُوا النَّارَ وَ لَوْ بِشَرْبَهٍ مِنْ مَاء.ٍ

اى مردم! هرکه از شما روزه دار مؤمنى را در این ماه افطار دهد، نزد خدا پاداش بنده آزاد کردن و آمرزش گناهان گذشته اش را خواهد داشت.

برخى از اصحاب گفتند: یا رسول الله! همه ما قادر به انجام آن نیستیم. حضرت فرمود: با افطار دادن روزه داران، از آتش جهنم بپرهیزید اگرچه به نصف دانه خرما و یا به یک جرعه آب باشد.

أَیُّهَا النَّاسُ مَنْ حَسَّنَ مِنْکُمْ فِى هَذَا الشَّهْرِ خُلُقَهُ کَانَ لَهُ جَوَازاً عَلَى الصِّرَاطِ یَوْمَ تَزِلُّ فِیهِ الْأَقْدَامُ وَ مَنْ خَفَّفَ فِى هَذَا الشَّهْرِ عَمَّا مَلَکَتْ یَمِینُهُ خَفَّفَ اللَّهُ عَلَیْهِ حِسَابَهُ وَ مَنْ کَفَّ فِیهِ شَرَّهُ کَفَّ اللَّهُ عَنْهُ غَضَبَهُ یَوْمَ یَلْقَاهُ وَ مَنْ أَکْرَمَ فِیهِ یَتِیماً أَکْرَمَهُ اللَّهُ یَوْمَ یَلْقَاهُ.

اى مردم! هرکس اخلاق خود را در این ماه نیکو کند، از صراط، آسان بگذرد، آن روز که قدمها، بر آن بلغزد. هرکس در  این ماه کارهاى غلامان و مستخدمان خود را سبک گرداند، خدا در قیامت حساب او را آسان کند. هرکس در این ماه از آزار رساندن به مردم خوددارى کند، حق تعالى، روز قیامت،خشم خود را از او بازدارد. هرکس در این ماه یتیم بى پدرى را گرامى دارد، خدا او را در قیامت عزیز گرداند.

وَ مَنْ وَصَلَ فِیهِ رَحِمَهُ وَصَلَهُ اللَّهُ بِرَحْمَتِهِ یَوْمَ یَلْقَاهُ وَ مَنْ قَطَعَ فِیهِ رَحِمَهُ قَطَعَ اللَّهُ عَنْهُ رَحْمَتَهُ یَوْمَ یَلْقَاهُ وَ مَنْ تَطَوَّعَ فِیهِ بِصَلَاهٍ کَتَبَ اللَّهُ لَهُ بَرَاءَهً مِنَ النَّارِ وَ مَنْ أَدَّى فِیهِ فَرْضاً کَانَ لَهُ ثَوَابُ مَنْ أَدَّى سَبْعِینَ فَرِیضَهً فِیمَا سِوَاهُ مِنَ الشُّهُورِ.

هرکس در این ماه صله رحم کند و با خویشان بپیوندد، خدا او را در قیامت به رحمت خود واصل گرداند و هرکس در   این ماه رابطه اش را با خویشان خود قطع کند،خداوند در قیامت رحمت خود را از او دریغ کند. هرکس در این ماه نماز مستحبى بپا دارد، خداوند او را از آتش جهنم برهاند و کسى که نماز واجبى بجا آورد، خداوند ثواب هفتاد نماز واجب در ماه هاى دیگر را به او عطا کند.

وَ مَنْ أَکْثَرَ فِیهِ مِنَ الصَّلَاهِ عَلَیَّ ثَقَّلَ اللَّهُ مِیزَانَهُ یَوْمَ تَخِفُّ الْمَوَازِینُ وَ مَنْ تَلَا فِیهِ آیَهً مِنَ الْقُرْآنِ کَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ خَتَمَ الْقُرْآنَ فِى غَیْرِهِ مِنَ الشُّهُورِ.

هرکس در این ماه بسیار بر من صلوات فرستد، خداوند کفه سبک اعمال او را سنگین گرداند.

وهرکس که در این ماه یک آیه از قرآن تلاوت کند، ثواب کسى را دارد که در ماه هاى دیگر قرآن را ختم کرده باشد.

أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّ أَبْوَابَ الْجِنَانِ فِى هَذَا الشَّهْرِ مُفَتَّحَهٌ فَاسْأَلُوا رَبَّکُمْ أَنْ لَا یُغَلِّقَهَا عَنْکُمْ وَ أَبْوَابَ النِّیرَانِ مُغَلَّقَهٌ فَاسْأَلُوا رَبَّکُمْ أَنْ لَا یُفَتِّحَهَا عَلَیْکُمْ وَالشَّیَاطِینَ مَغْلُولَهٌ فَاسْأَلُوا رَبَّکُمْ أَنْ لَا یُسَلِّطَهَا عَلَیْکُمْ.

