امامزادگان مدفون در دماوند ، ملجاء و پناهگاه عاشقان
- شناسه خبر: 2639
- تاریخ و زمان ارسال: 7 اردیبهشت 1390 ساعت 12:45
- نویسنده: عطیه گنجی
به گزارش بقاع خبر: گزارش معرفی اجمالی امام زادگان مدفون در دماوند است .
بقعه متبرکه امامزاده ابراهیم (ع)
بقعه این امامزاده که به تازگی شناسایی گردیده ،در جنوب روستای ایراءدماوند و در سینه کش کوه قسمت جنوبی روستا که به آن تپه نسم می گویند ،قرار گرفته است .
نسب این امامزاده بر طبق گفته اهالی محل به امام سجاد (ع) می رسد.این بقعه شامل دو قسمت است که در فاصله حدود ۱۵۰ متری از یکدیگر واقع شده اند و به محل سر آقا و بدن آقا مشهورند .
در بررسی اطراف این محل آثاری دال بر قدمت محل به دست نیامده ولی اهالی روستای ایراءقصد ایجاد جاده و ساختمان برای امامزاده را دارند.
بقعه متبرکه امامزاده ابراهیم (ع)
امامزاده ابراهیم (ع) در فاصله ۵/۴ کیلومتری شمال غرب مسجد جامع مشهد دماوند و در محل و یا روستای دشتک این شهر قرار دارد و از چشم انداز زیبایی در اطراف خود برخوردار است .
این امامزاده از نوادگان امام سجاد (ع) است و نسب او بر روی سنگ مزار نیز نگاشته شده است .
بقای فعلی بقعه آن حضرت جدید و به صورت هشت ضلعی با گنبدی (مخروطی) ساخته شده و سقف آن با شیروانی پوشیده شده است .احتمالا قدمت این بنا با توجه به ویژگیهای مصالح بنای اصلی به اواخر دوره صفویه و اوایل دوره افشاریه باز می گردد.
بقعه متبرکه امامزاده ابراهیم (ع)
مرقد این امامزاده که در سالهای اخیر شناسایی گردیده است ،در جنوب شرقی محله کریتون روستای آبعلی ودر مسیر جاده ای که به معدن خاک منتهی می شود قرار دارد .
بنایی که درسال ۱۳۷۱ در آن شروع گردیده به صورت هشت ضلعی و مراحل ساخت آن در حال انجام است.
بقعه متبرکه امامزاده بی بی خاتون (س)
بقعه امامزاده بی بی خاتون نیز در روستای مشهد در منتهی الیه شرقی دماوند در ضلع شمال غربی بقعه امامزاده شاه مطهر (ع) و در دهانه تنگه ای که بخشی از آب روستا از آنجا تامین می شود قرار دارد . این بقعه در محیطی با چشم اندازی زیبا و دلنواز قرار گرفته است .این بقعه دارای پلانی ساده شامل یک اتاق و ایوانی در سمت جنوب آن است .بنای بقعه فاقد گنبد و دارای سقفی با قید های چوبی است .تمامی سطوح خارجی بقعه پوشیده از کاهگل و نمای داخلی آن با ملات گچ اندود شده است .داخل بنا معجر چوبی مشکی قرار دارد که قدمت آن به حدود یک صد سال تخمین زده می شود.
بقعه متبرکه امامزاده بی بی زبیده (س)
این امامزاده در فاصله ۱۱ کیلومتری جنوب شرقی روستای خرم ده دماوند در میان مراتع و ارتفاعات متعلق به این روستا قرار دارد که از طریق جاده خاکی منتهی به آن قابل دسترسی است. آن حضرت از نوادگان امام موسی کاظم (ع) است و نسب ایشان بر روی سنگ مرقدشان آمده است.
بنای بقعه امامزاده بی بی زبیده شامل اتاقی است که در جهت شمالی _جنوبی و در زیر قطعه سنگ بسیاربزرگی که دیوار شرقی و سقف آن را تشکیل داده ،بنا شده و از ماسه سنگ و ملات ساروج ساخته شده است .
امروزه دو اتاق جدید نیز در مجاورت بنای آرامگاه احداث شده که جهت سکونت زائرین از آنها استفاده می شود .در ضلع غربی امامزاده و در کنار چند درخت کهنسال جنگلی ،استخرهایی ایجاد کرده اند که فضای جالب و زیبایی را برای استفاده زائرین محترم پدید آورده است .در سال ۱۳۸۲ با نظارت میراث فرهنگی ،بقعه مزبور مرمت شده و نسبت به سنگ فرش داخل آن و دیوارهای داخلی به ارتفاع یک متر و گچ کاری سقف و دیوارها ،اقداماتی صورت پذیرفته است .
