امامزاده نه تن گرگان

به گزارش بقاع خبر، این بقعه در گذر میرکریم میدان و در شمال قدمگاه حضرت عبّاس و نیز امامزاده چهل تن شهر گرگان واقع شده است. در گذشته در حاشیه این مکان مذهبى، ابنیه مهمى بدین شرح قرار داشتند: در ضلع شمالى آن به فاصله حدود 100 مترى میدان قیصریه بازار کهنه استرآباد، آب انبار قدیمى میرکریم معروف به «آب انبار ملاعلى» که کتیبه سنگى به تاریخ 1010 داشت. در ضلع شرقى مدرسه و راسته بازار دباغان بازار کهنه و در قسمت جنوبى آن حماسیه کاسه گران و کاروانسراى حاج محمّد تقى‏خان هزار جریبى قرار مى‏گرفتند.

بقعه نه تن بنائى چهار گوش با اضلاعى حدود 5/5 متر داراى درب و پنجره‏هاى مشبک، زیبا و قدیمى مى‏باشد که متأسّفانه بخشى از آن در حیاط و در زیر باد، باران و آفتاب در حال نابودى است. طاق بقعه از درون گنبدى شکل و همچون سایر قسمت‏هاى بنا با مصالح آجر و گچ ساخته شده است. بعلاوه در چهار کنج بنا چهار گوشواره قرار دارد که طاق گنبدى بنا بر روى آن سوار شده است. در درون بقعه، صندوق چوبى به اندازه‏هاى طول 290، عرض 170 و ارتفاع 110 سانتى‏متر به چشم مى‏خورد که سطح بالائى و رویه آن مشبک درشت و شیشه‏اى مى‏باشد.

اهالى اعتقاد دارند که در زیر این صندوق و ضریح، مرقد نُه تن از نوادگان موسى بن جعفر در کف سردابى که داراى دو پله است، قرار گرفته که در زمان بنى امیه (خلیفه منصور دوانیقى) از مدینه فرار کرده و به قم، مشهد، چند شهر دیگر و سرانجام به استراباد آمدند. سپس چندى بعد پس از مرگ در همین جا دفن شدند.

اما محیط مورد نظر نگارنده در این مکان، گورستان تاریخى آن بود که قسمت اعظم آن در جلوى درب ورودى و در جنوب بقعه قرار مى‏گرفت. این گورستان تا دهه چهل خورشیدى، همچنان مورد استفاده اهالى شهر (مخصوصاً مردم محلّه میدان) براى دفن مردگان قرار مى‏گرفت. اما پس از این تاریخ بخاطر احداث خیابان، بخش قابل توجّهى از آن تخریب و به زیر آسفالت رفت. در این میان سنگ مزارها هم در زیر خاک دفن و یا به زیر ساختمان‏هاى جدید التأسیس رفتند.

در این ساختمان سنگ مزارهاى قدیمى، باشکوه و بسیار ارزشمندى قرار داشتند ولى متأسّفانه اکثر قریب به اتّفاق آن‏ها از بین رفته‏اند، فقط تعداد اندک در گوشه حیاط در زیر خروارى از زباله نگه دارى مى‏شوند که آن‏ها را در اردیبهشت ماه سال 1383 تصویر بردارى نمودیم. چند تائى نیز هم اکنون در موزه سنگ گرگان نگه دارى مى‏شوند. وجود سنگ‏هاى بسیار باشکوه نشان از اهمیّت و نیز قدمت این گورستان تاریخی دارد.

چنان که در یک مورد دولتشاه سمرقندى هم به آن اشاره کرده و مى‏نویسد: «محمّد کاتب ترشیزى (کاشمرى) که در زمان حمله بایسنقر میرازى تیمورى (قرن هشتم هجری ـ نگارنده) در استراباد مى‏زیست، در همین شهر در گذشت و در بیرون امامزاده معصوم معروف به نه گوران (منظور محوّطه بیرون بقعه یعنى قبرستان نُه تن است) دفن گردید». بعضى از تذکره نویسان مرگ او را در زمان رواج یک بیمارى اپیدمیک در استراباد (وبا یا طاعون) که بسیارى را هم به کام مرگ فرستاد، می‌دانند. وى قبل از مرگ اشعارى را هم درباره شیوع این بیمارى در استراباد سروده بود.