اى مردم! درهاى بهشت در این ماه گشوده است، از پروردگار خود بخواهید که آنها را بر روى شما نبندد. و درهاى جهنم در این ماه بسته است، از خدا بخواهید که آنها را بر روى شما نگشاید. شیاطین در این ماه در غل و زنجیرند. از خدا بخواهید که آنها را بر شما مسلط نگرداند.

قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ علیه السلام فَقُمْتُ فَقُلْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ فِى هَذَا الشَّهْرِ؟ فَقَالَ یَا أَبَا الْحَسَنِ أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ فِى هَذَا الشَّهْرِ الْوَرَعُ عَنْ مَحَارِمِ اللَّهِ.

على علیه السلام مى فرماید: در این حال از جا برخاسته و عرض کردم، اى پیامبر خدا! برترین اعمال در این ماه چیست؟ حضرت فرمود: اى ابا الحسن! برترین اعمال در این ماه پرهیز از محرمات است.”(۱(

پذیرایی از مهمان

در آغاز دعوت نامه از ماه مبارک رمضان به عنوان “ماه خدا”یادشده و دعوت عام خداوند چنین اعلام می شود” ای مردم ! ماه خدا به شما روی آورده،  ماهی که شما به مهمانی خداوند دعوت شده اید” بدیهی است میزبان، بهترین پذیرایی را از مهمان به عمل می آورد و در بهترین مکان، بهترین فرش را برای مهمان می گسترد و به نسبت میزان سخاوت، بزرگواری و کرامت خویش ،مهمان را گرامی می دارد، حال ببینیم خداوند متعال چگونه از بندگان و مهمانانش پذیرایی می کند؟ مراد رسول خدا ( ص) از مهمانی خدا چیست ؟ مهمان بودن بندگان در ماه رمضان و میزبان بودن خدا وند متعال به چه معناست؟ صفت میهمان نوازی، یکی از اوصاف کمالیه است و خداوند آن را به عنوان یک کمال در ذات و فطرت هر کسی قرار داده است . از طرف دیگر، همه می دانیم که منشا همه کمالات، حق تعالی است و هر یک از اوصاف کمالیه را در هر کس و هر جا بیابیم، خدای تعالی آن را به صورتی شریف تر و کامل تر و بهتر دارا است.

بنابر این، معناندارد که بگوییم: خداوند، تکریم میهمان را به عنوان یک کمال در ذات و فطرت انسان ها قرار داده است ، ولی خودش ازآن بهره مند نباشد.بنا براین خداوند نیز به عنوان یک میزبان ، از میهمان خویش به بهترین وجه ممکن پذیرایی می کند،حال باید بدانیم که این پذیرایی چگونه است؟  بهترین مکانت ها و بالاترین منزلت ها ، مکانت و منزلت ربوبیت است ، و در ملک وجود و عالم هستی رتبه ای بالاتر از رتبه ربوبیت نمی توان تصور کرد . و همچنین بهترین چیزها و شریف ترین موجودات ، خود خداست ، و در دایره موجودات ، موجودی شریف تر از خدای تبارک و تعالی نمی توا ن فرض کردبنابر این معنای فرموده  پیامبر اکرم (ص)  که فرمود : مؤمنان در ماه مبارک رمضان به مهمانی خدا فرا خوانده شده اند و خداوند میزبان آنها می باشد ، این است که انسان روزه دار ، اگر صادقانه ، روزه بگیرد و به راستی در ضیافت خانه الهی قدم نهد ، به توفیق خداوند به بالاترین منزلت ها ( منزلت ربوبیت ) دست خواهد یافت و به ملاقات شریف ترین موجودات ( خداوندمتعال ) نایل خواهد آمد ، به دیگر عبارت : روزه دار واقعی در اثر روزه حقیقی ، مظهر اسمای حسنای الهی و آیینه تمام نمای حضرت باری تعالی خواهد شد و به لقاء الله تشرف خواهد یافت، رسول خدا (ص)فرمود: لکل شی ء باب و باب العباده الصوم; “برای هر چیزی دری است و درعبادت ، روزه است”(۲)

