نقد وبررسی سینمای تاریخی- مذهبی با نگاهی به سریال یوسف پیامبر(ع)

مقدمه

حدد ۱۲۴ سال است که از عمر سینما می گذرد در این مدت سینما فراز و نشیب های زیادی را طی کرده است. سینما از بدو تولد تاکنون به عنوان هنر، تجارت، سرگرمی، وسیله ای فرهنگ ساز و… مورد استفاده بشر قرار گرفته است. که این دلیل بر اهمیت و گستردگی آن می باشد.

سینما با فاصله اندکی یعنی شش سال بعد از تولدش در غرب در زمان سلطنت مظفرالدین شاه قاجار یا به ایران گذاشت که در این مدت فراز و نشیب های مختلفی را طی کرده است. در بعد تکنیک ومسائل فنی متاثر از سینمای جهان به پیشرفت هایی رسیده است.

در بعد معنا و محتوا به برکت پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی به پیشرفت های چشمگیری رسیده است البته در بعد مسائل فنی از دشمن دشمنان به نصیب نبوده و هجوم تحریمها باعث عدم استفاده از تکنولوژی روز در سینمای ما شده است و در بهشت محتوا با اینکه به موفقیت های زیادی نسبت به قبل پیروزی انقلاب رسیدیم اما هنوز با سینمای مطلوب و در شأن اسلام و انقلاب اسلامی فاصله زیادی داریم که علل زیادی دارد و بررسی علل آن خود بحث جداگانه را می طلبد.

و از آنجا که بحث محتوا در سینمای قبل از انقلاب و بعد از انقلاب مطرح شد اشاره به این نکته لازم است که، با اینکه بر سینمای قبل از انقلاب ابتذال و سرگرمی صرف سایه افکنده بود اما معدود فیلم های خوبی هم از جهت محتوا شد.

بررسی کارنامه سی ساله سینمای ایران در حد این مقاله و در توانایی نگارنده نیست.

اما یکی از موضوعاتی که عموماً در سینمای جهان و خصوصاً در کارنامه سی ساله سینمای بعد از انقلاب زیاد به چشم می خورد سینمای تاریخی- مذهبی است که گاه در آن توفیقاتی کسب شده و گاه کارهای ضعیفی ارایه شده است ما در این مقاله بدور از بحث هنر متعهد و هنر برای هنر و سینمای دینی که زائیده آن بحث است برآن شدیم به ژانری بپردازیم که مورد علاقه فیلم سازان زیادی قرار گرفته است و مطالبی را ارائه دهیم که ناظر به این سینماست.

مطالبی که در این مقاله بررسی می شوند عبارتند از: واژه شناسی و اهمیت نقد فیلم، اهمیت ژانرسینمای، نقد محتوای فیلم های تاریخی- نذهبی که شامل ۱٫ اهداف ۲٫ میزان موفقیت ۳٫ تحریف ۴٫ بحث فقهی می شود، نقد ساختار فیلم های تاریخی- مذهبی که شامل ۱٫ فلیم نامه ۲٫ دیالوگ ۳٫ لوکشین ۴٫ انتخاب بازیگر می شود و همچنین علت استقبال مردم از سینمای تاریخی- مذهبی و در پایان به نتیجه گیری و ارائه پیشنهاد خواهیم پرداخت لازم به ذکر این نکته است که عنوان اصلی این مقاله نقد و بررسی فیلم های تاریخی- مذهبی است و در این راستا می طلبد فیلم های زیادی مشاهده و به آنها استناد داده شود اما از آنجا که نگارش این مقاله هزمان با پخش سریان تلویزیونی یوسف پیامبر از شبکه یک سیمای جمهوری اسلامی ایران شده است و سریال مذکور مخاطبان زیادی به همراه خود دارد و نقدهای بسیاری به آن شده است لذا بر آن شدیم در کنار بررسی سایر فیلم های این سینما، در بیشتر بخش های مقاله به سریال مذکور بپردازیم.

واژه شناسی و اهمیت نقد فیلم

نقد به معنای جدا کردن خوب و بد از یکدیگر است و به معنای ظاهر ساختن و محاسن می باشد و همچنین به معنای بها آمده است.