بقعه متبرکه امامزاده برهان الدین (ع)
روستای ورونه دماوند در امتداد مسیر دماوند به آبسرد _کوهان_کیلان _ساران و دوآب که نهایتا به ایوانکی متصل می شود ،قرار گرفته است .برای رسیدن به این روستا باید از دوآب به سمت چپ مسیر را ادامه داد.بقعه امامزاده برهان الدین (ع) در مرکز این روستا قرار گرفته است . گفته می شود آن حضرت از نوادگان امام موسی کاظم (ع) است .بنای امامزاده به صورت برج مقبره ای هشت ضلعی است که با مصالح سنگ و ملات گچ و ساروج ساخته شده و گنبد بنا به صورت رک (مخروطی) است.وجود درخت چنار کهنسالی با قدمت بیش از ۳۵۰ سال در محوطه بقعه فضایی تاریخی در این مکان به وجود آورده است .اتاقها و بناهای الحاقی اطراف بقعه ،حالت یک مجموعه کوچک را ایجاد کرده است .داخل بنای امامزاده معجرچوبی مشبک گره چینی زیبایی قرار دارد که دارای کتیبه ۱۳۲۳ هجری قمری است .احتمالا قدمت بنای این امامزاده به دوره های تیموری و صفوی باز می گردد.
بقعه متبرکه امامزادگان پنج تن (ع)
روستای بیدک در حد فاصل جاده آسفالته آبسرد به گیلان واقع شده است و بقعه امامزادگان پنج تن در مرکز قبرستان فعلی روستا قراردارد بنای بقعه پنج تن با نقشه ای مستطیل شکل و با مصالحی از چوب ،خشت و گل ساخته شده است .قدمت بقایای معماری فعلی این بنا به اوایل یا اواسط دوره قاجار مربوط می شود ، اما با توجه به نمونه سفالهای یاد شده از اطراف به نظر می رسد بنا متعلق به اواخر دوره صفویه می باشد.
بقعه متبرکه امامزاده حمزه (ع)
این بقعه در فاصله ۴۳ کیلومتری جاده تهران _ آمل و در شمال روستای مبارک آباد دماوند واقع شده و از محیط زیبایی برخوردار است .بنای این امامزاده به صورت هشت ضلعی و دارای گنبد مخروطی دوپوش است . بنا از سنگ لاشه ،ملات ساروج و گچ ساخته شده است .قسمتهایی از بنای این بقعه در سال ۱۳۸۰ توسط میراث فرهنگی استان تهران مرمت گردیده است .با توجه به نوع معماری این بقعه ،احتمالا بنای آن متعلق به قرون ۵ و ۶ هجری باشد.وجود دو درخت کهنسال با قدمت بیش از ۲۰۰ سال در محوطه بقعه ،فضایی زیبا و تاریخی در این مکان به وجود آورده است.
بقعه متبرکه امامزاده سید روح الله (ع)
بقعه امامزاده سید روح الله (ع) در ارتفاعات شمالی روستای جورد در ۲ کیلومتری دماوند قرار گرفته و از چشم اندازهای طبیعی زیبایی در اطراف خود بهره مند است .گفته می شود آن حضرت از نوادگان امام جواد (ع) است .شجره نامه ایشان بر روی آیینه نگاشته شده و در داخل بقعه نصب گردیده است .بنای امامزاده کاملا نوساز و سقف آن مسطح و با ورق گالوانیزه پوشیده شده است .به طور کلی این امامزاده به صورت زیبا و مناسبی ساخته شده و با آیینه کاری های زیبایی تزیین گردیده است . در اطراف این امامزاده سنگ قبر هایی با قدمت ۲۰۰ سال دیده می شود.
بقعه متبرکه امامزاده زین العابدین (ع)
امامزاده زین العابدین در ضلع شرقی روستای زان دماوند و در دامنه ارتفاعات شرقی روستا و در میان قبرستانی قدیمی واقع شده است .بنای این امامزاده از سنگ و ملات گل درست شده و پلان آن عبارت از اتاقی اصلی و ایوانی در جنوب و اتق کوچکی در ضلع غربی است .نمای خارجی امامزاده با کاهگل و نمای درونی آن با ملات گچ اندود شده است .بنای این امامزاده دارای گنبد نیست .گرداگرد این امامزاده قبرستان قدیمی روستا قرار گرفته که در سالهای اخیر متروکه شده است .قدمت بنای فعلی امامزاده بیش از ۱۵۰ سال نیست ،ولی به نظر می رسد با توجه به شواهد بازمانده از مصالح قدیمی تر ،بنای مربوط به ادوار گذشته قبلا وجود داشته که خراب گردیده و بنای فعلی به جای آن ساخته شده است .
بقعه متبرکه امامزاده زین العابدین بن عقیل (ع)
امامزاده زین العابدین در غرب روستای کوهان واقع شده است .روستای کوهان در فاصله ۴ کیلو متری جنوب آبسرد و حد فاصل آبسرد و کیلان و در سمت غرب جاده ارتباطی بین این دو قرار گرفته است.گفته می شود آن حضرت فرزند عقیل برادر بزرگوار علی بن ابی طالب (ع) است .بنای بقعه امامزاده متشکل از یک بقعه اصلی هشت ضلعی در غرب و اتاق جدید الاحداثی در سمت شرق است .پوشش سقف این بنا به صورت گنبدی دو پوش است که از داخل به صورت طاق گهواره ای و از خارج به شیوه مخروطی بنا شده و سطح آن به وسیله ورقهای آلومینیومی پوشیده شده است .با توجه به وضعیت کلی بنا و مقایسه آن با موارد مشابه ،به نظر می رسد قدمت بنای اصلی امامزاده که امروزه با مصالح جدید احداث گردیده است ،به قرون ۸ یا ۹ هجری برسد.