امام صادق علیه السلام می فرماید : « العبودیه جوهره کنهها الربوبیه عبودیت گوهری است که کنه آن ربوبیت است(۳) ” طبق روایت اول ، روزه باب عبادت است ؛ بدین معنا که بدون روزه نمی توان به عبودیت رسید ، طبق روایت دوم ، عبودیت ، حقیقتی است که کنه آن ربوبیت است ، بدین معنا که بدون عبودیت نمی توان به ربوبیت دست یافت . اکنون اگر این دو روایت را در کنار هم مورد دقت قرار دهیم ، به این نتیجه می رسیم که انسان از راه روزه به عبودیت و از طریق عبودیت به ربوبیت راه می یابد ، و در حدیث قدسی می فرماید عبدی اطعنی  حتی اجعلک مثلی ؛ “بنده من ! مرا اطاعت کن تا تو را مثل خود قرار دهم “. یعنی من زنده ای هستم که هرگز نمیرم ، تو را نیز زنده ای قرار دهم که هرگز نمیری . من بی نیازی هستم که هیچ گاه فقیر نگردم ، تو را نیز بی نیازی قرار دهم که هیچ گاه فقیر نگردی . من کسی هستم که هر گاه مشیتم به هستی چیزی تعلق گیرد ، بود شود ، تو را نیز موجودی قرار دهم که هر گاه مشیتت به هستی چیزی تعلق گیرد ، بود شود (۴) طبق این روایت ، آدمی از طریق اطاعت و عبودیت حق به مرحله ای می رسد که مثل خدا ی عز وجل قرار می گیرد و از او کارهایی خدایی صادر می شود ؛ به دیگر عبارت انسان از طریق عبادت تا پایه ای عروج می کند که به مقام خلیفه اللهی بار می یابد و به صفات ربوبی متصف می شود .بنا بر این: روزه دار واقعی در اثر روزه حقیقی مظهر اسمای حسنای الهی و آیینه تمام نمای حضرت حق واقع خواهد شد . و در روایت دیگر از حدیث قدسی نقل شده که الصوم لی و انا اجزی به(۵ ( “خداوند تبارک و تعالی فرمود: روزه برای من است و من جزا می دهم. آیا جزا داده میشوم به آن، یعنی جزای روزه منم.”

این روایت به تنهایی بر مطلب مورد نظر دلالت صریح دارد و آنچه را قبلا ازمجموع دو روایت بدان رسیدیم ، در این روایت به طور یک جا می یابیم ؛ زیراصریحا می فرماید : جزا و پاداش روزه ، خود خداوند است و روزه دار حقیقی دراثر روزه گرفتن ، خدا را به دست خواهد آورد .بدیهی است که معنای به دست آوردن خدا ی متعال همان اتصاف به صفات ربوبی و تشرف به مقام خلیفه اللهی است ، نه آن که – العیاذ بالله – خدا شیئی باشد مانند سایر اشیا و روزه دار مثل به دست آوردن اشیا ، او را به دست آورد .

محتوای دعوت نامه

در متن دعوت نامه پس از بیان فضیلت ماه مبارک رمضان و اعلام عمومی دعوت حضرت حق برای ضیافت و مهمانی برای بندگان محتوای برنامه مهمانی بزرگ را بیان می فرماید که به صورت خلاصه در این جا ارایه می شود

۱-ثواب بر اعمال غیر ارادی

درمتن دعوت نامه برای اعمال غیر ارادی ثواب ویژه ای منظور شده است.”برای نفس های شما در ماه رمضان ثواب تسبیح و برای خواب شماثواب عبادت است” بنابراین وقتی ظرف زمانی ماه رمضان از این ارزش کیفی برخوردار است که اعمال غیر ارادی دارای فضیلت باشد ،باید از این فرصت گران بها حداکثر استفاده راببریم و با اعمال ارادی از تمامی ظرفیت عظیم این مهمانی بهره مند شویم.

۲-یادقیامت

در قسمت دیگر از متن دعوت نامه تاکید شده با تشنگی و گرسنگی روزه به یاد تشنگی و گرسنگی روز قیامت باشید،یاد قیامت یکی از عوامل ترک معصیت و توجه به وظائف اخلاقی و اجتماعی است،در نماز های یومیه نیز با ذکر آیه شریفه “ایاک نعبد و ایاک نستعین”روزانه ۱۰ بار به یاد آوری قیامت امر شده است.

۳-یادفقرا

همچنین یاد آوری نیاز های فقرا و نیاز مندان ،یکی دیگر از توصیه های رسول خدا(ص) در متن دعوت نامه است.و بر تامین نیازهای فقرا و مساکین در این ماه عزیز تاکید شده است،انفاق به معنی پر کردن خلاء های ناشی از فقر،بین قشر های مختلف جامعه است ،در ماه مبارک رمضان باید به صورت یک برنامه منسجم فردی و اجتماعی ،به نحوی عمل شود که در پایان ماه رمضان فاصله بین فقرا و اغنیا کاهش یابد.