در این مقاله برآنیم سینمای تاریخی- مذهبی را نقد کنیم فیلم های خوب و بد آن را بررسی کنیم معایب و محاسن آنها را بیان نمائیم و اینها همه نشانه بها و ارزش این سینما و کارهای تولید شده آن است.

اگرچه نقد جدای از ساختار سینماست ولی اثرات آن بر سینما را نمی توان نادیده گرفت از جمله اثرات نقد صحیح فیلم، فهم بهتر فیلم برای مخاطبان، کمک بر رشد کیفی و کمی فیلم سازی برای فیلم سازان و نوعی آموزش برای دانشجویان و مبتدیان می باشد.

و از آنجا که سینما یک رسانه فرهنگ ساز است، خصوصاً سینمای اندیشه گسترش نقد فیلم بصورت غیرمستقیم باعث ارتقاء فرهنک عمومی جامعه می شود.

و نباید فراموش کنیم که نقد فیلم قواعد و ضوابطی دارد اگر خارج از این قوانین عمل شود باعث بی ارزش شدن نقد می شود همچون نقد سیاسی بر یک فیلم غیرسیاسی، نقدبراساس نگاهی عامیانه به دین و نمونه های دیگر… که امروز بازار این نوع نقدها گرم است.

نقد ساختار و فرم کاری است کاملاً تخصصی که آشنایی با مسائل فنی و تکنیک در سینما را می طلبد. نقد محتوا مستثنا از این قاعده نیست و هم نیاز به مطالعه، آموزش و فیلم دیدن بسیار دارد. اما کاری کاملاً تخصصی نیست و گاه نقدهای مطلوب از افراد غیرمتخصص و کم آشنا به سینما دیده شده است. البته نقد مسائل تاریخی توسط یک مورخ یا مسائل فقهی یک فیلم توسط یک فقیه کاری است در حیطه تخصصشان.

در پایان این بخض به برخی مولفه های یک نقد خوب می پردازیم.

منتقد باید بداند «فیلم در پی چیست؟ ، (خواسته چه چیزی را بیان کند) و آیا به مطلوب خود رسیده است؟ و یا اینکه نقاط قوت و عضف فیلم را شناسایی کند و پاسخ دهد آیا نقاط ضعف آن قابل ترمیم است؟

و به بررسی جایگاه فیلم در مجموعه سینما یپردازد و مشخص کند آیا فیلم حرف نوعی برای گفتن داشته است.» می شود آن نقد را در شمار نقدهای ارزشمند در فیلم دانست.

مفهوم و اهمیت ژانر سینمایی

الف) ژانر تاریخی- مذهبی

مفهوم ژانر برگرفته از کلمه ی فرانسوی به معنای نوع و دسته می باشد این کلمه مشتق از واژه لاتین genus است. اگر به پیشینه استفاده از ژانر بپردازیم به این مطلب می رسیم که تا پیش از قرن بیستم نام های ژانری به عنوان رده هایی عام برای تنظیم و دسته بندی شمار زیادی از متون کاربرد گسترده ای داشتند. به ویژه این مفهوم نقش مهمی در طبقه بندی و ارزش گذاری ادبیات ایفا کرده بود.

با ریشه دار شدن سینما و تنوع موضوع ها و سبک ها کم کم نیاز به دسته بندی فیلم ها، موجب شد تا اصطلاح ژانر در سینما نیز مورد استفاده قرار گیرد.

در صنعت فیلم، نظام ژانری و ژانرها مفاهیمی انتزاعی هستند که براساس توافقی اعلام نشده بین سازندگان و تماشاگران بنا شده اند. ژانر مجموعه ای از قواعد برای ساختار روایی و تصویری فیلم ها مشکل می دهد که هم برای فیلم ساز و هم برای بیننده آشنا هستند در واقع این خود فیلم ها هستند که به طور ضمنی مفاهیم ژانری را موجودیت می بخشند.

