قیام خونین مسجد گوهرشاد مشهد علیه کشف حجاب

به گزارش خبرنگار بقاع خبر ؛ سید‌حسین طباطبایی‌قمی که هنگام صادر شدن فرمان کشف حجاب از جمله علمای تراز اول مشهد بود به مخالفت با اقدامات رضاشاه پرداخت. بعد از بالاگرفتن ماجرا و تجمع علما در منزل آیت‌الله یونس‌اردبیلی، در نهایت تصمیم گرفته شد نماینده‌ای جهت مذاکره با رضاپهلوی به تهران بروند که آیت‌الله سید‌حسین طباطبایی‌قمی برای این منظور انتخاب شدتا به عنوان نماینده معرفی شد تا با رضاخان مذاکره کند ولی به محض رسیدن به تهران، به دستور رضاخان بازداشت و در ری ممنوع‏الملاقات گردید.

مردم که در مسجد گوهرشاد مشهد به این امر اعتراض داشتند، با سخنرانی وعاظ، شوری چند برابر یافته و خواهان مراجعت آن عالم شدند. در ادامه اعتراضات، در روز شنبه ۲۱ تیرماه ۱۳۱۴، در مسجد گوهرشاد، شعارهای ضد سلطنت و ضد حجاب زدایی داده شد و مسجد، یکپارچه سرود مقاومت سر می‏داد.

قوای دولتی که مقاومت مردم را دیدند به دستور رضاخان به اجتماع آنان یورش برده و در کشتاری خونین و وحشیانه بین ۲ تا ۵ هزار نفر را کشتند. کامیون‏های بسیاری، اجساد مبارزین را که جز سلاح ایمان و شهادت، سلاح دیگری نداشتند جابه‏جا کردند.

به گفته شاهدان عینی، ماموران دولتی، شهدا و زخمی‏ها را به وسیله ۵۶ کامیون منتقل کرده و در خندق‏هایی که در اطراف مشهد پیش‏بینی شده بود دفن نمودند. بدین ترتیب، این فاجعه هولناک پایان یافت ولی یاد حماسه خونین این نهضت اسلامی و برخاسته از باورهای ارزشی مردم، برای همیشه درتاریخ مبارزات اسلامی ملت ما باقی ماند. برخی، این حادثه را در ۳۱ مرداد ذکر کرده‏اند.

نکته مهم این است که هیچ یک از به اصطلاح روشنفکران و حمایت‌کنندگان از دموکراسی غربی، به اعتبار نقض حقوق بشر، واقعه کشف حجاب را نقد نکرده است. بنابر این اگر موضوع بی‌دینی و زیر پا گذاشتن دموکراسی مطرح باشد، بسیاری از روشنفکران آن زمان حاضر بودند چشم خود را به روی فقدان آزادی و نقض حقوق بشر ببندند .

قهرمان حقیقی گوهرشاد 

محمدتقی بهلول: در میان روایت‌های ذکرشده عموماً نام شیخ بهلول به‌عنوان محرک اصلی مسجد گوهرشاد ذکر می‌شود که مسأله درستی هم هست. شیخ محمدتقی بهلول هنگام ماجرای گوهرشاد روحانی جوانی بوده است. او وقتی خبر تحصن مردم مشهد را می‌شنود، عازم این شهر می‌شود اما به‌دلیل سابقه سیاسی‌اش توسط ماموران در یکی از حجره‌های حرم امام رضا ع  زندانی می‌شود. تحرک وی برای اعلام خبر بازداشت در نهایت باعث می‌شود مردم وی را آزاد کنند.

وی در همان شب در مسجد گوهرشاد خطبه‌های آتشین علیه حکومت رضاشاه ایراد کرد. شیخ بهلول در نهایت پس از کشتار مردم  توسط رژیم پهلوی به صورت مخفیانه از ایران گریخت و مدتی در افغانستان ساکن بود.

دکتر غلامعلی حداد عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی درهمایش بزرگداشت شیخ محمدتقی بهلول با اشاره به قیام اسطوره ای بهلول در مسجد گوهرشاد گفت: این اقدام چنان شجاعت و ابهتی را می طلبید که با شنیدن نام بهلول و مبارزه وی با توطئه کشف حجاب، قهرمانی اسطوره ای و ماور ائی در ذهنمان تداعی می شد . وی با بیان این که توفیق دیدار مرحوم بهلول در اواخر سال ۷۹ و در مکه مکرمه نصیب اش شده است، گفت: با دیدن بهلول متوجه شدم؛ «خوبان فراوان دیده ام، اما تو چیز دیگری» و درک شخصیت این انسان وارسته، برایم بسیار دشوار است.

منبع :

صبح نو

پایگاه اطلاع رسانی حوزه

خبرگزاری مهر

راسخون

مشرق