این بقعه در حد فاصل میان امامزاده زین العابدین (ع)
این بقعه در حد فاصل میان امامزاده هاشم و روستای مشاء،در ضلع شمال غربی روستای مزبور واقع شده است .گفته می شود آن حضرت از نوادگان امام سجاد (ع) است .بنای بقعه شامل دو اتاق است که مرقد امامزاده در اتاق غربی قرار دارد و معجری فلزی محافظت می شود .نمای بیرونی بقعه با سیمان سفید و نمای داخلی آن باگچ اندود شده است .با توجه به تغییرات ایجاد شده است .با توجه به تغییرات ایجاد شده در بنای بقعه احتمال می رود قدمت آن بیش از دو قرن نباشد.
بقعه متبرکه امامزاده صالح (ع)
این امامزاده در حد فاصل بین روستای مبارک آباد و منطقه جدید الاحداث هزار دشت ،در سینه کش کوهی که در سمت جنوب هزار دشت واقع شده ،در ارتفاع ۲۲۶۸ متر از سطح دریا قرار دارد. نمای بیرونی این امامزاده هشت ضلعی است ،که در اثر مرمتهای غیر اصولی به مرور زمان به صورت مدور جلوه گر شده است .مصالح بنا از سنگ لاشه ،ملات،ساروج و گچ است و گنبدی دوپوش دارد. در اطراف بنا درختهای سرو زیادی وجود دارد که قدمت برخی از آنها بیش از پانصد سال است .با توجه به نوع بنا و مقایسه آن با دیگر بناهای مشابه ،قدمت این بنا احتمالا مربوط به قرون ۸ و ۹ هجری باشد.بنای بقعه در تاریخ ۱/۳/۸۲ با شماره ۸۶۸۶ جزو آثار ملی ثبت گردیده است.
بقاع متبرکه امامزادگان صدر الدین (ع) و بی بی خاتون (س)
روستای مومج در فاصله ۱۵ کیلومتری جاده تهران_ فیروز کوه منشعب از پل دلیچایی که به دریاچه تار منتهی می شود،قرار گرفته است .این روستا بزرگترین روستای این منطقه به شمار
می رود . بقاع متبرکه این امامزادگان در ضلع شرقی روستای مذبوز واقع شده است .فاصله این دو بقعه از یکدیگر در حدود ۳ متر است و هر دو دارای بنایی با گنبدرک( مخروطی)هستند. مصالح بنای آرامگا ه ها از سنگ لاشه و ملات ساروج است. به نظر می رسد قدمت بقاع مزبور با توجه به شواهد معماری ،مربوط به قرون ۸ و۹ هجری باشد.در کنار بنای این دو امامزاده درخت چنار کهنسالی قرار دارد .وجود این درخت سرسبز و قطور باعث با صفا شدن محل گردیده است .
بقعه متبرکه امامزاده محمد(ع)
این امامزاده در ضلع غربی محله جیلارد دماوند و در غرب و کنار جاده آسفالته گیلاوند _دماوند و در کنار قبرستان جدید روستای جیلارد واقع شده است و فضای بسیار وسیعی پیرامون آن وجود دارد .پلان بنای این امامزاده جدید و به صورت هشت ضلعی است که به صورت یک واحد ساختمانی مستطیل شکل است . از شالوده اصلی و قدیمی بنا پیچ اثر بر جای نمانده است .گنبد بنا شبیه به گنبدهای رک (مخروطی )ترک دار است . که با ورقهای آلو منیو می شکل پولک ماهی پوشیده شده است .تمام بناهای الحاقی این امامزاده نیز دارای پوشش شیروانی شکل است .
بقعه متبرکه امامزادگان دو برادر (ع)
این بقاع در شمال غربی روستای مراء و در دامنه ارتفاعات غربی آن در جانب چپ جاده ای که از گیلاوند به روستای مراء می رودواقع شده اند .این بقاع که مربوط به دو برادر است به صورت دو بنای جدا از هم ساخته شده است که کاملا به هم شبیه هستند .پلان هر دو امامزاده هشت ضلعی و دارای گنبد رک(مخروطی)است.با توجه به سفالهای یاد شده در محل و شواهد معماری ،قدمت این دو بنا به دوره ایلخانی یا تیموری می رسد .این بقعه با شماره ۹۰۹۹در تاریخ ۱۰/۳/۸۲ در فهرست آثار ملی ثبت گردیده است .