طی سالهای آغازین تولید فیلم، هر فیلم اغلب به وسیله طول زمانی و موضوعش شناخته می شد و اصطلاحات ژانری، آزادانه و بی ضابطه به فیلم اطلاق می شدند مثلاً فیلم های «داستان دار» یا فیلم ای «دعوایی» از حدود سال ۱۹۱۰ که عرضه فیلم بر تقاضای پیش گرفت اصطلاحات ژانری بطور فزاینده برای شناسایی و تفکیک فیلم ها به کار رفتند. مانند ژانر تاریخی، ژانر تخیلی، ژانر وحشت و … که در این مقاله به ژانر تاریخی- مذهبی می پردازیم.

شاید اصطلاح ژانر یا سینمای تاریخی- مذهبی کمتر مورد استفاده قرار گرفته باشد اما از آنجا که این نوع فیلم ها فقط به تاریخ تنها نمی پرازد خصوصاً فیلم هایی که توسط فیلم سازان مسلمان و با هدف پیام رسانی معنوی ساخته می شود. به کاربردن عنوان تاریخی به تنهایی معرف این نوع از سینما نخواهد بود. چنانکه اصطلاح علمی به ژانر تخیلی اضافه گشته و به سینمای علمی تخیلی شهرت یافته است.

ب) سلطه نظام ژانری

جدای از مسئله سلطه بعضی نظام های فیلم سازی در ارائه الگوی ژانر، تولید فیلم و جذب مخاطب مهم است که بتوان میان کارکردهای متفاوت مفهوم ژانر برای دست اندرکاران مختلف سینما (تولید کننده، توزیع کننده و مصرف کننده) تمایز قائل شد.

در این میان، دو بخش اهمیت بیشتری دارند اول بخش تولید است، مفهوم ژانر برای بخش تولید، ارائه دهنده الگو و معیارهای ساختاری و محتوایی است که براساس آن فیلم ساخته می شود. و در بخش مصرف مفهوم ژانری الگوهای استاندارد و همدلی تماشاگر را تعیین می کند و به تعبیری ناخواسته متحمل فرهنگی خاص در فیلم بینی می شود مثلاً مخاطب در دنیای بیرون تابع قوانین و اصول اخلاقی خاصی هست در حالی که وقتی وارد دنیای یک فیلم می شود تمام تصمیمات خود را تغییر می دهد اگر کسی از مخالفان سرسخت خشونت باشد در فیلم های و سترن خواهان خشونت خواهد شد و یا در فیلم های ترسناک آن بخشی هایی از بی رنگ را می گزیند که ضامن خطرانه نه آنهایی که ضامن امنیت اند. البته این نکته جدای از تاثیرهای خودآگاه و ناخودآگاه فیلم بر روان انسان است که خود بحث مفصل و جدایی را می طلبد.

صنعت سینمایی آمریکا از حدود ۱۹۳۰ به بعد سلطه ای جهانی بر تولید ژانرهای نیرومند و تحمیل آن در سرتاسر جهان داشته است در حالی که صنایع ملی دیگر کشورها کما بیش از لحاظ کمیت عقب تر هستند و به این اندازه مدون و قاعده مند نشده اند. همچنین این ژانرها شهرت کمتری دارند، تنها به صورت ادواری فعالیت می کنند و در عین حال تحت تاثیر ژانرهای آمریکایی هستند. بعنوان مثال و سترن ابتدا تنها صفتی جغرافیایی و معرف مکان وقوع ماجرا بود که کم کم نامی شد برای یک ژانر فیلم و منشأ تولید مکرر فیلم هایی شد که تماشاگران به گونه ای نظامند آنها را براساس استانداردهای خاصی و سترن تعبیر و تفسیر می کردند.

و یا ژانرهایی که حالتی عمومی دارند اما ساختاری کاملاً آمریکایی و هالیوودی و در مقیاس پایین تر به کشورهایی مثل فرانسه، آلمان، چین و هنر می شود اشاره کرد.

با اینکه سینما در کشور ما سابقه ای طولانی دارد اما متاسفانه در این زمینه توفیق چندانی کسب نکرده است.