۴-کنترل و مراقبت (خودکنترلی)

در این ماه باید بیش از ماه های دیگر رفتارمان رااصلاح کنیم ،چشمانمان را از نگاه های ناروا ،زبان هایمان را از سخنان خلاف شرع و عقل و گوش هایمان را از آن چه شنیدنش حلال نیست،فرو بندیم، این عمل ،خودکنترلی نامیده می شود،و موجب تعالی اخلاقی و آرامش روانی جامعه می شود.

۵-رسیدگی به امور یتیمان

اکرام یتیمان و محبت به آنان در متن دعوت نامه رسول خدا (ص)مورد توجه ویژه قراردارد،آن بزرگوار می فرماید:”به یتیمان مردم محبت ور زید تا بر یتیمان شما محبت ورزند”رسیدگی به امور پسران و دخترانی که به هر دلیل پدر خانواده را از دست داده اند یکی از وظائف جامعه اسلامی است، این وظیفه علاوه بر تامین نیازهای معیشتی و رفاهی ،ازقبیل مسکن،خوراک،پوشاک،ازدواج و…شامل تامین نیازهای عاطفی و روانی نیز می شود،ضمن این که از کلام پیامبر اکرم(ص)چنین استنباط می شود که این گونه امور اگر رعایت شود نتیجه آن شامل حال شما هم می شود ،واگر رعایت نشود هم همه خانواده ها از آفات بی توجهی به این قبیل مشکلات در امان نخواهند بود

۶-توبه

هرچند باب توبه  درهمه روز ها و ماه ها باز است اما ماه رمضان فرصتی ویژه برای توبه و جبران خطاها و لغزش ها است،ازاین فرصت گران بها باید به نحو مطلوب استفاده کرد،توبه حقیقی آن است که از گناهان گذشته ابراز ندامت کنیم و اصرار برتداوم گناه نداشته باشی و با اعمال نیک ،در جهت اصلاح رفتار خویش گام بر داریم.

۷-احترام به بزرگتر،مهربانی نسبت به کوچک تر

یکی از مسائلی که در ماه مبارک رمضان مورد تاکید قرار گرفته ،توجه به روابط و مناسبات اجتماعی است،رعایت حرمت بزرگترها ،در تمام سطوح ،اعم از خانواده،مدرسه،دانشگاه،اداره،و سایر بخش ها نشانه تربیت صحیح زنان و مردان یک جامعه است،که متاسفانه گاهی مورد بی توجهی قرار می گیرد،بعضا مشاهده می شود که پدران ،مادران،سالمندان،استادان،معلمان،مدیران و دیگر بزرگان جامعه مورد بی احترامی قرار می گیرند،باید در فرصت ماه مبارک ،این رویه اصلاح شود و از سوی دیگر کودکان،نوجوانان ،جوانا ن و افراد زیر دست باید مورد محبت و مهربانی قرار گیرند.

۸-دعا

دعا فرصتی است برای ارتباط و راز و نیاز با خداوند متعال،که در متن دعوت نامه ماه رمضان ،مخصوصا در اوقات نماز مورد تاکید قرار گرفته است،باید از این فرصت به بهترین وجه ممکن استفاده کنیم،خدارا بخوانیم و به اجابت او مطمئن باشیم.چرا که فرمود”و دعاءکم فیه مستجاب” یعنی دعای شما در این ماه مستجاب خواهدشد”و نیز فرموده است:”در هنگام نماز ها دستانتان را بر آستان او بلند کنید، که آن  هنگام  خداوند با نظر رحمت به بندگانش می نگرد و هرگاه با او مناجات کنند،پاسخ شان می دهد،و چون او را صدا بزنند،جوابشان می گوید و چون او را بخوانند،اجابتشان می کند”

۹-عمل

چنان که پیش از این گفتیم وقتی برای اعمال غیر ارادی این ماه ثواب منظور شده است،برای کارهای ارادی به مراتب ارزش بیشتری منظور می شود،و باید اوقات این ماه شریف را با عمل و کار شایسته سپری کنیم،در متن دعوت نامه چنین آمده است:”ایهاالناس  ان انفسکم مرهونه باعمالکم…”یعنی “ای مردم جان هایتان در گرو کارهای شماست ،پس با آمرزش خواهی خود ،آن هارا آزاد سازید،و پشت های شما از بار گناهانتان سنگین است،پس با طول دادن سجده های خود،آن ها را سبک کنید”

۱۰-اطعام و پذیرایی

پذیرایی از مومنین ،بویژه افطار دادن به روزه داران نیز یکی از توصیه های پیامبر اسلام(ص)است چنان که می فرماید:” ایهاالناس من فطر منکم صائما مومنا…” یعنی”ای مردم،هرکه ازشما دراین ماه ،روزه داری را افطار دهد پاداش او برای آن نزد خدا،آزادکردن بنده و  آمرزش گناهان اوست”

۱۱-عبادت

عبادت خداوند درقالب های گوناگون، بویژه اقامه نماز و سجده در پیشگاه خداوند یکی دیگر از پیام های دعوت نامه رسول خدا برای مهمانی خداوند است.

