اوراق وقفی؛ از «سرمایه‌های اجتماعی پیوند دهنده» در جامعه

یک جامعه شناس و استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه وقف نوعی مددکاری خودساخته و مردمی محسوب می‌شود، گفت: از لحاظ جامعه‌شناسی مسائلی مردمان یک جامعه را به هم پیوند می‌دهد که به این امور «سرمایه‌های اجتماعی پیوند دهنده» گفته می‌شود؛ اوراق وقفی را می‌توان جزو این سرمایه‌ها دانست.

امان الله قرایی مقدم جامعه شناس و استاد دانشگاه با اشاره به پیشینه طولانی وقف در ایران گفت: «آن کاترین لمپتون» محقق بزرگ انگلیسی در کتاب خود مطرح کرده است که در ایران موقوفات از گذشته بوده و کسانی که متمول و دارای اعتقادات دینی بوده‌اند اموالشان را برای خیرات واگذار می‌کرده‌اند.

وی کاروان‌سرا، حمام، مساجد، آب‌انبار، تکایا، تهیه غذا برای حیوانات و … را از جمله موقوفات تاریخی ایران برشمرد و گفت: وقف توسط کسانی صورت می‌گرفت که توان مالی داشتند، چرا که مثلاً ساخت آب‌انبار هزینه زیادی دربرداشته است.

تاثیرا اوراق وقف همبستگی اجتماعی، همدلی و اتحاد در جامعه است

این جامعه‌شناس با اشاره به انتشار اوراق وقفی و تحقق وقف‌های جمعی در کشور در خصوص تأثیرات اجتماعی این مسئله گفت: تأثیر اجتماعی انتشار اوراق وقفی بسیار مهم است برای اینکه نوعی همبستگی اجتماعی، همدلی و اتحاد در جامعه به وجود آورده اعتماد اجتماعی را افزایش می‌دهد.

وی ادامه داد: از لحاظ جامعه‌شناسی مسائلی مردمان یک جامعه را به هم پیوند می‌دهد که به این امور «سرمایه‌های اجتماعی پیوند دهنده» گفته می‌شود. اوراق وقفی را می‌توان جزو این سرمایه‌ها دانست چرا که هم موجب تشویق مردم از اقشار و گروه‌‌های مختلف برای مشارکت اجتماعی می‌شود و هم همبستگی در خصوص سرمایه‌های اجتماعی پیوند دهنده را بالا می‌برد.

قرائی‌مقدم با تأکید بر اینکه مشارکت در امور خیر اجتماعی موجب می‌شود افراد نسبت به جامعه، نظام اجتماعی، سازمان‌های اجتماعی و … علاقه‌مند و خود را در مسائل اجتماعی سهیم بدانند، اظهار کرد: این مسئله پویایی اجتماعی را بالا می‌برد.

وی ادامه داد: از آنجایی که وقف ریشه در گذشته تاریخی و درخشان ایران دارد، نوعی مددکاری خودساخته و مردمی محسوب می‌شود؛ ما دو نوع مددکاری داریم. یکی سازمان یافته و دولتی و دیگری مردمی و خودساخته که تأثیرات مددکاری مردمی بیش از مددکای سازمان‌یافته است.

وقف؛ از جمله مددکاری‌های مردمی

این جامعه‌شناس در ادامه وقف را از جمله مددکاری‌های مردمی دانست که در درون جامعه نهادینه شده، سابقه تاریخی داشته و در ذهنیت فکری و تاریخی مردم ایران ریشه دارد و گفت: وقف امری است که خود مردم آن را بنیان‌گذاشته‌اند و از طرف دولت نبوده است و چون از دورن جامعه برخواسته لاجرم بر دل جامعه نیز خواهد نشت.

وی در پایان عنوان کرد: علاوه بر تشویق مردم به خرید اوراق وقفی باید اعتماد مردم را در راستای اختصاص اوراق وقفی به نیازهای مهم جامعه جلب کنیم. همچنین باید هیئت امنای این سازمان‌ها از مردم باشد نه از دولت؛مردم خودشان مشارکت و در هیئت مدیره نیز خودشان حضور داشته باشند.