نقد محتوا

هدف و ضرورت ساخت فیلم های تاریخی- مذهبی

در طول تاریخ بزرگان و پیشوایان دینی به علت قدات و اهمیتی که بین اقدام و ادیان مختلف داشته اند یکی از مهم ترین سوژه های ادبی، هنری واسطوره سازی انسانها بوده اند عصر زندگی ما نیز مستثنای از این علاقه و اهمیت نیست بطوری که منابع مالی و انسانی زیادی برای ساخت و ارائه یک اثر هنری با درون مایه مذهبی هزینه می شود.

فیلم هایی که در این ژانر ساخته می شود برگرفته از متون تاریخی است هدف از ساخت این مجموعه ها را چنین می توان نام برد: ساخت یک فیلم تاریخی صرف مورد نظر باشد که فقط اطلاعات تاریخی به مخاطب ارائه دهد یا علاوه بر معرفی تاریخ، اثر هنری هم باشد و یا اینکه جنبه هنری و دقت تاریخی آن در نظر گرفته نشود و فقط هدف پیام رسانی و الگودهی را دنبال کند که فیلم های زیادی با این اهداف ساخته شده و در اینجا قضاوت را به مخاطب می سپاریم تا در میان انبوه فیلم های ساخته شده هدف فیلم را شناسایی کند.

یکی از منابع مورد استفاده فیلم ساز مسلمان قرآن است و فیلم ساز باید توجه داشته باشد که داستان های قرآن اگر چه بصورت قصه و در قالب یک متن ادبی آمده است اما هدف نهایی نشان دادن فصاحت و بلاغت و یا سرگرم کردن مخاطب نبوده بلکه «نشانه هایی از عبرت و هدایت برای پرسشگران نهفته است» و علاوه بر این باید به هدف اصلی از بیان داستان و سیره توجه شود این نکته باید مدنظر داشت که زمان و امکانات برای ساخت و ارائه نتیجه محدود است و با توجه به این محدودیتها باید پاسخ داد فیلم هایی که در کشور ما ساخته شده آیا اهم و مخم را رعایت نموده اند؟ آیا هنوز نگاه به زندگی پیامبران باد یک نگاه کلیشه ای باشد! و آیا در استفاده از نکات تربیتی قرآن در غالب فیلم های تاریخی- مذهبی کار قابل توجهی ارائه شده است و بطور مصداقی آیا هنوز وقت ساخت فیلمی برای پیامبر اکرم و درسهای زندگی ایشان نرسیده؟ به عنوان نمونه علامه طباطبایی (ره) ذر تفسیر المیزان غرضی از سوره یوسف را بیان ولایت خداوند بر بنده ای که ایمان خود را خالص کرده و لش لبریز از محبت خداوند است بیان می کند «بنده ای که هر چند اسباب ظاهری همه در هلاکتش دست به دست هم داده باشند اما خدا او را بزرگ می کند. هر چند حوادث او را خوار بخواهند، عزیزش می کند. هر پیشامدی که در طریق تکامل او سدراهش می شد خداوند عین همان پیش آمد را وسیله رشد و پخته شدن او و باعث موفقیت و رسیدن به هدفش قرار داد.» و فیلم ساز باید تلاش کند تا خود را به خود و غرض سوره و همچنین مطابقت با سیره نزدیک نماید.

میزان موفقیت

بعد از شناخت هدف یک فیلم با یک فیلم ساز باید به میزان موفقیت او پرداخت که آیا در رسیدن به اهداف خود موفق بوده است یا نه؟ بررسی موفقیت و عدم موفقیت یک فیلم می تواند تجربه خوبی برای فیلمساز جهت موفقیت بیشتر فیلم های بعدی و یا عبرتی برای دیگر فیلم سازان باشد.

معیارهای مختلفی برای سنجیدن موفقیت یک فیلم وجود دارد که می شود از جمله آن به ماندگاری یک اثر اشاره کرد. و در خصوص این سینما (تاریخی- مذهبی) آشنایی درست با تاریخ و تاثیرات معنوی محسوس بر مخاطب نام برد. همچنین رسیدن به اهداف خاصی که فیلم ساز در نظر دارد و در پایین ترین معیارها به استقبال مخاطب و موفقیت در نظرسنجی ها می شود اشاره کرد که پیرامون علل استقبال مخاطب جداگانه می پردازیم.