۱۲-اخلاق نیکو

حسن خلق و اخلاق نیکو یکی دیگراز توصیه های موکد ،در متن خطبه رسول خدا(ص)است که می فرماید:”ای مردم! هرکس اخلاقش را دراین ماه، نیکو سازد،برای او وسیله عبور از صراط خواهدبود،درآن روز که گام ها ،بر صراط می لغزد”بنا براین باید از این فرصت برای اصلاح رفتار و بهبود خلق و خوی خود استفاده کنیم.

۱۳-.صله ارحام

در متن دعوت نامه ، صله رحم و ارتباط سازنده با اقوام و خویشان ،مورد تاکید قرار

اعمال بسیار دیگری برای این ماه اعم از واجبات و مستحبات ،در متن خطبه شعبانیه و سایر متون دینی بیان شده است ،ازجمله پرهیز از محرمات الهی ،مدارا بازیردستان،ذکر صلوات برمحمد و آل محمد(ص) و …که در این مجال به همین موارد اکتفا می شود

گرفت،باید در طول ماه رمضان به نحوی برنامه ریزی کنیم که هم زمان با دعا و نماز و اعمال عبادی ،از والدین ،فرزندان،دوستان،خویشان و همسایگان احوال پرسی کنیم.

۱۴-تلاوت و ارتباط با قرآن

ماه مبارک ماه نزول قرآن است،تلاوت قرآن نیز در این ماه عزیز مورد سفارش و توصیه اکید قرار گرفته ،تا آن جا که در متن دعوت نامه آمده است که” هرکس در این ماه یک آیه از قرآن تلاوت کند مانندآن است که در ماه های دیگر یک ختم قرآن کرده باشد”

ماه شهادت

در پایان خطبه رسول خدا(ص)گفتگویی بین امام علی(ع) و آن حضرت روی داد که،نگاهی دارد به فرهنگ شهادت ،این گفتگوی کوتاه اما پر ازرمز و راز پایان بخش این خطبه و ختم کلام ما در این مقاله است، با هم بخوانیم:

امیرالمؤمنین گفت: از جا برخاستم و عرض کردم: ای رسول خدا، کدام عمل در این ماه ارزشمند تر است؟

فرمود: ای ابالحسن، ارجمندترین عمل در رمضان آن است که انسان از آن چه خدا حرام کرده است، دوری جوید.آن گاه گریه کرد. عرض کردم: چه چیزی باعث گریه ی شما شد؟

فرمود: علی جان، گریه ی من برای این است که در این ماه در حالی که به نماز ایستاده ای فرق سرت به دست شقی ترین انسان شکافته می شود، و محاسن شریف تو خضاب می گردد امیرالمؤمنین عرض کرد: ای رسول خدا، آیا دین من سالم است؟ رسول خدا فرمود: آری، در سلامت کامل دینی قرار دارد، سپس فرمود: یا علی، قاتل تو، قاتل من است، و کسی که بر تو غضب کند بر من غضب کرده است و کسی که به تو دشنام دهد به من دشنام داده است، تو برای من به منزله ی جان من هستی، روح تو از روح من است و طینت تو از طینت من است.

خدای تبارک و تعالی، من و تو را آفرید و انتخاب کرد. مرا برای نبوت و پیامبری، و تو را برای امامت امت اسلامی اختیار کرد، و هر کسی امامت تو را انکار کند، در حقیقت منکر نبوت من شده است..

نویسنده : احمد مازنی

منابع :

• وسائل الشیعه ج۱۰ص ۳۱۴ بحار/ ج۹۶/ص۱۵۷ و ۳۵۸؛ عیون أخبار الرضا/ ج۱/ص۲۹۵
• محجه البیضاء ج۲ ص ۱۲۲
• مصباح الشریعه ،ترجمه مصطفوی ص ۴۵۳
• عده الداعی، طبع سنگی ص ۲۳۳
• من لا یحضره الفقیه ج۲ ص۷۵