بقعه متبرکه امامزادگان دو برادر(هادی و حارث)(ع)
بقعه امامزادگان دو برادر (دو برادر)که به امامزاده هادی و حارث نیز مشهور است در فاصله دو کیلومتری جنوب غرب امامزاده ابراهیم دشتک و درمیان دشت مشاء واقع شده است .بقاع مزبور شامل دوبرج سنگی است که حدود ۶ متر با یکدیگر فاصله دارند.بنای هر دو امامزاده به صورت هشت ضلعی و دارای گنبد رک (مخروطی)است.قدمت این امامزاده با توجه به سفالهای یافت شده در اطراف آن به قرون ۶و۷ هجری می رسد . این بقعه در تاریخ ۱۰/۳/۸۲ با شماره ۸۶۸۸ جزوآثار ملی ثبت گردیده است .
بقعه متبرکه امامزاده سه تن شیخ (شیخ عراقی)(ع)
بقعه این امامزاده در محله چالیکا یا میدان قدس فعلی شهر دماوند واقع شده است .در مورد وجه تسمیه این بنا روایتهای گوناگون مطرح شده است .عده ای این امامزاده را شیخ ابو سعید ،عده ای دیگر شیخ شمس الدین و برخی دیگر آن را خیر الله را نام می برند وعده ای نیز اسم این امامزاده را بر گرفته از سه تن شیخ به اسامی خیر الله ،شمس الله و اسماعیل می دانند.
بنای این بقعه جدید الاحداث به صورت مستطیل شکل است و با مصالح سنگ کبود ،آهن و سیمان ساخته شده است .سطوح جانبی بنا از سنگ ساخته شده و نمای داخلی آن با گچ اندود شده است .گنبد این بنا شبیه به فرم گنبدهای رک (مخروطی)است. محوطه گورستان ((گلستان سعید))محله چالیکا در اطراف این بقعه قرار دارد.
بقعه متبرکه امامزاده شاه چنار (هادی و مهدی)(ع)
امامزاده شاه چنار در روستای گلاب آبعلی دماوند و حدود ۵۰۰ متر پایین تر از کارخانه دوغ آبعلی واقع گردیده است .
وجه تسمیه این امامزاده به دلیل وجود چنار کهنسالی با قدمت حدود ۳۵۰ سال است که گفته می شود دو امامزاده به نامهای هادی و مهدی در زیر این چنار دفن شده اند . در حقیقت این امامزاده که به هادی و مهدی نیز مشهور است از معدود امامزاده هایی است که دارای هیچ گونه بنای خاصی نیست .مردم به این درخت و اطراف آن اعتقاد زیادی داشته و آن را زیارت می کنند .در اطراف این چنا رقبرستانی وجود دارد که سنگ قبر بنای بسیاری از آن باقی مانده است .
بقعه متبرکه امامزاد ه شاه مطهر(ع)
روستای مشهد دماوند در منتهی الیه شرقی دماوند واقع شده است .امامزاده شاه مطهر (ع) در ضلع شرقی این روستا در بالای تپه سنگی در کنار یکی از قبرستانهای روستا واقع شده است .گفته می شود آن حضرت از نوادگان امام صادق (ع) است .
بنای امامزاده مطهر شامل ایوانی درجنوب ایوانی دیگر در غرب و دو اتق مابین آنها است .بقعه این امامزاده دارای گنبد نیست وسقف آن با تیرهای چوبی پوشانده شده است . داخل زیارتگاه قبری وجود دارد که مربوط به امامزاده است و دو معجر چوبی روی آن قرار داده اند .معجر داخلی دارای تزئینات بسیار زیبای منبت کاری شده است که به نظر می رسد بیش از پانصد سال قدمت داشته باشد .امامزاده شاه مطهر دارای منبت کاری شده بسیار زیبایی است که روی آن نقوش گیاهی و اسلیمی همراه با کلماتی دیده می شود .قدمت امامزاده شاه مطهر باتوجه به خطوط کوفی کتیبه های چوبی موجود ،به قرون چهارم و پنجم هجری می رسد.
بقعه متبرکه امامزاده شاه حسین (ع)
روستای هویر در فاصله ۲۰ کیلومتری مسیر پل دلیچایی _مومج_هویر_دریاچه تار ،و منشعب از جاده تهران _ فیروزگوه قرار دارد . در ضلع جنوبی روستا سه بقعه پیوسته به یکدیگر وجود دارد که گفته می شود یکی از آنها متعلق به شاهزاده حسین و دو بقعه دیگر متعلق به دو خانک است .بنای مقبره شاهزاده حسین هشت ضلعی است و در هر ضلع آن طاقنمایی احداث کرده اند.پلان دو امامزاده مجاور آن دایره ای شکل است و در یکی از آنها چهار طاقنما وجود دارد .گنبد هر سه بنا به صورت مخروطی و دو پوش است .