اثر مرحوم مصطفی عفاد

در اینجا لازم است نمونه هایی عینی از فیلم های موفق ذکر کنیم: فیلم محمدرسول ا… که از فیلم های خوب این ژانر سینمایی است را می توان یک فیلم موفق نامید فیلمی که قابلیت نمایشی در عصر های مختلف را دارد. فیلمی که در بیان نکات تاریخی زندگی پیامبر گرامی اسلام مطابق با واقعیتهای تاریخی و بسیار قوی عمل کرده نه کلی گویی کرده و نه حاشیه رفته است.

سریال تلویزیونی امام علی(ع) اثر داوود میرباقری، اثر هنری خوبی است موفقیتهای زیادی کسب کرده اما منحرف شدن آن در بیان یک مسئله تاریخی موجب ضعیف شدن فیلم شده است ابن ملجم با امیرمومنان مشکل اعتقادی داشت اما ایشان ابن ملجم را مردد در کشتن حضرت علی می دانست و علت تحریک را قطام معرفی کرد. گذشته از این مسئله عمومی قطام با ابن ملجم و رفتن او به خانه اش و اینکه آنگونه عاشق او شد در هاله ای از ابهام نمایش داده شد.

در مورد داستان یوسف پیامبر که تاکنون حدود ۲۳ بار در غالب فیلم سینمایی، سریال و کارتون در آمده است مطالبی ذکر می شود.

در مورد این سریال تلویزیونی باید پرسید: آیا فیلم ساز محترم که نویسنده، تهیه کننده و کارگردان این پروژه عظیم است، توانسته غرض سوره را بیان کند؟ و یا با پرداختن به جزئیات به حاشیه رفته است؟ چه مقدار از نکات تربیتی این سوره به جمع کردن گندم انبار آن پرداخته؟ چه مقدار به اختلاف میان معبد و حکومت پرداخته؟

بیان عشق زلیخا و پاکدامنی یوسف یک نمایشنامه بی روح نیست، بلکه جدال پاکی و ناپاکی است و باید آنقدر قوی ساخته شود که بر مخاطب اثر بگذارد اما دریغ از اثری روانی بر خودآگاه و ناخودآگاه مخاطب و لو یک اثر زودگذر.

وقتی به تماشای فیلم تاریخی و هنری محمدرسول ا… می نشینم ایستادگی یاران پیامبر در مقابل شکنجه ها در اعماق وجود انسان اثر می گذارد. شلاق خوردن حضرت یوسف و مقاومت او در برابر زلیخا را هم دیدیم. وقتی به تماشای فیلم تاریخی و هنری امام علی می نشینیم سرتاسر فیلم بیان مظلومیت امیرالمومنین(ع) است که بیان هنری بسیار زیبایی از خطبه های جانسوز امام مظلومان است. در پایان مناسب است به یکی از اثرات سریال یوسف پیامبر که در جامعه ملموس است اشاره کرد و آن ساخت جوک هایی از نوع جوک هایی که برای شب های برره و باغ مظفر ساخته می شود.

تحریف

یکی از تهدیداتی که فیلم ها و سریال های تاریخی- مذهبی را دنبال می کند خطر تحریف است که فیلم ساز و فیلم نامه نویس باید دقت کنند اثرشان خالی از تحریف باشد اما از آنجا که فیلم یک اثر هنری است و نیاز به پرداختهای خاصی دارد می طلبد فیلم ساز مواردی را اضافه کند که در قضیه تاریخی که موزه خود قرار داده، نبوده است. اگر سعی شود به حوادث اساسی داستان که آن واقعه بر آن استوار است حفظ شود و بعضی جزئیات بیان نشود و بعضی جزئیات که نبوده بیان شود از ارزش فیلم نمی کاهد.

اما ما شاهد آثاری هستیم که نکات کلیدی در آن تغییر کرده است که گاه باعث یک تحلیل غیرواقعی می شود مانند انحرافی که در سریال تلویزیونی امام علی(ع) رخ داد که در قسمت قبل به آن اشاره شد و یا باعث زیر سوال رفتن یک معصوم می شود.