با توجه به ترکیب کلی این مجموعه و مقایسه آن با موارد مشابه و سفالهای یافت شده می توان قدمت محوطه را قرون اولیه اسلام و قدمت بنا را قرون ۷ و۸ هجری تخمین زد .بنای مزبور در تاریخ ۱۰/۳/۸۲ با شماره ۸۶۸۲ به ثبت آثار ملی رسیده است .این بقعه در حال حاضر نیاز به مرمت دارد.
بقعه متبرکه امامزاده شمس الدین محمد (ع)
بقعه این امامزاده درمحله فرامه در ضلع شرقی رودخانه دماوند و در جنوب شرقی مسجد جامع دماوند واقع شده است .نسب این امامزاده بنا به شجره نامه موجود به زید بن حسن بن علی (ع) می رسد.ساختمان این بقعه بنایی با پلان مربع است که از بیرون به صورت هشت ضلعی متقارن ساخته شده است . سقف بنا به صورت شیروانی چند ضلعی و مصالح اصلی آن از خشت و گل است ،ولی امروزه نمای بیرونی آن با آجر نخودی رنگ پوشانده شده است .
در داخل حیات بقعه که در سمت غرب و در حد فاصل میان مقبره و و رودخانه قرار گرفته دو اصله درخت چنا رتنومند و کهنسال وجود دارد که بیش از ۳۵۰ سال از عمر آنها می گذرد .گرداگرد بنای امامزاده در حال حاضر ،مسیر خیابان قرار دارد و موقعیت آن شبیه میدانی است که می توان اطراف آن چرخید. قدمت این بنا احتمالا مربوط به قرن ۶ یـا ۷ هجری (اوایل دوره مغول)است.در سال ۱۳۸۲ طرح مرمت و باز سازی بنا شامل ۴۰۰ متر مربع زیر بنا در دو طبقه تهیه شد و به تایید میراث فرهنگی رسید که تا کنون نیمی از عملیات عمرانی آن به اتمام رسیده است .
بقعه متبرکه امامزاده شاه طاهر (ع)
این امامزاده در منتهی الیه غربی روستای مشهد دماوند و در کنار مدرسه روستا واقع شده است . بنای قدیمی این امامزاده در سالهای اخیر تخریب شده و به جای آن بنای جدیدی احداث گردیده است .پلان بنای جدید امامزاده شامل اتاق مستطیل شکلی است که در آن تکنیک خاص معماری به کار نرفته است .قدمت بنای این امامزاده به قرن هفتم یا هشتم هجری باز می گردد.
بقعه متبرکه امامزاده عبد الله و خلیل الله (ع)
این بقعه در مرکز شهر دماوند و در جبهه جنوب شرقی دادسرای این شهر و در محله موسوم به قلضی قرا دارد . پلان بقای این بقعه به صورت برج آرامگاهی ترک داری است که دارای بدنه ای با ۶۷ شیار زاویه دار با گوشه های تیز است. مصالح بنای این امامزاده از قلوه سنگ و ملات گچ است . و در ارتفاع بالاتر با آجر کاری بسیار زیبا سبک بناهای قرن ششم وهفتم هجری ساخته شده است.این بنا در دوره صفویه و قاجاریه مورد توجه بوده و آثاری از دوره های مزبور در بنای امامزاده دیده می شود ،که می توان به صندوق چوبی منبت کاری شده مربوط به دوره صفویه و یک مسجد مربوط به دوره قاجاریه اشاره کرد .با توجه به وسعت معماری این امامزاده شاید بتوان آن را بزرگترین بقعه در حوزه دماوند معرفی نمود .این بقعه دارای امکانات رفاهی مناسبی جهت استفاده زائرین محترم است.
بقعه متبرکه امامزاده عبد الله (ع)
بقعه این امامزاده در روستای آئینه ورزان (آئین ورزان )،در فاصله ۱۷ کیلومتری شرق شهر دماوند و در ۷۰ کیلومتری شرق تهران واقع شده است .آن حضرت که از نوادگان امام صادق (ع) به شمار می رود به بمبزاده عبد الله شهرت دارد .این بقعه از قلوه سنگ و ملات گچ ساخته شده و پلان آن به صورت برج آرامگاهی هشت ضلعی و دارای گنبد رک(مخروطی)است. بنای این امامزاده مربوط به اواخر دوران مغول است ،ولی الحاقاتی از دوره های صفوی و قاجاریه در آن وجود دارد .از آثار دوره صفویه می توان به معجر چوبی منبت کاری شده روی مرقد امامزاده اشاره کرد .بر روی ضریح چوبی ،تاریخ ۷۳۰ هجری قمری نقش بسته است .در سمت شمال شرقی بقعه ،چشمه آب گوارایی است که آب آن به سمت صحن خارجی آرامگاه به داخل حوضچه ای جریان دارد .در چند سال اخیر در اطراف امامزاده چندین حسینیه احداث شده که در نتیجه بنای امامزاده را به صورت یک مجموعه کامل جلوه گر ساخته است .از دیگر موارد شاخص این امامزاده وجود درخت چنار کهنسالی است که سن آن احتمالا به بیش از ۵۰۰ سال می رسد .بنای بقعه امامزاده عبد الله (ع) دارای ارزش فرهنگی بسیاری است .به طوری که در سال ۱۳۶۶ به ثبت رسیده است و این امامزاده با توجه به حسینیه های متعددی که در اطراف آن ساخته شده ،دارای تسهیلات و امکانت مناسبی برای پذیرایی از زائرین محترم است .