مانند آنچه در سریال یوسف پیامبر مشاهده شد که حضرت یعقوب در یک زمان شوهر دو خواهر بود که شأن معصوم بری از اینگونه مسائل است اگرچه در امت های پیشین بوده است ولی فیلم ساز که در اینجا فیلم نامه نویس هم هست با استناد به روایات ضعیف دچار این اشتباه شده است. در صورتی که قبل از ایشان فیلم نامه ای در مورد حضرت یوسف نوشته شده که علاوه بر اینکه اشکال در آن دیده نمی شود نقاط قوت دیگری هم نسبت به فیلم نامه ساخته شده دارد که در قسمت فیلم نامه به آن اشاره می شود.

بحث فقهی

یکی از مباحثی که در فیلم سازی ضرورت دارد و به آن پرداخته شود مباحث فقهی فیلم سازی است که می شود به مواردی مثل تشبه به معصوم، نسبت قول یا فعلی به معصوم که معلوم نیست از معصوم صادر شده باشد و یا مباحث محرم و نامحرم و حضور، آرایش و گریم بازیگران زن و… می توان اشاره کرد.

لازم به تذکر است که مسائلی که در فیلم سازی مورد توجه قرار می گیرد همگی از عناوین نوظهور بوده و هیچ یک از آنها با صراحت در ادله فقهی وارد نشده است و می طلبد در مسائل مستحدثه از آن بحث شود.

در اینجا ما فقط به مساله تشبه به معصوم می پردازیم.

معمولاً در ساخت فیلم هایی که نیاز به حضور معصوم بوده است چهره معصوم نشان داده نشده است مانند فیلم «محمد رسول الله» که در مواقع نیاز به پیامبر دور بین نقش آن حضرت را بازی می کرد و یا فیلم «بن هور» که حضرت عیسی را از رو به رو نشان نمی دهد و از پشت سر فیلم برداری می کند و یا سریالهای مثل «ولایت عشق» که صورت اما را با هاله ای از نور می پوشانند اما در سریال یوسف پیامبر شاهد تشبه به معصوم هستیم. «تشبه به معصوم به خودی خود در ادله شرعی مورد نهی قرار نگرفته است بنابراین کسانی که آن را حرام می دانند دلیل آن را اهانت به معصوم می انگارند.» پس اگر تشبه موجب توهین نشود و یا باعث تکریم شود اشکال فقهی بر آن وارد نمی شود.

اما عده ای عقیده دارند چهره معصوم باید بکر بماند و عده ای می گویند اگر نشان داده شود بهتر با آن ارتباط برقرار می شود که این بحث و حتی بحث فقهی آن مسئله ای است که تحقیق جدایی را می طلبد و فقط از باب اهمیت در اینجا ذکر شد.

نقد ساختار

فیلم نامه نویسی

یکی از مسائل مهم در فیلم سازی فیلم نامه نویسی است. معمولاً فیلم نامه های قوی به فیلم های خوبی تبدیل می شوند در سینمای تاریخی مذهبی فیلم باید براساس متون تاریخی نوشته شود و این دلیل بر راحت بودن فیلم نامه نویسی در این ژانر نمی شود.

در نگارش آثاری که ژواینگر رخدادی تاریخی است و یا زندگی یک چهره مذهبی به تصویر کشیده می شود. نویسنده با دشواریهای فراوانی روبرو و هرچه شخصیت نفوس بیشتری در نزد جامعه داشته باشد این مشکلات و حساسیت ها بیشتر می شود. که باید کنشها واکنشهای داستان صورت گیرد. چهره پردازی باید به گونه ای باشد که مخاطب تحت تاثیر شخصیت های داستان قرار گیرد. خصوصاً در این داستانها که مردم از اول تا آخر آن را * گره افکنی های دقیق و به موقع باعث جذابیت داستان می شود.