بقعه متبرکه امامزادگان عبد الله و عبیدالله (ع)
این بقعه در فاصله ۵۵۰ متری شمال مسجد جامع دماوند و در محله درویش این شهر واقع شده است .بنای این بقعه از نوع برجهای ترک دار با ۳۳ ترک و گنبد رک(مخروطی) و کاشی فیروزه ای رنگ است با توجه به معماری بنا و کاشیکاری آن احتمالا این بنا متعلق به اواخردوره سلجوقی و اوایل دوره مغول می باشد.
درون آرامگاه دو قبر به هم چسبیده وجود دارد،یکی از آنها متعلق به عبد الله و دیگری مربوط به عبیدالله است ،و احتمالا وجه تسمیه این بنا نیز به خاطر وجود همین دو مقبره است .در سالهای اخیر مسجدی در کنار این بنا ساخته شده است .در جنوبی آرامگاه درخت چنار کهنسال وجود دارد که بیش از ۴۰۰ سال از عمر آن می گذرد .بنای بقعه امامزادگان عبدالله و عبیدالله از بناهای ارزشمند شهر دماوند است که با شماره ۹۲۲ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و در سالهای ۷۶ الی ۷۸ توسط میراث فرهنگی استان تهران مرمت گردیده است .این بنا دارای امکانات تفریحی و پذیرایی است .
بقعه متبرکه امامزاده عیسی (ع)
از فاصله ۱۳ کیلومتری جاده آبسرد به ایوانکی ،جاده ای به سمت وچپ و رو به شمال شرق منشعب می گردد که پس از طی ۵/۲ کیلو متر به روستای زیارت ختم می گردد .امامزاده
عیسی (ع)در مرکز روستای زیارت قرار گرفته است .بنای این امامزاده شامل دو اتاق نسبتا بزرگ است که در جهت شرقی _غربی یکدیگر واقع شده اند .بنای شرقی به عنوان نماز خانه و بنای غربی محل اصلی بقعه است .با توجه به ترکیب کلی بنا و آثار و شواهد معماری روستا ،قدمت بقعه امامزاده عیسی (ع) روستای زیارت به زمان صفویه باز می گردد.
بقعه متبرکه امامزاده فضه خاتون (س)
این امامزاده در حدود یک کیلومتری شمال مسجد جامع دماوند و در محله روح افزای این شهر واقع شده است.آن حضرت از نوادگان امام موسی کاظم (ع) است .بنای بقعه ایشان برجی است که نمای بیرونی آن دایره ای شکل و نمای داخلی آن هشت ضلعی است .کلیه سطوح خارجی بنای اصلی با ملات سیمان سفید ونمای داخلی آنها با گچ اندود شده است .سقف بنا دوپوش است و از داخل به صورت عرقچین و از بیرون به صورت رک (مخروطی)ساخته شده است .با توجه به شواهد ومدارک مربوط به معماری این بنا ،قدمت آن احتمالا به قرن ششم یا هفتم هجری بر می گردد.فضای پیرامون این بقعه به ویژه در فصل بهار دارای مناظر طبیعی بسیار زیبایی است .
بقعه متبرکه امامزاده فضه خاتون (فضه شیرین )(س)
این امامزاده در جنوب غربی روستای مراء دماوند و در میان باغات اطراف روستا قرار گرفته است . بنای این امامزاده در ابتدا از سنگ و گل بوده ،که چند سال قبل تخریب شده و بنای فعلی امامزاده ،با پلان دایره ای شکل به تقلید از بنای قبلی ساخته شده است .با توجه به سفالهای یاد شده از محل ،احتمالا قدمت بنای قبلی این امامزاده به دوران صفویه باز می گردد.
بقعه متبرکه امامزادگان سید فخرالدین وسید جلا الدین (ع)
روستای ساران در فاصله ۱۳ کیلومتری جنوب آبسرد وکیلان و حد فاصل جاده ای که از آبسرد به ایوانکی منتهی می شود قرار دارد .بقعه امامزادگان سید جلالا الدین و فخر الدین در ضلع جنوبی روستای ساران واقع شده است .
گفته می شود نسب این امامزادگان به امام زین العابدین(ع)میرسد.بنای امامزاده از نوع برجهای هشت ضلعی است که دارای گنبدی مخروطی ودوپوش است . با توجه به سبک و شیوه ساخت بنای بقعه ،احتمالا قدمت آن به قرن هشتم هجری باز می گردد .
بقعه متبرکه امامزاده قاسم (ع)
امامزاده قاسم دماوند در محله اوره این شهر و در ۲ کیلومتری شمال مسجد جامع دماوند واقع شده است .بنای بقعه امامزاده قاسم شامل برجی است که از خارج به صورت مدور از داخل هشت ضلعی است و در هر ضلع آن ،طاقنمایی به صورت عرقچین است .بنای بقعه از سنگ لاشه و قلوه
سنگ های بزرگ و ملات گچ یا ساروج ساخته شده است .محوطه نسبتا وسیع این امامزاده و امروزه محل دفن اموات اهالی محله اوره دماوند است .قدمت بنای این بقعه در مقایسه با سبک معماری دیگر بقاع متبرکه منطقه احتمالا به قرن ششم هفتم هجری می رسد.
بقعه متبرکه امامزاده قاسم (ع)
بقعه امامزاده قاسم در ضلع جنوب غربی روستای تاسکین و متصل به آن واقع شده است .روستای تاسکین در حدود ۵/۱ کیلومتری جنوب آبسرد دماوند قرار دارد .پلان بنای این امامزاده ،مدور و دارای گنبد دوپوشه ای است که از داخل به صورت عرق چین و از خارج به شکل مخروطی است و از توازن و زیبایی برخوردار می باشد.
با توجه به سبک معماری و مقایسه آن با دیگر بناهای مشابه ،احتمالا این بنا مربوط به قرن ششم یا هفتم هجری باشد . این بقعه متبرکه در تاریخ ۱۰/۳/۸۲ با شماره ۸۶۸۴ جزو آثار ملی به ثبت رسیده است .
بقعه متبرکه امامزاده محمد (ع)
بقعه این امامزاده در مسیر جاده آسفالته تهران_فیروز کوه ،بعد از شهر گیلاوند و پل شلمبه و در سمت چپ جاده واقع شده است .بنای این بقعه دارای دو قسمت قدیم و جدید است .بخش قدیمی شامل مقبره ای به صورت برج هشت ضلعی است که بر بالای آن گنبد بنا قرار دارد.این گنبد به صورت دوپوش ساخته شده و بنای بیرونی آن مخروطی شکل است و به طور کلی موزون وزیباست.
قدمت این بنا با توجه به نوع قوسها و سبک معماری به قرن ششم یا هفتم هجری بر می گردد.
بقعه متبرکه امامزاده سید محمد گتمیر (ع)،مشهور به میر مطهر
این امامزاده که به میر مطهر نیز شهرت دارد ،در بخش آبسرد و در ۱۸ کیلو متری جنوب شرقی شهر دماوند بر روی تپه ای نه چندان بلند قرار گرفته است .پلان اصلی بنای این امامزاده چلیپایی شکل و شامل دو مستطیل متقاطع است زوایای آن در بیرون و داخل دارای پس و پیش رفتگی هایی است که موجبات ایجاد گوشواره های تزیینی را به همراه تزیینات گچ بری در زیر گنبد فراهم آورده است .گنبد این بنابه صورت تخم مرغی شکل است و در زیر آن ،جرزها و دیوارهای ضخیم جانبی و میانی ،بار سنگین گنبد وسقفهای مسطح بالای چهار بازوی چلیپا شکل در چهار سوی گنبد را مهار کرده اند.
شالوده این بنا احتمالا مربوط به قرن هشتم هجری است .لکن بنای دوره صفوی و قاجاری در تاریخ ۱۰/۳/۸۲ با شماره ۸۶۸۵ جزو آثار ملی ثبت گردیده است .تزیینات آجرکاری و کار بندی و یزدی بندهای زیر گنبد و طاقنماهای زیر ساقه گنبد داخلی همراه با تزیینات اسلیمی و گیاهی گچی از نمونه های ارزشمند هنرهای تزیینی درون این بقعه است و مرمت و باز سازی بدنه خارجی بنا و پوشش گنبد بنای این امامزاده در سال ۱۳۸۰ توسط میراث فرهنگی انجام شده است . در سال ۱۳۸۱ نیز سردابه ای در طبقه زیرین بقعه کشف شد که توسط اداره میراث فرهنگی شهرستان دماوند بازسازی و حفاظت می شود.
بقعه متبرکه امامزاده محمد تقی (ع)
بقعه امامزاده محمد تقی (ع)در شهر رودهن ،در ۴۱ کیلومتری شرق تهران قرار دارد .آن حضرت از نوادگان امام جعفر صادق (ع) است .بنای امامزاده شامل برج هشت ضلعی است که در هر ضلع آن از نمای بیرون طاقنمایی تعبیه شده است .گنبد بنا از نوع دو پوش است و از بیرون به صورت مخروطی ساخته شده است و با توجه به سبک بنای بقعه می توان آن را به قرن هفتم یا هشتم هجری نسبت داد .بنای این بقعه در سال ۱۳۸۰ توسط میراث فرهنگی استان تهران مرمت گردیده است .این بقعه از امکانات رفاهی مناسبی برای استفاده زائرین محترم برخوردار است .بقعه مزبور با شماره ۸۶۸۳ در تاریخ ۱۰/۳/۸۲ جزو آثار ملی ثبت گردیده است .