سریال یوسف پیامبر علیه السلام پروژه ای بسیار بزرگ است که در قسمت فیلم نامه ضعف های زیادی دارد که تاکنون به برخی از آنها اشاره کردیم و با اینکه فیلم نامه ای قوی تر قبلاً توسط آقای سید شهاب الدین طاهری نوشته شده بود انتظار می رفت آثای سلحشور از آن فیلم نامه استفاده می کردند و در دیگر مراحل کار از دیگر کارگردانان با تجربه استفاده می کردند تا تجربیاتی که در سالهای متمادی ساخت فیلم های تاریخی مذهبی بدست آمده بی استفاده نمی ماند.

«یکی دیگر از نقاط تاریک سریال یوسف پیامبر به عدم حضور شخصیت های خاکستری در میان شخصیت های سیاه و سفید این مجموعه برمی گردد شاید یکی از دلایل بچگانه به نظر رسیدن مناسبات در این سریال همین مسئله باشد.»

دیالوگ

گفتگو و یا دیالوگ در یک فیلم باعث پیشرفت سریع فیلم می شود، خیلی اوقات کلمات بار زیادی را از دوش تصاویر برمی دارد. اگر قواعد دیالوگ گویی در یک فیلم رعایت شود فیلم را واقعی می کند. اما به کار بردن دیالوگ های کلیشه ای و یا کتابی از ارزش فیلم می کاهد.

در فیلم مقدس شاهد دیالوگ هایی هستیم که عین آیات قرآن است و یا جملاتی و یا جملاتی که مربوط به حضرت عیسی(ع) است کارگردان در اینجا کودک را به سخن وانمی دارد بلکه با صدایی که تن خواستی دارد و گوینده آن هم مشاهده نمی شود ترجمه آیات قرآن را بیان می کند و یا بجای ملکی که بر مریم نازل شده صحبت می کند. اما در فیلم یوسف می بینیم یوسف ترجمه آیات قرآن را بدون حس و کاملاً کتابی بیان می کند و همچنین کسانی دیگری که سخن آنها در قرآن آمده است. کارگردان از ظرایف دیالوگ گویی بی خبره بوده و یا نتوانسته آن را درست بکار برد.

لوکیشن

یکی از ویژگی های منحصر به فرد فیلم های تاریخی- مذهبی که باعث جذابیت آنها می شود استفاده از بناهای تاریخی است و همچنین استفاده از چشم اندازهای طبیعی نمای آغازین محمد رسول الله ۳ اسب سوار را مشاهده می کنیم که در بیابانی بسیار بزرگ در حال دوندان اسب هستند که بسیار زیبا فیلم برداری شده است، نمایی است فراموشی ناشدنی، استفاده از کنتراست رنگ و اندازه، عظمت بخشیدن به ماموریت مامورین پیامبر از جمله زیبایی های این نماست. هم چنین استفاده از ساختمانهایی که نماد شهر مکه است. این کارگردان موفق از مناظره طبیعی و غیرطبیعی بهترین بهره را برده است. اما در سریال تاریخی حضرت یوسف ازمناظره طبیعی هیچ استفاده ای نشده است چون فیلم برداری این مجموعه از ابتدا تا انتهاء در تهران صورت گرفته از لوکشین های غیرطبیعی و مصنوعی جز چند مجسمه و دکور چیزی مشاهده نمی شود و همین باعث شده اکثر نماهای این فیلم به صورت کلوز آب ومدیوم شات فیلم برداری شود از نماهای لانگ شات خیلی کم استفاده شد و نمای اکتریم لانگ شات هم که اصلاً نداریم ضعف لوکشین باعث ضعف نماهای این فیلم شده اشت.

علت استقبال از این سینما

اکثر فیلم های تاریخی مذهبی در کشور ما با استقبال زیاد مردم روبرو می شود. حتی اگر شاهد کاری ضعیف باشند ئلیل جذابیت این فیلم ها موضوعی است که به آن پرداخته می شود و از آنجا که جامعه ما یک جامعه مذهبی و علاقمند به معصومین است به این تماشای این فیلم ها اهمیت می دهند. و این نباید باعث شود فیلم های ضعیف تولید شود و بلکه با تولید فیلم قوی مخاطب