بقعه متبرکه امامزاده محمد (ع)
روستای زان در فاصله ۴ کیلومتری جنوب شرقی شهر آبسرد دماوند واقع شده است .بقعه امامزاده محمد (ع) در جنوب شرقی روستای مزبور و در پایین تپه ای که روستا روی آن قرار گرفته ساخته شده است .بنای این امامزاده شامل سه اتاق تو در توست که در امتداد شرقی _غربی بنا شده اند .یکی از اتاقها کفش کن ،اتاق وسط محل دفن مادر امامزاده معروف به بی بی است .مصالح هر سه اتاق ترکیبی از مصالح قدیمی و جدید است .بنای این امامزاده دارای گنبد نیست.با توجه به شواهد و مدارک به دست آمده،قدمت محوطه باستانی پیرامون امامزاده به هزاره اول ق.م و قدمت بنای امامزاده به قرن هشتم یا نهم هجری می رسد .اطراف امامزاده امروز به صورت قبرستان عمومی در آمده است .
بقعه متبرکه امامزاده معطم طاهر (ع)
روستای اهران در حدود ۵/۱ کیلومتری جنوب شهر آبسرد دماوند واقع گردیده است .بقعه امامزاده معطم در ضلع جنوب غربی روستای اهران در جنوب مسجد روستا واقع شده است .نسبت این امامزاده بر طبق شجره نامه ای که در داخل بنا قرار داده شده به امام حسین (ع) می رسد.
بنای این امامزاده برج مقبره ای است که دارای طرح مربع و در زیر سقف به هشت ضلعی تبدیل شده است . گنبد بنا از نوع رک ( مخروطی) است و مصالح به کار رفته در بنا لاشه سنگ و ملات گچ است .داخل بنای امامزاده دو ضریح چوبی دارای دو کتیبه وجود دارد .به احتمال زیاد این بقعه مربوط به قرن ششم یا هفتم هجری و از معدود بناهایی است که کمتر تخریب گردیده است . بقعه متبرکه امامزاده معطم طاهر (ع) در تاریخ ۱۰/۳/۸۲ با شماره ۹۱۰۰ جزو آثار ملی به ثبت رسیده است.
بقعه متبرکه امامزادگاه هفتاد تن (ع)
مرقد این امامزادگان در مرکز محله درویش شهر دماوند و در فاصله ۱۵۰ متری جنوب بقعه امامزادگان عبد الله و عبید الله واقع شده است .این بقعه پلانی مربع شکل دارد و از خشت وگل بنا گردیده و سقف آن با ورق گالوانیزه به صورت شیروانی پوشیده شده است .قدمت بنای فعلی امامزاده به حدود ۱۵۰ سال می رسد.
بقعه متبرکه امامزادگان هفت تن و هشت تن (ع)
بقع امامزادگان هفت تن و هشت تن در محله درویش شهر دماوند ،حدود هزار متری شمال مسجد جامع این شهر واقع شده است .بنای فعلی بقعه جدیدا لاحداث و نقشه آن از بیرون مربع شکل و از داخل به صورت هشت ضلعی است .تمام سطوح بیرونی بنا با سنگ سفید تزیین شده و گنبد آن نیز با ورقهای آلو مینیو می ،به شکل پولک ماهی پوشیده است .گنبد بنا از نظر فرم ،ترکیبی از شکل مخروطی و پیازی است . داخل فضای هشت ضلعی مقبره امامزادگان، ضریحی فلزی وجود دارد که دارای ویژگی هنری خاصی نیست.
بقعه متبرکه امامزاده هاشم (ع)
این امامزاده در شمال غرب جاده هراز در مسیر تهران به آمل در منطقه معروف به گردنه امامزاده هاشم قرار گرفته و فاصله آن تا شهر دماوند ۲۰ کیلومتر است. آن حضرت از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) است .
بنا به شواهد ،سابقا در کنار این بقعه کاروانسرایی و جود داشته که در سالهای گذشته تخریب گردیده است .ماکسیم سیرو ،در کتاب کاروانسراهای ایران ،به کاروانسرای مزبور اشاره کرده است .بنای فعلی امامزاده کاملا نوساز و درحال گسترش است .این بقعه دارای تسهیلات رفاهی خوب و مناسبی برای زائران محترم به ویژه مسافران عبوری است .گنبد فعلی امامزاده به شکل پیازی ساخته شده و به شکل زیبایی مطلا و تزیین گردیده است .همچنین دو گلدسته به ارتفاع حدود ۲۵ متر در ضلع شمال شرقی و جنوب غربی ساختمان بقعه ساخته شده است .در سال ۱۳۸۲ با نظارت اداره میراث فرهنگی شهرستا دماوند بنای جدیدی به مسا حت ۶۰ متر مربع جهت استفاده زائرین محترم احداث گردیده است .این بقعه با شماره ۶۱۷ جزو آثار ملی به ثبت رسیده است .




